Mắt thâm là gì? Nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách khắc phục

Quầng thâm mắt hay thâm quầng mắt là tình trạng không ít người đang gặp phải. Nguyên nhân gây thâm quầng mắt mà hầu hết chúng ta đều nghĩ đến là mất ngủ. Nhưng thực tế, nguyên nhân thâm mắt còn nhiều hơn thế nữa và có thể liên quan đến vấn đề bệnh lý. Trong bài viết này, Nhà thuốc Long Châu sẽ cùng bạn tìm hiểu về nguyên nhân và cách khắc phục quầng thâm ở mắt.

Mắt thâm hình thành như thế nào?

Thâm quầng mắt là hiện tượng vùng da quanh mí dưới trở nên sẫm màu do tăng sắc tố hoặc rối loạn lưu thông máu. Đây là khu vực có lớp da rất mỏng, ít mô đệm và tập trung nhiều mao mạch nên dễ bị tác động bởi các yếu tố bên trong và bên ngoài cơ thể. Theo y học, quầng thâm không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn có thể phản ánh thói quen sinh hoạt, tình trạng dinh dưỡng hoặc một số vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Những nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Thiếu ngủ, rối loạn giấc ngủ: Thức khuya, ngủ không đủ giấc làm giảm lượng oxy và máu nuôi dưỡng vùng da quanh mắt, khiến mạch máu giãn và hiện rõ, tạo màu sẫm dưới mắt.
• Yếu tố di truyền: Một số người bẩm sinh có làn da quanh mắt mỏng, nhiều mạch máu hoặc tăng sắc tố melanin, khiến quầng thâm xuất hiện sớm và khó cải thiện hoàn toàn.
• Ảnh hưởng từ môi trường: Tia UV trong ánh nắng kích thích sản sinh melanin, làm da quanh mắt sẫm màu hơn nếu không được che chắn và chăm sóc phù hợp.
• Chế độ ăn uống và sinh hoạt chưa hợp lý: Thiếu nước, thiếu vi chất như sắt, vitamin C, vitamin K, cùng với thói quen hút thuốc lá hoặc sử dụng rượu bia có thể làm tuần hoàn máu kém, khiến quầng thâm rõ hơn.
• Lão hóa tự nhiên: Sự suy giảm collagen và elastin theo tuổi khiến da mất độ săn chắc, mỏng dần và lộ rõ hệ mạch máu bên dưới, làm quầng thâm trở nên rõ rệt.
• Các bệnh lý toàn thân: Thâm quầng mắt kéo dài đôi khi liên quan đến thiếu máu, bệnh gan - thận, viêm mũi dị ứng, rối loạn nội tiết hoặc rối loạn kinh nguyệt, cần được thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác.

Mắt thâm quầng là biểu hiện của bệnh gì?

Dấu hiệu liên quan đến bệnh suy thận

Quầng mắt thâm sạm, đen màu thường khiến gương mặt trông mệt mỏi, kém tươi tắn và thiếu sức sống. Theo một số nhận định, tình trạng quầng thâm kéo dài có thể liên quan đến sự suy giảm chức năng thận. Khi thận hoạt động kém, vùng da dưới mắt dễ trở nên sẫm màu, khô ráp và thiếu độ đàn hồi.

Tuy nhiên, quầng thâm mắt cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác như cơ thể suy nhược, thiếu ngủ, thức khuya thường xuyên hoặc thói quen sinh hoạt không khoa học. Bên cạnh đó, căng thẳng tinh thần, lo âu kéo dài hay áp lực công việc cũng góp phần khiến đôi mắt trông u ám và kém sức sống. Do đó, việc giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc và xây dựng lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tình trạng này.

Dấu hiệu liên quan đến bệnh gan

Quầng thâm đen quanh mắt có thể là biểu hiện bên ngoài của các bệnh gan mạn tính, đặc biệt khi chức năng gan suy giảm kéo dài hoặc xuất hiện tình trạng phù gan thì quầng thâm càng rõ và khó mờ. Thực tế cho thấy khoảng 20% người mắc bệnh gan có dấu hiệu thâm sạm da tại những vùng dễ quan sát như khuôn mặt, nhất là khu vực quanh mắt.

Khi gặp tình trạng này, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đồng thời, cần điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày theo hướng lành mạnh. Việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất giúp hỗ trợ gan không chỉ góp phần phục hồi các tế bào gan bị tổn thương mà còn cải thiện chức năng gan. Trong đó, protein đóng vai trò quan trọng cho quá trình tái tạo tế bào gan, vì vậy nên tăng cường các thực phẩm giàu đạm như thịt, trứng và sữa trong khẩu phần ăn hằng ngày.

