Viêm khớp ức đòn: Dấu hiệu, nguyên nhân, phương pháp chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa

Viêm khớp ức đòn là tình trạng tổn thương và viêm xảy ra tại khớp ức - đòn, vị trí tiếp nối giữa đầu trong của xương đòn và xương ức. Mặc dù có kích thước tương đối nhỏ, đây là một khớp có vai trò quan trọng đối với hoạt động của đai vai và chi trên.

Khớp ức đòn là khớp hoạt dịch có hình dạng gần giống yên ngựa, đồng thời là mối nối xương chính giữa bộ xương trục và chi trên. Nhờ vị trí đặc biệt này, các chuyển động của xương đòn tại khớp ức đòn góp phần tạo nên biên độ vận động bình thường của vai và cánh tay. Khi cấu trúc này bị tổn thương, người bệnh có thể gặp đau và hạn chế một số hoạt động của vai, đặc biệt khi nâng hoặc đưa tay.

Bề mặt các xương tại khớp được phủ bởi lớp sụn có tác dụng tạo bề mặt trượt và giảm lực tác động trong quá trình vận động. Khi sụn và các cấu trúc của khớp bị tổn thương, phản ứng viêm có thể xuất hiện. Sự suy giảm lớp đệm giữa các bề mặt khớp làm tăng ma sát khi vận động, từ đó có thể gây đau, sưng, cứng khớp và hạn chế vận động. Trong các bệnh lý viêm khớp có thể ảnh hưởng đến vị trí này, thoái hóa khớp liên quan đến quá trình hao mòn theo thời gian là một nguyên nhân thường gặp.

Cần lưu ý rằng thuật ngữ viêm khớp ức đòn mô tả tình trạng bệnh lý tại khớp chứ không đồng nghĩa với một nguyên nhân duy nhất. Tổn thương tại đây có thể liên quan đến quá trình thoái hóa, bệnh lý viêm, chấn thương hoặc một số nguyên nhân khác. Vì vậy, việc xác định nguyên nhân cụ thể có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá và lựa chọn hướng xử trí phù hợp.

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm khớp ức đòn

Các biểu hiện của viêm khớp ức đòn thường tập trung tại vị trí tiếp giáp giữa đầu trong xương đòn và xương ức, đồng thời có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động của vai và cánh tay. Tùy nguyên nhân và mức độ tổn thương, người bệnh có thể gặp một số dấu hiệu và triệu chứng sau:

• Đau vùng khớp ức đòn: Cảm giác đau xuất hiện ở vùng trước ngực, ngay vị trí xương đòn tiếp giáp với xương ức; đau có thể rõ hơn khi cử động vai hoặc cánh tay.
• Sưng tại khớp: Vùng khớp ức đòn có thể sưng hoặc trở nên nổi rõ hơn so với bên đối diện do phản ứng viêm hoặc những thay đổi tại khớp.
• Cứng khớp: Người bệnh có thể cảm thấy khớp kém linh hoạt, đặc biệt sau một khoảng thời gian ít vận động, từ đó gây khó chịu khi bắt đầu cử động vai.
• Đau tăng khi vận động vai: Các động tác như nâng tay, đưa tay ra trước, ra sau hoặc thực hiện những hoạt động cần sử dụng nhiều đến vai có thể làm triệu chứng đau trở nên rõ hơn.
• Hạn chế vận động: Đau và cứng tại khớp ức đòn có thể khiến người bệnh khó thực hiện đầy đủ một số động tác của vai và chi trên.
• Đau khi ấn vào khớp: Vùng tiếp giáp giữa xương ức và xương đòn có thể trở nên nhạy cảm hoặc đau khi chạm, ấn trực tiếp.
• Cảm giác lạo xạo hoặc tiếng động tại khớp: Một số trường hợp, đặc biệt khi có biến đổi thoái hóa, có thể cảm nhận tiếng lạo xạo, lục cục hoặc cảm giác cọ xát khi cử động vai.
• Nóng hoặc đỏ vùng khớp: Khi phản ứng viêm rõ, vùng da phía trên khớp có thể nóng hoặc đỏ; biểu hiện này cần được chú ý vì cũng có thể gặp trong những nguyên nhân viêm khác, bao gồm nhiễm trùng khớp.

