Cận thị trẻ hóa đáng báo động: 90% trẻ Việt có nguy cơ mắc vào 2050

Tật khúc xạ tăng mạnh, hàng triệu trẻ em đang bị ảnh hưởng

Cận thị đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng đáng lưu ý khi số người mắc ngày càng tăng và độ tuổi xuất hiện ngày càng sớm. Dự báo đến năm 2050, khoảng một nửa dân số thế giới có thể mắc cận thị, trong đó khoảng 10% mắc cận thị nặng.

Tại Việt Nam, các nghiên cứu ghi nhận khoảng 26,6% học sinh trung học tại khu vực thành thị mắc cận thị, cao hơn đáng kể so với mức 14,2 - 16,3% ở khu vực nông thôn.

Khảo sát của Bệnh viện Mắt Trung ương cho thấy tỷ lệ tật khúc xạ ở trẻ em tại Hà Nội đã lên tới 51%, trong khi tại TP Hồ Chí Minh là 75,6%. Hiện cả nước ước tính có khoảng 3 đến 5 triệu trẻ từ 5 đến 15 tuổi mắc các tật khúc xạ.

Đáng chú ý, theo cảnh báo được dẫn lại từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nếu không có biện pháp can thiệp phù hợp, đến năm 2050 có tới 90% trẻ em Việt Nam có nguy cơ mắc cận thị.

Việc phát hiện và điều chỉnh thị lực cho trẻ cũng còn những khoảng trống. Một nghiên cứu tại Thành phố Huế ghi nhận gần 63,2% học sinh mắc cận thị chưa được đeo kính, cho thấy nhiều trường hợp có thể chưa được tiếp cận biện pháp điều chỉnh thị lực phù hợp.

Thiết bị điện tử và môi trường học tập làm tăng nguy cơ cận thị

Quá trình đô thị hóa, áp lực học tập, giảm thời gian hoạt động ngoài trời và sử dụng thiết bị điện tử ngày càng thường xuyên đang được xem là những yếu tố góp phần thúc đẩy xu hướng trẻ hóa của cận thị.

Theo thông tin từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, kết quả giám sát tại nhiều địa phương cho thấy đến năm 2024 vẫn còn hơn 22% phòng học chưa đáp ứng tiêu chuẩn chiếu sáng và thiếu ánh sáng tự nhiên.

Việc nhìn gần trong thời gian dài khi sử dụng điện thoại, máy tính bảng hoặc máy tính cũng là yếu tố cần lưu ý. Trong khi đó, trẻ em tại nhiều khu vực đô thị có ít thời gian và không gian dành cho các hoạt động ngoài trời.

Một số thói quen như đọc sách khi nằm, cúi sát vào sách, duy trì tư thế học tập chưa phù hợp hoặc học trong điều kiện ánh sáng không đảm bảo cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ xuất hiện và tiến triển cận thị.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại Việt Nam. Tỷ lệ cận thị hiện được ghi nhận ở khoảng 30% dân số thế giới và đang tăng nhanh tại nhiều quốc gia, đặc biệt ở khu vực Đông Á và Đông Nam Á.

Kính áp tròng trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ tổn thương mắt

Cùng với sự gia tăng tật khúc xạ, nhu cầu sử dụng kính áp tròng và các sản phẩm hỗ trợ điều chỉnh thị lực ở người trẻ cũng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, việc tự mua và sử dụng những sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể tiềm ẩn rủi ro đối với mắt.

Do tiếp xúc trực tiếp với bề mặt nhãn cầu, kính áp tròng nếu sử dụng không đúng hướng dẫn có thể làm tăng nguy cơ khô mắt, viêm giác mạc, nhiễm trùng, loét giác mạc hoặc những tổn thương khác.

Thực tế tại các cơ sở y tế đã ghi nhận những trường hợp học sinh tự mua kính áp tròng đổi màu trên mạng để làm đẹp, sử dụng quá thời gian hoặc lựa chọn sản phẩm không đảm bảo chất lượng, dẫn đến cọ xát và tổn thương giác mạc.

Các sản phẩm sử dụng trực tiếp cho mắt cần đảm bảo nguồn gốc, chất lượng và điều kiện lưu hành theo quy định. Với kính áp tròng, người sử dụng nên được kiểm tra mắt và tư vấn phù hợp trước khi dùng, đồng thời tuân thủ hướng dẫn về lắp, tháo, vệ sinh và thời gian sử dụng.

Chủ động bảo vệ thị lực trước xu hướng cận thị trẻ hóa

Trước xu hướng tật khúc xạ ngày càng phổ biến ở trẻ nhỏ, việc phát hiện sớm các dấu hiệu giảm thị lực có vai trò quan trọng. Trẻ nên được kiểm tra mắt định kỳ, đặc biệt khi có biểu hiện nhìn mờ, thường xuyên nheo mắt, ngồi gần màn hình hoặc phải đưa sách lại gần khi đọc.

Bên cạnh đó, cần duy trì điều kiện chiếu sáng phù hợp khi học tập, bố trí thời gian nghỉ mắt khi sử dụng thiết bị điện tử và tạo điều kiện để trẻ tăng cường các hoạt động ngoài trời.

Phụ huynh cũng cần thận trọng với kính áp tròng, kính đổi màu và các sản phẩm điều chỉnh thị lực được bán trôi nổi trên mạng. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường về thị lực hoặc mắt đỏ, đau, cộm, nhìn mờ, nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra.

Trong bối cảnh ước tính hàng triệu trẻ em Việt Nam đang mắc tật khúc xạ, phát hiện sớm và quản lý thị lực phù hợp từ độ tuổi đi học là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ cận thị tiến triển và những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe mắt.