Phòng rối loạn tiêu hóa ở trẻ mùa tựu trường: Những điều phụ huynh cần lưu ý

Vì sao nguy cơ rối loạn tiêu hóa ở trẻ tăng cao khi bước vào năm học mới?

Khi trẻ quay lại trường học, nhiều yếu tố có thể tác động đồng thời đến hệ tiêu hóa. Đây cũng là giai đoạn thời tiết thường nóng ẩm, mưa nắng thất thường, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn và virus phát triển.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, trẻ phải thích nghi với giờ giấc sinh hoạt mới, thay đổi chế độ ăn uống và tăng thời gian tiếp xúc với bạn bè trong môi trường tập thể. Trong môi trường này, các tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa có thể dễ dàng lây lan qua bàn tay, đồ dùng học tập hoặc vật dụng dùng chung.

Hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch của trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ, vẫn đang trong quá trình hoàn thiện nên dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài. Ngoài các bệnh nhiễm trùng đường ruột, trẻ còn có thể gặp những rối loạn tiêu hóa liên quan đến chế độ ăn như táo bón, đầy hơi, khó tiêu hoặc đau bụng chức năng.

Việc ăn quá nhiều đồ ngọt, thực phẩm nhiều dầu mỡ, uống không đủ nước hoặc thay đổi thực đơn đột ngột cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng khó chịu ở đường tiêu hóa.

Những biểu hiện rối loạn tiêu hóa cha mẹ không nên bỏ qua

Rối loạn tiêu hóa ở trẻ có thể biểu hiện khác nhau tùy theo độ tuổi và nguyên nhân gây bệnh. Nhiều trường hợp ban đầu chỉ xuất hiện các dấu hiệu nhẹ nhưng có thể tiến triển nặng hơn nếu không được theo dõi phù hợp.

Một số biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau bụng, đặc biệt quanh rốn hoặc vùng thượng vị;
• Chướng bụng, đầy hơi, khó tiêu;
• Buồn nôn hoặc nôn;
• Tiêu chảy;
• Táo bón kéo dài;
• Biếng ăn hoặc ăn ít hơn bình thường.

Ở trẻ nhỏ chưa biết diễn đạt, các triệu chứng có thể biểu hiện qua việc quấy khóc nhiều, bỏ bú, bỏ ăn hoặc ngủ không yên giấc.

Trong đó, tiêu chảy là dấu hiệu cần được chú ý đặc biệt. Khi trẻ đi ngoài phân lỏng từ 3 lần trở lên trong 24 giờ, nguy cơ mất nước có thể xuất hiện nhanh, nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi. Ngoài ra, đau bụng kéo dài hoặc nôn nhiều cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống và sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau bụng đều liên quan đến ngộ độc thực phẩm hay nhiễm khuẩn. Thực tế, một số trẻ có thể gặp vấn đề do bất dung nạp lactose, dị ứng thực phẩm hoặc căng thẳng tâm lý khi bắt đầu năm học mới.

Cha mẹ nên chăm sóc trẻ như thế nào khi xuất hiện triệu chứng nhẹ?

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, chơi được, ăn uống tương đối tốt và chưa có dấu hiệu mất nước, cha mẹ có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Điều quan trọng nhất là đảm bảo trẻ được bù đủ nước. Khi có tiêu chảy hoặc nôn ói, trẻ cần được uống nước thường xuyên. Dung dịch oresol nên được pha đúng hướng dẫn và cho trẻ uống từng ngụm nhỏ nhiều lần. Với trẻ đang bú mẹ, nên tiếp tục cho bú theo nhu cầu.

Bên cạnh đó, cha mẹ không nên cho trẻ nhịn ăn. Việc duy trì dinh dưỡng phù hợp giúp cơ thể có năng lượng để phục hồi và hạn chế nguy cơ suy dinh dưỡng. Có thể chia nhỏ bữa ăn và ưu tiên các thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa.

Một lưu ý quan trọng là không tự ý sử dụng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Nhiều trường hợp tiêu chảy ở trẻ liên quan đến virus nên việc dùng kháng sinh không mang lại lợi ích và có thể làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.

Làm gì để phòng rối loạn tiêu hóa cho trẻ trong suốt năm học?

Phòng bệnh vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để giảm nguy cơ rối loạn tiêu hóa ở trẻ.

Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ duy trì các thói quen vệ sinh hằng ngày như rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi vui chơi. Đây là một trong những biện pháp đơn giản nhưng có thể giúp hạn chế đáng kể sự lây lan của nhiều tác nhân gây bệnh đường ruột.

Ngoài ra, cần chú ý đến an toàn thực phẩm bằng cách cho trẻ ăn chín, uống nước sạch, hạn chế sử dụng thực phẩm để lâu ở nhiệt độ phòng và tránh các món ăn không rõ nguồn gốc.

Việc duy trì lịch sinh hoạt điều độ cũng rất quan trọng. Trẻ nên ăn sáng đầy đủ, ngủ đủ giấc và hạn chế tiêu thụ quá nhiều bánh kẹo, nước ngọt hoặc đồ ăn nhanh.

Cha mẹ cũng có thể dạy trẻ những kỹ năng tự bảo vệ sức khỏe như không dùng chung đồ ăn, đồ uống với bạn bè và tránh đưa tay bẩn lên miệng. Những thói quen nhỏ này có thể góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh đường tiêu hóa trong môi trường học đường.

Rối loạn tiêu hóa là vấn đề thường gặp ở trẻ trong mùa tựu trường do ảnh hưởng từ thời tiết, môi trường học tập và sự thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, chăm sóc đúng cách và duy trì thói quen vệ sinh, ăn uống lành mạnh sẽ giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh, đồng thời có một năm học khỏe mạnh và năng động hơn.