Biến chứng có thể gặp khi mắc phải viêm khớp ức đòn

Viêm khớp ức đòn có thể gây đau kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng của vai, đặc biệt khi tình trạng viêm hoặc tổn thương khớp tiến triển. Một số biến chứng hoặc hậu quả có thể gặp gồm:

• Đau mạn tính: Tổn thương tại khớp ức đòn có thể khiến cơn đau kéo dài hoặc tái phát, nhất là khi nâng tay, mang vật nặng hoặc thực hiện các động tác liên quan đến vai.
• Hạn chế vận động vai và chi trên: Đau và cứng khớp kéo dài có thể làm giảm khả năng vận động của đai vai, gây khó khăn trong sinh hoạt và các hoạt động cần sử dụng cánh tay.
• Thoái hóa và tổn thương khớp tiến triển: Trong trường hợp viêm khớp liên quan đến thoái hóa, sụn và các cấu trúc của khớp có thể tiếp tục bị biến đổi theo thời gian, làm tăng đau, cứng và suy giảm chức năng khớp.
• Biến dạng hoặc phì đại vùng khớp: Những thay đổi mạn tính tại khớp có thể khiến vùng tiếp giáp giữa xương ức và xương đòn trở nên nhô hoặc sưng rõ hơn.
• Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: Đau kéo dài và hạn chế vận động có thể cản trở công việc, luyện tập thể thao, giấc ngủ cũng như các hoạt động sinh hoạt thường ngày.
• Biến chứng do nhiễm trùng khớp: Nếu tình trạng viêm tại khớp ức đòn có nguyên nhân nhiễm trùng, bệnh có thể gây phá hủy khớp và lan sang các mô lân cận; đây là tình trạng nghiêm trọng cần được đánh giá và điều trị y tế kịp thời.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám bác sĩ khi các triệu chứng tại khớp ức đòn kéo dài, trở nên nghiêm trọng hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Một số trường hợp cần lưu ý gồm:

• Đau kéo dài: Đau vùng khớp ức đòn không thuyên giảm hoặc ngày càng tăng.
• Sưng khớp rõ: Vùng tiếp giáp giữa xương đòn và xương ức sưng bất thường hoặc ngày càng to.
• Hạn chế vận động: Đau, cứng khớp khiến việc nâng tay hoặc vận động vai trở nên khó khăn.
• Khớp nóng, đỏ: Vùng khớp xuất hiện tình trạng sưng nóng, đỏ hoặc đau nhiều.
• Có dấu hiệu nhiễm trùng: Sưng đau khớp đi kèm sốt, rét run hoặc cảm giác mệt mỏi bất thường cần được thăm khám sớm.
• Đau sau chấn thương: Đau hoặc biến dạng vùng khớp xuất hiện sau té ngã, va đập hoặc chấn thương vùng vai - ngực.
• Có triệu chứng bất thường ở ngực: Đau dữ dội kèm khó thở, khó nuốt hoặc các biểu hiện bất thường khác cần được đánh giá y tế kịp thời.

Viêm khớp ức đòn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thường liên quan đến quá trình thoái hóa, chấn thương hoặc các bệnh lý gây viêm tại khớp. Một số nguyên nhân có thể gặp gồm:

• Thoái hóa khớp: Sụn khớp ức đòn có thể bị hao mòn và biến đổi theo thời gian, làm tăng ma sát giữa các bề mặt khớp, từ đó gây đau và viêm.
• Chấn thương: Té ngã, va đập trực tiếp vào vùng vai - ngực hoặc các chấn thương ảnh hưởng đến xương đòn có thể làm tổn thương khớp và dẫn đến tình trạng viêm.
• Viêm khớp dạng thấp: Đây là bệnh viêm khớp tự miễn có thể ảnh hưởng đến nhiều khớp trong cơ thể, trong đó khớp ức đòn cũng có thể bị tổn thương.
• Các bệnh viêm khớp khác: Một số bệnh lý viêm hệ thống hoặc nhóm bệnh lý cột sống - khớp có thể gây viêm tại khớp ức đòn.
• Nhiễm trùng khớp: Vi khuẩn có thể gây nhiễm trùng khớp ức đòn, dẫn đến đau, sưng, nóng hoặc đỏ tại khớp và đôi khi kèm sốt. Đây là nguyên nhân cần được phát hiện và điều trị kịp thời.
• Tinh thể lắng đọng trong khớp: Sự lắng đọng một số loại tinh thể trong khớp, chẳng hạn trong bệnh gout hoặc bệnh lắng đọng tinh thể calci pyrophosphate, có thể gây những đợt viêm khớp cấp.
• Hoạt động gây tải lặp lại lên khớp: Những hoạt động thường xuyên sử dụng vai và chi trên với cường độ cao có thể làm tăng áp lực lên khớp ức đòn, góp phần gây hoặc làm nặng thêm các tổn thương tại khớp.