Dịch virus Nipah Ấn Độ bùng phát, Thái Lan sàng lọc khẩn cấp

Một ổ dịch virus Nipah mới bùng phát tại Ấn Độ đã khiến hàng trăm người phải đưa vào diện cách ly, đồng thời làm nhiều quốc gia trong khu vực nâng cao mức độ cảnh báo. Theo Global Times, kể từ ngày 24/1, ngành y tế Ấn Độ đang khẩn trương triển khai các biện pháp kiểm soát virus Nipah sau khi bang West Bengal ghi nhận 5 trường hợp nhiễm bệnh và khoảng 100 người có tiếp xúc gần phải cách ly. Đáng lo ngại là hiện nay vẫn chưa có vắc xin cũng như phương pháp điều trị đặc hiệu cho loại virus này.

Virus Nipah là gì và nguy hiểm như thế nào?

Virus Nipah là một loại virus gây bệnh truyền nhiễm có khả năng lây từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả thuộc chi Pteropus được xác định là vật chủ tự nhiên. Mầm bệnh có thể lây lan qua việc tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm bẩn, tiếp xúc trực tiếp với động vật mang virus hoặc với người mắc bệnh.

Bệnh do virus Nipah được phát hiện lần đầu tại Malaysia và Singapore vào giai đoạn 1998 - 1999, virus Nipah đã gây ra nhiều đợt bùng phát lẻ tẻ tại Bangladesh, Ấn Độ, Philippines và Singapore. Riêng tại bang Kerala của Ấn Độ, kể từ năm 2018 đến nay đã ghi nhận tổng cộng 9 đợt dịch.

Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng của bệnh có thể tương tự nhiễm virus thông thường như sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể, mệt mỏi, ho và đau họng. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến nhanh sang suy hô hấp nghiêm trọng và viêm não, dẫn đến rối loạn ý thức, co giật hoặc hôn mê. Tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động trong khoảng 40 - 75%, phụ thuộc vào điều kiện chăm sóc và điều trị y tế.

Hiện nay, thế giới vẫn chưa có vắc xin hoặc thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Nipah. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp Nipah vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên cần được nghiên cứu khẩn cấp. Các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với động vật mắc bệnh, không sử dụng thực phẩm nghi nhiễm từ dơi, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nghi ngờ và duy trì thói quen rửa tay thường xuyên vẫn được xem là những biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất.

Tình hình dịch bệnh virus Nipah ở Ấn Độ

Ổ dịch virus Nipah được phát hiện tại khu vực lân cận thành phố Kolkata, bắt nguồn từ một bệnh viện tư nhân ở thị trấn Barasat, cách trung tâm thành phố khoảng 25 km. Tại đây ghi nhận hai điều dưỡng làm việc đã xuất hiện triệu chứng sốt cao và suy hô hấp sau khi trực tiếp chăm sóc một bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Người bệnh này đã tử vong trước khi được xét nghiệm xác nhận, nhưng được xem là ca nghi nhiễm đầu tiên trong chuỗi lây lan.

Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi ba nhân viên y tế khác, bao gồm một bác sĩ, một điều dưỡng và một nhân viên hỗ trợ y tế, đều cho kết quả dương tính và có liên quan đến cùng cơ sở điều trị. Các bệnh nhân này đã được chuyển đến Bệnh viện Bệnh truyền nhiễm Beleghata ở phía đông Kolkata để theo dõi và điều trị. Trước nguy cơ lây nhiễm chéo trong môi trường y tế, chính quyền bang đã nhanh chóng cách ly gần 100 người từng tiếp xúc gần với các ca bệnh.

