11 dấu hiệu tay chân miệng nặng cần nhận biết sớm

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể trở nặng rất nhanh và gây ra các biến chứng nguy hiểm liên quan đến thần kinh, tim mạch và hô hấp. Điều đáng lo ngại là những dấu hiệu trở nặng đôi khi xuất hiện sớm nhưng dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với biểu hiện mệt thông thường của trẻ. Vì vậy, việc nhận biết sớm 11 dấu hiệu trở nặng của tay chân miệng là yếu tố then chốt giúp phụ huynh đưa trẻ đi khám đúng thời điểm, giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.

11 dấu hiệu tay chân miệng nặng

Dưới đây là 11 dấu hiệu cảnh báo tay chân miệng đang trở nặng, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý:

Trẻ quấy khóc dai dẳng

Trẻ quấy khóc liên tục, khó dỗ, khó ngủ hoặc ngủ không yên giấc, khác hẳn với trạng thái sinh hoạt thường ngày. Đây có thể là dấu hiệu sớm của tổn thương thần kinh.

Trẻ sốt cao trên 2 ngày không hạ

Sốt cao liên tục trên 38,5 - 39°C kéo dài quá 48 giờ, không đáp ứng với thuốc hạ sốt dù đã dùng đúng liều, đúng cách, là dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay.

Trẻ giật mình bất thường

Trẻ hay giật mình chới với, kể cả khi đang ngủ sâu hoặc nằm yên. Tình trạng này xuất hiện lặp lại nhiều lần trong ngày là dấu hiệu cảnh báo tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Mạch nhanh, huyết áp thay đổi

Nhịp tim tăng nhanh bất thường, huyết áp có xu hướng tăng hoặc giảm không ổn định cho thấy hệ tim mạch đang bị ảnh hưởng, cần được theo dõi y tế khẩn cấp.

Yếu tay chân, đi loạng choạng

Trẻ có biểu hiện yếu tay chân, cầm nắm kém, đi đứng không vững, loạng choạng hoặc dễ té ngã. Đây là dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh.

Xuất hiện triệu chứng khó thở, thở nhanh

Trẻ thở nhanh, thở gấp, thở mệt, có dấu hiệu co kéo lồng ngực hoặc thở rít. Đây là biểu hiện nguy hiểm liên quan đến biến chứng hô hấp.

Rối loạn ý thức

Trẻ lừ đừ, ngủ gà gật, khó đánh thức, phản ứng chậm hoặc không đáp ứng khi gọi. Trường hợp nặng có thể dẫn đến hôn mê.

Da nổi bông tím

Da trẻ xuất hiện các mảng bông tím, vân tím, đặc biệt ở tay chân hoặc quanh môi. Đây là dấu hiệu rối loạn tuần hoàn, cho thấy bệnh đang diễn tiến nặng.

Tiểu ít

Trẻ đi tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ liền, nước tiểu sẫm màu. Đây có thể là biểu hiện mất nước hoặc suy chức năng tuần hoàn.

Nôn ói nhiều

Trẻ nôn liên tục, nôn vọt, không ăn uống được, dễ dẫn đến mất nước và rối loạn điện giải, làm bệnh tiến triển nhanh hơn.

Một số triệu chứng khác

Ngoài các dấu hiệu trên, cha mẹ cũng cần cảnh giác khi trẻ xuất hiện co giật, run tay chân, mệt lả đột ngột, da lạnh, vã mồ hôi lạnh hoặc đau đầu dữ dội.

Cách điều trị tay chân miệng ở trẻ tránh trở nặng

Hiện nay, bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu có thể tiêu diệt hoàn toàn virus gây bệnh. Do đó, mục tiêu chính trong quá trình điều trị là giảm nhẹ triệu chứng, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn và quan trọng nhất là theo dõi sát để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp. Việc chăm sóc và dùng thuốc đúng cách ngay từ đầu sẽ góp phần giúp bệnh diễn tiến nhẹ và hồi phục an toàn.

