Đi ngoài phân đen có nguy hiểm không?

Đi ngoài phân đen có thể là dấu hiệu của vấn đề tiêu hóa, từ ăn uống đến xuất huyết đường tiêu hóa. Nếu tình trạng kéo dài hoặc kèm triệu chứng khác, nên đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và xử lý kịp thời. Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu thêm về tình trạng đi ngoài phân đen qua bài viết này nhé!

Đi ngoài phân đen là gì?

Đi ngoài phân đen là tình trạng khá thường gặp và trong nhiều trường hợp không quá đáng lo ngại. Hiện tượng này có thể xuất phát từ chế độ ăn uống hằng ngày, chẳng hạn như việc tiêu thụ các thực phẩm có màu sẫm (tiết canh, gan động vật, việt quất…) hoặc do sử dụng một số loại thuốc và thực phẩm chức năng như sắt, than hoạt tính hay bismuth. Tuy nhiên, không phải lúc nào phân màu đen cũng vô hại. Đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, đặc biệt liên quan đến đường tiêu hóa như xuất huyết dạ dày - tá tràng, viêm loét dạ dày hoặc các bệnh lý nghiêm trọng khác.

Vì vậy, nếu tình trạng đi ngoài phân đen kéo dài, kèm theo đau bụng, chóng mặt, mệt mỏi hoặc sụt cân bất thường, người bệnh nên sớm thăm khám y tế để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Đi ngoài phân đen do đâu?

Đi ngoài phân đen là hiện tượng có thể xảy ra khi bạn ăn một số loại thực phẩm có chứa nhiều sắt hay dùng các loại thuốc bổ sung sắt, Bismuth,… Tuy nhiên, nếu đi ngoài phân đen trong thời gian dài có thể là dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý nguy hiểm khác, đặc biệt là các bệnh lý về đường tiêu hóa.

Thực tế thì khi xuất huyết ở bất kỳ vị trí nào trên đường tiêu hóa, người bệnh cũng có các biểu hiện đi ngoài phân đen. Ngay cả khi đó là những tổn thương từ vị trí tai mũi họng khiến máu đi vào đường tiêu hóa. Điều này có thể được lý giải là do hồng cầu dưới tác động của dịch vị và enzyme trong ruột sẽ chuyển từ màu đỏ sang đen.

Các triệu chứng đi kèm theo đi ngoài phân đen cần lưu ý

Các triệu chứng đi kèm với tình trạng đi ngoài phân đen có thể giúp bạn dự đoán được mức độ nghiêm trọng của bệnh lý đang mắc phải.

Triệu chứng thường thấy

Các triệu chứng thường gặp đi kèm với đi ngoài phân đen có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe của bạn đang trong trạng thái báo động, cần sự thăm khám của bác sĩ:

• Cảm giác đau bụng, chướng bụng.
• Thói quen đại tiện thay đổi.
• Cảm giác buồn nôn, ăn không ngon.
• Tiêu chảy, đau hoặc nóng rát vùng trực tràng.
• Phân có mùi hôi thối hơn bình thường.
• Có thể xuất hiện tình trạng vàng da, giảm cân.
• Một số triệu chứng giống cảm cúm thông thường như sốt, nhức đầu, đau họng, mệt mỏi,…

Triệu chứng nghiêm trọng hiếm gặp

Các biểu hiện kèm theo đi ngoài phân đen dưới đây tuy ít gặp hơn nhưng khá nghiêm trọng và cần đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức để tránh tình trạng biến chuyển xấu đi.

• Tim đập nhanh, đánh trống ngực dữ dội.
• Thay đổi tình trạng tri giác như: lú lẫn, ảo giác, hôn mê,…
• Các cơn khó thở, thở khò khè liên tục hay nghẹt thở, không thể hô hấp.
• Đau bụng dữ dội, bụng căng cứng.
• Sốt cao trên 39 độ C.

Đi ngoài phân đen là dấu hiệu của bệnh lý nào?