Kinh nguyệt không đều

Với nhiều phụ nữ, tình trạng quầng thâm mắt kéo dài dễ gây lo lắng và làm giảm sự tự tin, bởi gương mặt trở nên kém tươi tắn, trông mệt mỏi và già hơn tuổi. Một trong những nguyên nhân có thể gặp là rối loạn kinh nguyệt.

Theo quan điểm Đông y, kinh nguyệt không đều hoặc đau bụng kinh thường xuất phát từ hàn khí ứ trệ, làm khí huyết lưu thông kém. Quầng thâm mắt chính là dấu hiệu bên ngoài phản ánh sự rối loạn này. Bên cạnh đó, những trường hợp lượng kinh quá nhiều hoặc có xuất huyết tử cung cũng dễ xuất hiện quầng thâm quanh mắt.

Dấu hiệu liên quan đến bệnh dạ dày mạn tính

Quầng thâm mắt có thể là một biểu hiện cho thấy dạ dày đang gặp vấn đề. Ở những người bị viêm dạ dày mạn tính, chức năng tiêu hóa và hấp thu thường suy giảm kéo dài. Khi tình trạng viêm tái phát nhiều lần, mức độ thâm quầng mắt có xu hướng rõ rệt hơn. Ngoài ra, người bị suy nhược thần kinh hoặc mắc các bệnh lý nội tạng cũng dễ xuất hiện quầng thâm quanh mắt.

Để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị viêm dạ dày mạn tính, bên cạnh việc tuân thủ điều trị y tế, người bệnh cần đặc biệt chú trọng đến chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Cần xây dựng khẩu phần ăn hợp lý, tránh ăn quá nhiều hoặc quá no, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, hạn chế các yếu tố làm dạ dày suy yếu và tổn thương thêm. Khi chức năng dạ dày được cải thiện và ổn định, tình trạng quầng thâm mắt cũng có thể giảm dần hoặc biến mất.

Bên cạnh đó, quầng thâm mắt còn có thể liên quan đến các vấn đề về mũi. Tình trạng hắt hơi, chảy nước mũi kéo dài, đặc biệt vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, có thể làm ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch vùng dưới mắt, từ đó dẫn đến sự xuất hiện của quầng thâm.

Thâm quầng mắt do thiếu máu

Khi cơ thể bị thiếu máu, khả năng vận chuyển oxy đến các mô suy giảm, khiến làn da trở nên tái nhợt và vùng da quanh mắt sẫm màu hơn do các mạch máu nhỏ lộ rõ. Người bị thiếu máu thường đồng thời xuất hiện các triệu chứng như hoa mắt, đau đầu, cảm giác mệt mỏi kéo dài và khó tập trung.

Mắt thâm có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?

Phần lớn các trường hợp thâm quầng mắt không nguy hiểm, thường liên quan đến thiếu ngủ, căng thẳng, di truyền, lão hóa hoặc chế độ sinh hoạt chưa hợp lý. Đây chủ yếu là vấn đề về thẩm mỹ và có thể cải thiện nếu điều chỉnh lối sống, chăm sóc da và dinh dưỡng phù hợp.

Tuy nhiên, mắt thâm kéo dài hoặc ngày càng đậm hơn đôi khi có thể phản ánh vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, đặc biệt khi kèm theo các dấu hiệu bất thường. Bạn nên đi khám bác sĩ nếu gặp một trong các tình trạng sau:

• Quầng thâm xuất hiện đột ngột, sậm màu nhanh và không rõ nguyên nhân.
• Thâm mắt kéo dài dù ngủ đủ giấc, ăn uống đầy đủ.
• Kèm theo mệt mỏi kéo dài, chóng mặt, đau đầu, da xanh xao.
• Có dấu hiệu phù mí mắt, tiểu ít, tiểu sẫm màu.
• Vàng da, vàng mắt, rối loạn tiêu hóa.
• Rối loạn nội tiết, kinh nguyệt không đều ở nữ giới.

Tóm lại, mắt thâm đa số không nguy hiểm, nhưng nếu tình trạng kéo dài, nặng dần hoặc đi kèm triệu chứng toàn thân, việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp, tránh bỏ sót các bệnh lý tiềm ẩn.

Cách khắc phục mắt thâm theo từng nguyên nhân

Cách trị mắt thâm nhanh nhất là bạn cần xác định được nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Chỉ khi biết chính xác nguyên nhân gây thâm quầng mắt bạn mới có cách khắc phục phù hợp.