Song song với việc thực hiện các biện pháp trên, hoạt động truy vết và theo dõi dịch tễ cũng được tăng cường. Theo cơ quan y tế, 180 người đã được lấy mẫu xét nghiệm, trong đó có 20 trường hợp thuộc nhóm nguy cơ cao đang được cách ly. Hiện tất cả các trường hợp này đều chưa xuất hiện triệu chứng và có kết quả xét nghiệm âm tính. Tuy nhiên vẫn sẽ tiếp tục được kiểm tra lại sau 21 ngày do thời gian ủ bệnh của virus Nipah có thể kéo dài từ 4 - 14 ngày, thậm chí lên tới 45 ngày, khiến nguy cơ bùng phát vẫn chưa thể loại trừ hoàn toàn.

Bộ Y tế và Phúc lợi Gia đình Ấn Độ đã ban hành hướng dẫn cảnh báo trên phạm vi toàn quốc, yêu cầu các bang tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm và triển khai các biện pháp phòng ngừa. Một số địa phương, bao gồm bang Tamil Nadu, được chỉ đạo theo dõi sát các trường hợp mắc hội chứng viêm não cấp (AES), đặc biệt đối với những bệnh nhân có tiền sử di chuyển hoặc tiếp xúc liên quan đến bang West Bengal.

Thái Lan và các quốc gia trong khu vực tăng cường kiểm soát virus

Trước diễn biến bùng phát virus Nipah tại Ấn Độ, nhiều quốc gia lân cận đã nhanh chóng nâng mức cảnh báo và chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch từ sớm.

Ngày 26/1, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan thông báo đã tiến hành sàng lọc y tế tại hai sân bay quốc tế lớn là Suvarnabhumi và Don Mueang, tập trung kiểm tra hành khách đến từ bang West Bengal của Ấn Độ.

Theo National Thailand, nhà chức trách Thái Lan cũng phát hành “thẻ cảnh báo y tế” cho du khách xuất phát từ khu vực có nguy cơ. Theo đó, những người có biểu hiện như sốt, đau đầu, đau nhức cơ, ho, khó thở, buồn ngủ, rối loạn ý thức hoặc co giật, đặc biệt trong trường hợp từng tiếp xúc với dơi, động vật mắc bệnh hoặc người nhiễm trong vòng 21 ngày - được khuyến cáo cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để kiểm tra.

Cùng thời gian này, Nepal cũng thông báo nâng mức cảnh giác trên phạm vi cả nước. Người phát ngôn Bộ Y tế và Dân số Nepal, ông Prakash Budhathoki, cho biết các biện pháp sàng lọc y tế đã được triển khai đối với hành khách tại sân bay quốc tế Tribhuvan cũng như tại các cửa khẩu biên giới trọng yếu giáp với Ấn Độ, đặc biệt là tại tỉnh Koshi.

Tại Đài Bắc, ngày 25/1, Cơ quan Kiểm soát Dịch bệnh Đài Loan (Taiwan Centers for Disease Control) thông tin đang cân nhắc đưa virus Nipah vào danh mục bệnh truyền nhiễm bắt buộc khai báo loại 5, sau khi Ấn Độ ghi nhận ổ dịch mới, theo Focus Taiwan.

Trong trường hợp đề xuất này được thông qua, Nipah sẽ được xếp vào nhóm bệnh mới nổi, hiếm gặp nhưng có mức độ rủi ro cao đối với sức khỏe cộng đồng, yêu cầu phải khai báo ngay khi phát hiện và áp dụng các biện pháp kiểm soát đặc biệt.

Dịch virus Nipah Ấn Độ bùng phát, Thái Lan sàng lọc khẩn cấp là lời cảnh báo rõ ràng về nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng gia tăng. Khi thế giới vẫn chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu đối với virus Nipah, việc các quốc gia chủ động triển khai sàng lọc y tế, giám sát dịch tễ chặt chẽ và nâng cao nhận thức cộng đồng được xem là biện pháp then chốt nhằm hạn chế nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát và lây lan xuyên biên giới, các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh theo khuyến cáo của ngành y tế. Việc duy trì miễn dịch cộng đồng thông qua tiêm chủng không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm đã có vắc xin phòng ngừa, mà còn góp phần hạn chế gánh nặng cho hệ thống y tế khi xuất hiện các dịch bệnh mới nổi, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.