Bệnh táo bón kéo dài nếu không điều trị sớm thì từ những triệu chứng ban đầu như khó khăn trong việc đại tiện, giảm tần suất đi tiêu, sự bất thường về phân, bệnh có thể chuyển biến phức tạp hơn. Các biến chứng thường gặp của táo bón kéo dài có thể kể đến:

Tổn thương vùng tai mũi họng

Các tổn thương tại vùng tai mũi họng như ho ra máu, chảy máu chân răng hay cắt amidan gây chảy máu thì máu sẽ theo đường tiêu hóa đi xuống tạo thành phân đen do hồng cầu bị biến chất tạo thành.

Viêm thực quản

Khi vùng niêm mạc thực quản bị viêm, cộng thêm sự trào ngược của acid dạ dày có thể tạo nên các vết loét. Trong trường hợp các vết loét này chảy máu, máu sẽ đi vào hệ tiêu hóa dẫn đến tình trạng đi ngoài phân đen.

Tổn thương dạ dày, tá tràng

Đây là trường hợp gây đi ngoài phân đen phổ biến nhất. Dạ dày - tá tràng bị tổn thương sẽ hình thành các vết loét. Khi bệnh chuyển sang giai đoạn nghiêm trọng, các vết loét này có thể xuất huyết và máu từ đây sẽ đào thải lẫn vào phân gây ra hiện tượng đi ngoài phân đen. Hiện tượng loét dạ dày tá tràng kéo dài không chữa trị có thể dẫn đến ung thư.

Viêm hoặc u tại ruột non

Các tổn thương tại ruột non tương tự với dạ dày hay tá tràng, nếu gặp tình trạng xuất huyết cũng sẽ dẫn đến hiện tượng đi ngoài phân đen. Các đối tượng có tiền sử mắc các bệnh lý về đường ruột thường tiềm ẩn nguy cơ cao mắc các bệnh này hơn nên cần lưu ý quan sát biểu hiện của cơ thể.

Chảy máu gan hoặc đường mật

Người có tiền sử bị chấn thương gan hay sỏi mật, dập mật có khả năng xuất huyết tại các cơ quan này trong trường hợp những vị trí này chưa lành hẳn. Mạch máu nơi đây bị tổn thương sẽ dẫn trực tiếp theo ống mật vào đường tiêu hóa gây hiện tượng đi ngoài phân đen.

Đi ngoài phân đen có nguy hiểm không?

Để biết đi ngoài phân đen có nguy hiểm không, cần xác định nguyên nhân gây ra tình trạng này. Trên thực tế, phân màu đen thường là dấu hiệu của chảy máu đường tiêu hóa, nhất là ở dạ dày hoặc tá tràng. Đây là một triệu chứng không nên chủ quan, bởi nó có thể liên quan đến viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa hoặc các bệnh lý nghiêm trọng hơn như khối u đường tiêu hóa. Nếu người bệnh nhập viện muộn, việc chẩn đoán và điều trị sẽ gặp nhiều khó khăn, làm bệnh tiến triển nặng hơn và bỏ lỡ “thời điểm vàng” can thiệp, đặc biệt trong trường hợp bệnh lý ác tính.

Sự khác nhau giữa đi ngoài phân đen và đi ngoài ra máu

Sự khác nhau giữa đi ngoài phân đen và đi ngoài ra máu chủ yếu phụ thuộc vào vị trí chảy máu cũng như lượng máu và tốc độ chảy trong đường tiêu hóa. Mỗi biểu hiện đều mang những ý nghĩa lâm sàng khác nhau và giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân bệnh lý.

Đi ngoài phân đen thường xuất hiện khi máu chảy rỉ rả ở đường tiêu hóa trên, bao gồm miệng, thực quản, dạ dày, tá tràng hoặc ruột non. Khi đi qua hệ tiêu hóa, máu bị axit dạ dày và men tiêu hóa phân hủy, khiến phân có màu đen, sệt, mùi hôi khẳm đặc trưng. Tình trạng này thường liên quan đến viêm loét dạ dày - tá tràng, xuất huyết tiêu hóa trên hoặc khối u.