• Nếu xác định được nguyên nhân thiếu ngủ, mất ngủ, bạn nên áp dụng ngay các biện pháp hỗ trợ ngủ ngon. Bên cạnh đó, bạn có thể thử phương pháp làm giảm quầng thâm mắt như massage mắt, đắp mặt nạ mắt, dùng kem mắt…
• Nếu thấy thâm quầng mắt xuất hiện cùng những triệu chứng khác như người mệt mỏi, rụng tóc, vàng da… mà không rõ nguyên nhân, bạn nên đi kiểm tra sức khỏe càng sớm càng tốt. Khám sức khỏe giúp bác sĩ phát hiện ra các bệnh lý (nếu có) và chỉ định cách điều trị phù hợp, kịp thời. Khi bệnh lý được kiểm soát, tình trạng mắt thâm quầng sẽ được cải thiện.
• Lối sống khoa học với chế độ ăn uống lành mạnh, ngủ đúng giờ và đủ giấc, hạn chế căng thẳng, thể dục thể thao đều đặn… sẽ giúp bạn có cơ thể khỏe mạnh và đôi mắt tươi trẻ.

Những sai lầm thường gặp khi trị mắt thâm

Thâm quầng mắt là tình trạng phổ biến ở nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, không ít người đang điều trị thâm mắt sai cách, khiến tình trạng kéo dài, khó cải thiện, thậm chí làm vùng da quanh mắt trở nên nhạy cảm và sẫm màu hơn. Dưới đây là những sai lầm thường gặp nhất cần tránh.

Chỉ dùng mỹ phẩm mà không điều chỉnh lối sống

Đây là sai lầm phổ biến nhất trong việc cải thiện quầng thâm quanh mắt. Nhiều người có thói quen ngủ muộn, ngủ không đủ giấc, thường xuyên thức khuya để học tập hoặc làm việc, đồng thời sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài, nhưng vẫn kỳ vọng các sản phẩm bôi ngoài da có thể “xóa thâm” hoàn toàn. Trong thực tế, khi nguyên nhân xuất phát từ thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc mỏi mắt mạn tính, mỹ phẩm chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Nếu không thay đổi thói quen sinh hoạt, hiệu quả cải thiện quầng thâm sẽ rất hạn chế và khó duy trì lâu dài.

Lạm dụng mẹo dân gian thiếu cơ sở khoa học

Nhiều người áp dụng các cách trị thâm mắt được truyền miệng nhưng không phù hợp, chẳng hạn như chà chanh, giấm, kem đánh răng; đắp tỏi, gừng hoặc chườm đá lạnh trực tiếp lên vùng mắt. Những phương pháp này không những không cải thiện quầng thâm mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Sử dụng mỹ phẩm không chuyên biệt cho vùng mắt

Nhiều người có thói quen dùng kem dưỡng mặt hoặc kem body cho vùng da quanh mắt, hoặc lựa chọn các sản phẩm chứa cồn, hương liệu và hoạt chất mạnh. Trong khi đó, da quanh mắt mỏng hơn da mặt nhiều lần, ít tuyến dầu và đặc biệt nhạy cảm. Việc sử dụng sản phẩm không phù hợp dễ gây kích ứng, làm da nhanh lão hóa và khiến quầng thâm ngày càng rõ rệt.

Dụi mắt thường xuyên

Thói quen dụi mắt thường gặp ở người bị viêm mũi dị ứng, ngứa mắt, mỏi mắt do nhìn màn hình trong thời gian dài hoặc khi căng thẳng, thiếu ngủ. Việc dụi mắt lặp đi lặp lại có thể làm vỡ các mao mạch nhỏ dưới da, gây ứ trệ tuần hoàn máu và kích thích tăng sản sinh melanin. Hệ quả là vùng da quanh mắt sẫm màu hơn, khiến quầng thâm ngày càng rõ và khó cải thiện.

Tự ý uống thuốc bổ khi nghi ngờ “thiếu chất”

Nhiều người tự ý bổ sung sắt, vitamin liều cao hoặc sử dụng các loại thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc khi thấy quầng thâm mắt. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp thâm mắt đều xuất phát từ thiếu máu hay thiếu vi chất. Việc bổ sung không đúng chỉ định không những không mang lại hiệu quả mà còn có thể gây hại cho gan, thận, thậm chí dẫn đến rối loạn chuyển hóa trong cơ thể.

Như vậy có nhiều nguyên nhân gây thâm quầng mắt bao gồm cả những nguyên nhân vô hại như di truyền lẫn nguyên nhân bệnh lý. Đôi khi, bạn chỉ cần thay đổi thói quen sinh hoạt, chú trọng chăm sóc vùng da dưới mắt là tình trạng thâm quầng đã giảm đi đáng kể. Nhưng cũng có khi bạn cần đi khám sức khỏe càng sớm càng tốt vì mắt thâm quầng có thể là biểu hiện của bệnh lý. Vì vậy, khi thấy mắt thâm, thay vì chủ quan bạn nên theo dõi kỹ càng và đi khám khi thấy cơ thể có những biểu hiện bất thường khác bạn nhé!