Có nên dùng thuốc 7 màu trị mụn? Những tác dụng phụ có thể xảy ra nếu lạm dụng

Trong đời sống hằng ngày, thuốc 7 màu thường được xem như “thuốc bôi da đa năng” cho nhiều vấn đề từ ngứa, viêm da cho đến mụn. Việc tự ý dùng thuốc, đặc biệt là các thuốc có chứa corticoid và kháng sinh đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, không phải tình trạng da nào cũng phù hợp với loại thuốc này. Do đó, việc hiểu đúng, dùng đúng là vô cùng quan trọng.

Thuốc 7 màu là thuốc gì?

Trước hết, thuốc 7 màu không phải là thuốc trị mụn chuyên biệt. Đây là thuốc bôi ngoài da thuộc nhóm phối hợp nhiều hoạt chất, thường được sử dụng trong các bệnh lý viêm da có yếu tố nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm. Thành phần của thuốc 7 màu thường bao gồm:

• Một hoạt chất thuộc nhóm corticoid, có tác dụng giảm viêm, giảm đỏ và giảm ngứa nhanh.
• Kháng sinh tại chỗ giúp ức chế sự phát triển của vi khuẩn trên da.
• Hoạt chất kháng nấm nhằm kiểm soát các bệnh da do nấm gây ra.

Nhờ sự kết hợp này, thuốc mang lại cảm giác dễ chịu nhanh chóng sau khi bôi, khiến nhiều người lầm tưởng rằng thuốc có thể dùng cho mọi tình trạng da viêm, trong đó có mụn.

Trong thực hành lâm sàng, thuốc 7 màu được chỉ định cho các bệnh da có viêm kèm nguy cơ nhiễm trùng. Những trường hợp thường được chỉ định bao gồm:

• Điều trị nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm.
• Các bệnh ở da do corticoid có liên quan đến nhiễm khuẩn như: Viêm da dị ứng, viêm da tiếp xúc, viêm da cơ địa, viêm da tiết bã, chàm, hăm, viêm da tróc vẩy và lichen đơn mãn tính (viêm da thần kinh).

Điểm quan trọng cần lưu ý là mụn trứng cá không nằm trong nhóm chỉ định điều trị của thuốc 7 màu.

Có nên dùng thuốc 7 màu trị mụn?

Đây là thắc mắc rất phổ biến, đặc biệt với những người thấy mụn xẹp nhanh chỉ sau vài lần bôi thuốc. Thực tế, mụn trứng cá là bệnh lý da mạn tính, liên quan đến nhiều yếu tố như tăng tiết bã nhờn, bít tắc lỗ chân lông, vi khuẩn gây mụn và phản ứng viêm của da. Việc điều trị mụn cần tác động đồng thời vào các cơ chế này, chứ không chỉ đơn thuần là làm giảm viêm tạm thời.

Thuốc 7 màu có thể khiến mụn xẹp nhanh do tác dụng chống viêm mạnh của corticoid. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính ngắn hạn và không giải quyết được nguyên nhân gây mụn. Quan trọng hơn, việc dùng thuốc 7 màu để trị mụn có thể gây ra nhiều vấn đề:

• Che lấp triệu chứng, khiến người dùng chủ quan và bỏ qua điều trị đúng hướng;
• Làm rối loạn cân bằng tự nhiên của da;
• Khi ngưng thuốc, mụn có xu hướng bùng phát nặng hơn.

Vì vậy, xét về lâu dài, không nên dùng thuốc 7 màu để trị mụn, đặc biệt là mụn trứng cá ở mặt.

Những tác dụng phụ có thể xảy ra khi lạm dụng thuốc 7 màu

Việc lạm dụng thuốc 7 màu, nhất là dùng kéo dài hoặc bôi trên vùng da mỏng như da mặt, tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ. Trước khi liệt kê cụ thể, cần nhấn mạnh rằng da mặt rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương khi tiếp xúc lâu dài với corticoid. Những tác dụng phụ có thể gặp bao gồm:

• Mỏng và teo da: Da trở nên yếu, dễ trầy xước và chậm phục hồi;
• Giãn mạch dưới da: Da mặt đỏ kéo dài, dễ lộ mạch máu;
• Viêm da quanh miệng: Tình trạng viêm mạn tính, khó điều trị dứt điểm;
• Mụn bùng phát nặng hơn: Đặc biệt là mụn do corticoid;
• Nhiễm trùng thứ phát: Do mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên trên da.

Những biến chứng này không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn khiến quá trình điều trị da sau này trở nên phức tạp và tốn kém hơn.

Thuốc chống chỉ định trong trường hợp nào?

Ngoài tác dụng phụ, thuốc 7 màu còn có nhiều trường hợp chống chỉ định tuyệt đối. Việc sử dụng thuốc trong những trường hợp này không những không giúp cải thiện bệnh mà còn có thể làm tình trạng da xấu đi. Thuốc 7 màu chống chỉ định trong các trường hợp sau:

• Người nhiễm trùng da do vi khuẩn (lao da, giang mai…), nấm (candida, giun tròn…), virus (giời leo, rộp da, thủy đậu, đậu mùa…) hoặc côn trùng (ghẻ, chí rận…), vì triệu chứng có thể nặng hơn.
• Người có tiền sử mẫn cảm với thuốc hoặc bất kỳ thành phần nào của thuốc.
• Eczema tai ngoài kèm thủng màng nhĩ.
• Loét da (trừ bệnh Behcet) hoặc bỏng độ 2 trở lên, do thuốc có thể làm chậm quá trình lành da.
• Viêm da quanh miệng, mụn nói chung và mụn trứng cá.
• Người mẫn cảm với nhóm aminoglycosid hoặc các kháng sinh liên quan.
• Bệnh nhân có tiền sử quá mẫn với nhóm imidazole.

Danh sách này cho thấy rõ rằng mụn trứng cá không phải là đối tượng phù hợp để sử dụng thuốc 7 màu.

Tổng kết lại, có nên dùng thuốc 7 màu trị mụn không thì câu trả lời vẫn là không nên. Việc tự ý sử dụng thuốc có chứa corticoid và kháng sinh để trị mụn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho làn da về lâu dài.

Để điều trị mụn an toàn và hiệu quả, người bị mụn nên thăm khám chuyên khoa da liễu để được chẩn đoán đúng loại mụn và lựa chọn phương pháp phù hợp. Điều trị đúng ngay từ đầu sẽ giúp da phục hồi tốt hơn và hạn chế các biến chứng không mong muốn về sau.