Trong khi đó, đi ngoài ra máu tươi hoặc máu đỏ sẫm thường gặp khi máu chảy với số lượng nhiều, tốc độ nhanh ở đường tiêu hóa trên, hoặc khi tổn thương nằm ở đường tiêu hóa dưới như ruột già, trực tràng và hậu môn. Máu lúc này chưa kịp bị tiêu hóa nên vẫn giữ màu đỏ. Các nguyên nhân phổ biến bao gồm trĩ, nứt kẽ hậu môn, viêm đại tràng hoặc polyp đại trực tràng. Việc phân biệt rõ hai tình trạng này giúp người bệnh chủ động thăm khám sớm và điều trị kịp thời.

Cách chữa đi ngoài phân đen

• Để điều trị tình trạng đi ngoài phân đen, người bệnh cần được bác sĩ thăm khám lâm sàng kỹ lưỡng kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng (xét nghiệm máu, nội soi, chẩn đoán hình ảnh…) nhằm xác định chính xác nguyên nhân gây xuất huyết tiêu hóa. Dựa trên kết quả chẩn đoán, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, cá thể hóa cho từng trường hợp. Các phương pháp điều trị thường được áp dụng gồm:
• Sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) nhằm giảm tiết axit dạ dày, tạo điều kiện cho niêm mạc tiêu hóa lành lại, đặc biệt trong các trường hợp loét dạ dày - tá tràng.
• Dùng thuốc co mạch và thuốc cầm máu giúp kiểm soát tình trạng xuất huyết, hạn chế mất máu tiếp diễn.
• Nội soi đường tiêu hóa can thiệp, bao gồm tiêm xơ, kẹp cầm máu hoặc nút mạch tại vị trí giãn tĩnh mạch hay ổ loét đang chảy máu.
• Phẫu thuật được chỉ định khi chảy máu tiêu hóa nghiêm trọng, không đáp ứng với điều trị nội khoa và nội soi.
• Truyền máu hoặc các chế phẩm máu trong trường hợp người bệnh mất máu nhiều, có dấu hiệu rối loạn huyết động hoặc thiếu máu nặng.

Việc điều trị cần được thực hiện sớm và theo dõi sát để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Cách khắc phục đi ngoài phân đen tại nhà

Cách khắc phục đi ngoài phân đen tại nhà chỉ nên áp dụng như biện pháp hỗ trợ, song song với việc tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Người bệnh có thể tham khảo và thực hiện các biện pháp sau để cải thiện tình trạng sức khỏe và giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng hơn:

• Điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học: Tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất như rau xanh, trái cây tươi, các loại đậu và ngũ cốc nguyên cám. Những thực phẩm này giúp hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện nhu động ruột và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
• Uống đủ nước mỗi ngày: Duy trì lượng nước cần thiết giúp làm mềm phân, hỗ trợ quá trình đào thải và giảm áp lực cho đường tiêu hóa.
• Hạn chế sử dụng chất kích thích: Tuyệt đối tránh thuốc lá, rượu bia và các chất kích thích khác vì chúng có thể làm tăng tiết axit dạ dày, gây kích ứng niêm mạc và khiến tình trạng chảy máu tiêu hóa trầm trọng hơn.
• Kiêng các thực phẩm gây kích ứng: Giảm tối đa việc ăn đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ và gia vị mạnh như ớt, tiêu, gừng, tỏi để hạn chế tổn thương niêm mạc dạ dày – ruột.
• Sinh hoạt điều độ, giảm căng thẳng: Ngủ đủ giấc, tránh stress kéo dài và duy trì vận động nhẹ nhàng giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn.

Lưu ý, nếu tình trạng đi ngoài phân đen kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Trên đây là những thông tin cơ bản nhất giúp bạn giải đáp thắc mắc đi ngoài phân đen có nguy hiểm không. Theo dõi thêm các bài viết mới của Nhà thuốc Long Châu để cập nhật thêm kiến thức bổ ích về sức khỏe nhé!

Xem thêm: Bị rối loạn tiêu hóa trong khoảng thời gian bao lâu thì khỏi hoàn toàn?