Một số biện pháp điều trị tay chân miệng cho trẻ thường được áp dụng gồm:

• Hạ sốt đúng cách: Khi trẻ sốt từ 38,5°C trở lên, phụ huynh có thể cho trẻ dùng thuốc hạ sốt như paracetamol theo đúng liều lượng và khoảng cách giữa các lần uống theo cân nặng. Việc hạ sốt giúp trẻ dễ chịu hơn và hạn chế nguy cơ co giật do sốt cao.
• Giảm đau, giảm ngứa và chăm sóc tổn thương: Trẻ bị tay chân miệng thường khó chịu do loét miệng và nổi mụn nước trên da. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamin, thuốc giảm ngứa hoặc các loại gel, dung dịch bôi ngoài da phù hợp để làm dịu tổn thương, giúp trẻ ăn uống và sinh hoạt dễ dàng hơn.
• Vệ sinh miệng - họng: Súc miệng hoặc lau miệng cho trẻ bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch khoang miệng, giảm đau rát và hạn chế nguy cơ bội nhiễm. Trong một số trường hợp, dung dịch sát khuẩn nhẹ có thể được sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Sử dụng kháng sinh khi cần thiết: Kháng sinh không có tác dụng với virus, do đó chỉ được dùng khi trẻ có dấu hiệu bội nhiễm vi khuẩn và phải có chỉ định cụ thể từ bác sĩ để tránh tác dụng phụ nguy hiểm.

Lưu ý quan trọng khi dùng thuốc cho trẻ bị tay chân miệng:

• Tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng thuốc khi chưa có tư vấn y tế.
• Không sử dụng aspirin để hạ sốt cho trẻ do nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng.
• Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cùng lúc, tránh quá liều hoặc tương tác thuốc.

Bên cạnh dùng thuốc, phụ huynh cần cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, dễ nuốt và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Nếu trẻ có biểu hiện sốt cao kéo dài, quấy khóc nhiều, giật mình, lừ đừ hoặc khó thở, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời.

Cách chăm sóc trẻ bị tay chân miệng phòng bệnh trở nặng

Dưới đây là những biện pháp chăm sóc trẻ bị tay chân miệng giúp phòng ngừa bệnh trở nặng, bố mẹ nên áp dụng đầy đủ:

Theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ

Bố mẹ cần quan sát kỹ các biểu hiện bất thường trong sinh hoạt hằng ngày của trẻ như mức độ tỉnh táo, nhịp thở, màu da, phản xạ và hành vi. Tay chân miệng có thể diễn tiến nhanh, do đó nếu trẻ sốt cao trên 2 ngày không hạ, quấy khóc kéo dài, hay giật mình, ngủ không yên, yếu tay chân hoặc đi đứng loạng choạng, cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế. Việc theo dõi sát giúp phát hiện sớm dấu hiệu trở nặng và can thiệp kịp thời.

Đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng của trẻ

Trẻ bị tay chân miệng thường đau họng, loét miệng nên dễ biếng ăn, bỏ bú. Bố mẹ nên ưu tiên cho trẻ bú mẹ nhiều hơn nếu còn trong độ tuổi bú, hoặc bổ sung sữa công thức phù hợp. Thức ăn nên mềm, lỏng, dễ nuốt như cháo, súp, bột loãng để hạn chế kích thích vết loét. Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, kết hợp nước ép trái cây giàu vitamin C giúp tăng sức đề kháng. Tránh thực phẩm cay nóng, chua, cứng hoặc nhiều gia vị.

Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống sạch sẽ

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cho trẻ và người chăm sóc là biện pháp quan trọng giúp hạn chế lây nhiễm. Đồ chơi, vật dụng cá nhân, bề mặt tiếp xúc cần được làm sạch và khử khuẩn định kỳ. Quần áo, chăn màn của trẻ nên giặt riêng, phơi nắng. Nếu trong gia đình có nhiều trẻ nhỏ, cần hạn chế tiếp xúc để tránh lây lan bệnh.

Giảm đau, hạ sốt và chăm sóc vết loét đúng cách

Khi trẻ sốt, có thể dùng thuốc hạ sốt theo đúng liều lượng và chỉ định của bác sĩ. Vệ sinh miệng cho trẻ bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ giúp giảm đau rát và hạn chế nhiễm trùng. Không tự ý bôi hoặc dùng thuốc khi chưa có tư vấn y tế.

Đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu nguy hiểm

Khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao không hạ, nôn ói nhiều, thở nhanh, khó thở, da nổi bông tím, tay chân lạnh hoặc yếu, bố mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay. Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng thần kinh hoặc tim mạch, cần được can thiệp sớm để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Tay chân miệng không phải lúc nào cũng là bệnh lành tính nếu phụ huynh chủ quan trong quá trình theo dõi. Khi trẻ xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu trở nặng, việc đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quyết định trong điều trị và tiên lượng bệnh. Bên cạnh chăm sóc đúng cách tại nhà, cha mẹ cần quan sát sát sao diễn tiến của trẻ từng ngày, đặc biệt trong những ngày đầu mắc bệnh. Chủ động nhận biết sớm 11 dấu hiệu tay chân miệng nặng chính là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe, thậm chí là tính mạng của trẻ.