Nhiễm trùng máu ở người lớn là gì? Có nguy hiểm không?

Trên thực tế, nhiều người thường nhầm lẫn nhiễm trùng máu với tình trạng sốt thông thường hoặc viêm nhiễm nhẹ. Tuy nhiên, nhiễm trùng máu có thể dẫn đến suy đa cơ quan chỉ trong thời gian ngắn. Việc hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và hướng xử trí sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe.

Nhiễm trùng máu ở người lớn là gì?

Nhiễm trùng máu (còn gọi là nhiễm khuẩn huyết hoặc sepsis) là tình trạng vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập vào máu, kích hoạt phản ứng viêm lan rộng khắp cơ thể. Khi phản ứng viêm này mất kiểm soát, nó có thể gây tổn thương mạch máu, rối loạn đông máu và suy giảm chức năng của nhiều cơ quan quan trọng như tim, phổi, thận và gan. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể rơi vào sốc nhiễm trùng.

Điểm nguy hiểm của tình trạng này nằm ở tốc độ tiến triển. Chỉ trong vài giờ, người bệnh có thể chuyển từ sốt nhẹ sang tụt huyết áp, rối loạn ý thức và suy đa cơ quan.

Các triệu chứng ban đầu có thể không đặc hiệu, nhưng thường bao gồm:

• Sốt cao trên 38°C hoặc hạ thân nhiệt dưới 36°C;
• Tim đập nhanh, thở nhanh;
• Ớn lạnh, run rẩy;
• Mệt mỏi nhiều, lơ mơ, khó tập trung;
• Huyết áp tụt nhẹ;
• Da lạnh, tái nhợt hoặc nổi bông.

Ở giai đoạn nặng hơn, người bệnh có thể xuất hiện:

• Khó thở hoặc thở gấp;
• Tiểu ít hoặc gần như không tiểu;
• Rối loạn ý thức, lú lẫn;
• Da tím tái;
• Huyết áp tụt nghiêm trọng.

Lưu ý quan trọng: Nếu người lớn đang có ổ nhiễm trùng như viêm phổi, nhiễm trùng đường tiểu, vết thương mưng mủ… kèm theo sốt cao, mệt nhiều hoặc thay đổi ý thức, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Việc chậm trễ có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Nhiễm khuẩn huyết là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên toàn cầu nếu không được điều trị kịp thời.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu ở người trưởng thành và các yếu tố nguy cơ

Phần lớn các trường hợp nhiễm trùng máu ở người trưởng thành bắt nguồn từ một ổ nhiễm trùng ban đầu trong cơ thể. Khi vi khuẩn hoặc tác nhân gây bệnh không được kiểm soát, chúng có thể xâm nhập vào máu và lan rộng.

Các nguyên nhân thường gặp

Những ổ nhiễm trùng ban đầu phổ biến bao gồm:

• Viêm phổi;
• Nhiễm trùng đường tiết niệu;
• Nhiễm trùng ổ bụng;
• Nhiễm trùng da và mô mềm;
• Nhiễm trùng sau phẫu thuật;
• Nhiễm trùng liên quan đến ống thông, catheter.

Vi khuẩn là nguyên nhân phổ biến nhất, nhưng virus và nấm cũng có thể gây bệnh, đặc biệt ở những người có hệ miễn dịch suy yếu. Hầu hết các trường hợp nhiễm trùng máu bắt đầu từ một nhiễm trùng chưa được điều trị triệt để.

Đối tượng nguy cơ cao

Không phải ai bị nhiễm trùng cũng tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

• Người cao tuổi;
• Người mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, suy thận, bệnh gan;
• Người suy giảm miễn dịch;
• Người đang điều trị ung thư hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch;
• Người vừa phẫu thuật;
• Người nằm viện lâu ngày.

Ở các nhóm này, phản ứng miễn dịch có thể yếu hoặc rối loạn, khiến cơ thể khó kiểm soát sự lan rộng của vi khuẩn.

Nhiễm trùng máu ở người trưởng thành có nguy hiểm không?

Câu trả lời là rất nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. Khi tác nhân gây bệnh vào máu, cơ thể sẽ giải phóng hàng loạt chất trung gian gây viêm. Nếu phản ứng này diễn ra quá mức, nó có thể gây tổn thương nội mạc mạch máu, làm rò rỉ dịch, giảm lưu lượng máu đến cơ quan và dẫn đến thiếu oxy mô.

Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể gặp:

• Suy hô hấp cấp;
• Suy thận cấp;
• Rối loạn đông máu;
• Tổn thương gan;
• Suy tim;
• Sốc nhiễm trùng.

Sốc nhiễm trùng là giai đoạn nghiêm trọng nhất, đặc trưng bởi tụt huyết áp kéo dài dù đã truyền dịch. Tình trạng này đòi hỏi điều trị hồi sức tích cực.

Nguyên tắc điều trị nhiễm trùng máu xảy ra ở người lớn

Điều trị phải được thực hiện tại bệnh viện, thường ở khoa hồi sức tích cực. Mục tiêu là kiểm soát nhiễm trùng, duy trì huyết áp ổn định và bảo vệ chức năng các cơ quan.

Kháng sinh sớm và đúng loại

Kháng sinh đường tĩnh mạch được sử dụng ngay khi nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết. Sau khi có kết quả cấy máu, bác sĩ sẽ điều chỉnh loại thuốc phù hợp với tác nhân gây bệnh.

Truyền dịch và hỗ trợ huyết áp

Nhằm duy trì tuần hoàn và đảm bảo cung cấp máu đầy đủ cho các cơ quan. Trong trường hợp cần thiết, thuốc vận mạch sẽ được sử dụng.

Hỗ trợ hô hấp

Thở oxy hoặc thở máy nếu người bệnh suy hô hấp.

Xử lý ổ nhiễm trùng ban đầu

Việc kiểm soát và loại bỏ nguồn nhiễm trùng gốc là bước quan trọng giúp ngăn chặn vi khuẩn tiếp tục lan rộng trong cơ thể.

• Dẫn lưu mủ;
• Thay ống thông nhiễm khuẩn;
• Phẫu thuật loại bỏ mô hoại tử khi cần.

Thời gian vàng: Việc bắt đầu điều trị trong giờ đầu tiên kể từ khi nghi ngờ có thể cải thiện đáng kể khả năng sống sót.

Cách phòng ngừa nhiễm trùng máu ở người trưởng thành

Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn nhưng có thể giảm nguy cơ bằng các biện pháp sau:

Điều trị sớm các ổ nhiễm trùng

Không tự ý bỏ dở kháng sinh hoặc tự mua thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi có dấu hiệu nhiễm trùng kéo dài, cần đi khám sớm.

Giữ vệ sinh cá nhân

Những biện pháp đơn giản này giúp giảm nguy cơ vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng;
• Chăm sóc tốt vết thương;
• Thay băng đúng cách.

Tiêm phòng đầy đủ

Một số bệnh như viêm phổi hoặc cúm có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết. Tiêm vắc xin cúm, vắc xin phế cầu theo khuyến cáo giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng nặng.

Quản lý tốt bệnh mạn tính

Người mắc tiểu đường, bệnh gan hoặc suy thận cần tái khám định kỳ và kiểm soát bệnh ổn định để giảm nguy cơ biến chứng nhiễm trùng.

Nhiễm trùng máu ở người lớn là bệnh lý nguy hiểm, có thể tiến triển rất nhanh và gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Điều quan trọng là không chủ quan với bất kỳ dấu hiệu nhiễm trùng nào, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Khi có nghi ngờ, hãy đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.