Massage cổ, ngửa cổ quá mức tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ thế nào?

Sau một ngày dài làm việc căng thẳng với máy tính, cảm giác cứng cổ và mỏi vai gáy trở thành vấn đề thường gặp ở nhiều nhân viên văn phòng. Để tìm lại sự thoải mái, không ít người hình thành thói quen dùng lực mạnh bóp sâu vào vùng cổ hoặc ngửa cổ ra sau hết mức để tìm cảm giác dễ chịu. Đôi khi, sau những cú nhấn mạnh hoặc động tác vặn cổ đột ngột, cảm giác choáng váng thoáng qua xuất hiện, nhưng thường bị bỏ qua vì cho rằng đó chỉ là phản ứng bình thường khi cơ thể được giải tỏa căng thẳng.

Liệu những hành động tưởng chừng vô hại này có thực sự an toàn cho sức khỏe? Thực tế, việc tác động lực quá mạnh hoặc sai vị trí tại vùng cổ tiềm ẩn những rủi ro nghiêm trọng hơn chúng ta tưởng.

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Trung, thuộc Đội ngũ chuyên môn Long Châu, dù hiếm gặp nhưng việc tác động sai cách có thể gây tổn thương động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống, từ đó dẫn đến nguy cơ đột quỵ.

Để không gây hoang mang nhưng vẫn đảm bảo an toàn, chúng ta cần hiểu rõ cơ chế nào khiến việc massage cổ trở nên nguy hiểm và đâu là cách thư giãn đúng chuẩn y khoa.

Massage cổ mạnh có thực sự gây đột quỵ?

Câu trả lời là có, dù tỷ lệ này rất thấp. Nguy cơ không nằm ở bản chất của việc massage, mà nằm ở cường độ lực và vị trí tác động.

Cơ chế tổn thương động mạch cảnh và động mạch đốt sống

Vùng cổ chứa các mạch máu quan trọng dẫn máu lên não, bao gồm động mạch cảnh và động mạch đốt sống. Khi một người thực hiện massage với lực quá mạnh, hoặc có những cử động ngửa cổ, vặn cổ quá mức, các tác động vật lý này có thể gây ra chấn thương nhẹ cho thành mạch.

Trong một số trường hợp, áp lực trực tiếp lên hoặc xung quanh động mạch cảnh ngoài sọ - ví dụ như khi xoa bóp mạnh vào vùng xoang cảnh, có thể gây ra các tai biến thuyên tắc. Khi thành mạch bị tổn thương hoặc bị bóc tách, một cục máu đông có thể hình thành tại chỗ hoặc làm hẹp dòng máu, sau đó trôi theo dòng máu lên não, gây tắc nghẽn mạch máu não và dẫn đến đột quỵ.

Ai là người dễ gặp rủi ro khi massage cổ?

Không phải ai khi massage cổ mạnh cũng gặp nguy hiểm, nhưng có những nhóm đối tượng mà thành mạch máu vốn dĩ nhạy cảm hơn bình thường.

Một số cá nhân có thể gặp tình trạng bóc tách động mạch cổ ngay cả khi không có chấn thương nghiêm trọng, do họ có sẵn những bất thường về mô liên kết ở da và động mạch. Cụ thể, những người mắc các bệnh lý về mô liên kết hoặc rối loạn di truyền có nguy cơ cao hơn đối với tình trạng bóc tách động mạch cảnh cổ (CCAD). Ở trẻ em, khoảng 5% đến 20% các trường hợp CCAD tự phát có liên quan đến các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn như bệnh mô liên kết hoặc rối loạn di truyền.

Vì vậy, việc nhận diện mình có thuộc nhóm nguy cơ hay không là rất quan trọng trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp tác động mạnh nào lên vùng cổ.

Theo bác sĩ Nguyễn Minh Trung: "Những người có tiền sử bệnh lý mạch máu hoặc mắc các hội chứng ảnh hưởng đến độ bền của thành mạch cần đặc biệt thận trọng và nên tham vấn ý kiến chuyên gia trước khi thực hiện massage trị liệu tại các cơ sở không chuyên."

Cách thư giãn vùng cổ an toàn, không gây hại

Thay vì dùng lực mạnh để "ép" cơ bắp phải giãn ra, phương pháp tiếp cận an toàn là thực hiện các chuyển động nhẹ nhàng và có kiểm soát.

Đối với những người làm văn phòng thường xuyên bị đau cổ, các bài tập giãn cơ nhẹ nhàng được ghi nhận là có hiệu quả trong việc giảm đau và cải thiện chất lượng cuộc sống. Thay vì bóp mạnh, bạn có thể áp dụng các động tác giãn cơ an toàn:

• Giãn cơ gập cổ: Ngồi thẳng trên ghế, nhẹ nhàng hạ cằm về phía ngực cho đến khi cảm thấy vùng sau cổ được căng giãn. Giữ trong 30 giây và lặp lại 3 lần.
• Giãn cơ duỗi cổ: Ngồi thẳng, nhẹ nhàng nghiêng đầu ra sau, nhìn về phía trần nhà cho đến khi cảm thấy sự căng giãn vừa đủ.

Nguyên tắc cốt lõi khi tự massage tại nhà là chỉ tác động nhẹ nhàng lên vùng cơ vai gáy, tránh ấn trực tiếp hoặc dùng lực quá sâu vào hai bên cổ - nơi chạy qua của động mạch cảnh. Hãy lắng nghe cơ thể; nếu cảm thấy đau, choáng váng hoặc tê rần, hãy dừng lại ngay lập tức.

Dấu hiệu cảnh báo cần cấp cứu ngay lập tức

Vì đột quỵ là một tình trạng khẩn cấp, việc nhận biết sớm các dấu hiệu sau khi tác động vào vùng cổ có thể quyết định khả năng hồi phục của người bệnh.

Trước khi xảy ra đột quỵ do bóc tách động mạch cổ, có đến 96% trường hợp xuất hiện các triệu chứng tại chỗ như đau đầu, đau cổ, ù tai hoặc hội chứng Horner (sụp mí mắt, co đồng tử). Nếu sau khi massage cổ mà xuất hiện các dấu hiệu này kèm theo tê yếu một bên cơ thể, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Thời gian là yếu tố sống còn trong cấp cứu đột quỵ. Các bác sĩ khuyến cáo "giờ vàng" để cấp cứu hiệu quả nhất là trong vòng 3 tiếng, và một số trường hợp có thể kéo dài đến 6 tiếng kể từ khi khởi phát dấu hiệu. Việc can thiệp sớm trong khung giờ này giúp tăng tỷ lệ hồi phục và giảm thiểu di chứng nặng nề cho người bệnh.

Massage cổ quá mạnh hoặc ngửa cổ quá mức có thể tiềm ẩn nguy cơ tổn thương mạch máu và dẫn đến đột quỵ, dù biến chứng này hiếm gặp. Để bảo vệ sức khỏe, mỗi người nên ưu tiên các động tác thư giãn nhẹ nhàng, tránh tác động lực mạnh lên vùng cổ và không chủ quan trước những dấu hiệu bất thường. Nếu xuất hiện đau đầu hoặc đau cổ dữ dội, chóng mặt bất thường, tê yếu tay chân hay rối loạn ngôn ngữ sau khi massage, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Trao đổi với bác sĩ chuyên khoa thần kinh để đánh giá tình trạng mạch máu cổ nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt hoặc có tiền sử bệnh lý mô liên kết.

Tình huống mở đầu mang tính minh họa, không đại diện cho một cá nhân cụ thể.