Phình mạch máu ở cổ và những nguy cơ sức khỏe không nên xem nhẹ

Vùng cổ là nơi tập trung các mạch máu lớn có vai trò nuôi dưỡng não bộ. Vì vậy, bất kỳ bất thường nào tại khu vực này đều cần được theo dõi cẩn trọng. Phình mạch máu ở cổ không phổ biến như phình mạch não, nhưng mức độ nguy hiểm không hề nhỏ nếu người bệnh chủ quan hoặc phát hiện muộn.

Phình mạch máu ở cổ là gì?

Phình mạch máu ở cổ là hiện tượng một đoạn mạch máu tại vùng cổ bị giãn to hơn bình thường do cấu trúc thành mạch suy yếu. Tình trạng này thường xảy ra ở động mạch cảnh, mạch máu chính dẫn máu giàu oxy từ tim lên não. Khi thành mạch không còn đủ độ bền và đàn hồi, áp lực dòng máu sẽ khiến đoạn mạch giãn dần và hình thành túi phình.

Không giống như các tổn thương viêm cấp tính, phình mạch máu ở cổ thường tiến triển chậm. Túi phình có thể tồn tại trong thời gian dài mà không gây ra biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Chính đặc điểm này khiến nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình kiểm tra sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến chứng.

Về mặt cấu trúc, túi phình làm thay đổi dòng chảy sinh lý của máu. Máu có xu hướng chảy xoáy và chậm hơn trong vùng phình, tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành. Đây là yếu tố nền tảng dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm liên quan đến não bộ.

Vì sao thành mạch bị suy yếu và hình thành túi phình?

Nguyên nhân phổ biến nhất gây phình mạch máu ở cổ là xơ vữa động mạch. Các mảng xơ vữa làm tổn thương lớp nội mạc, khiến thành mạch dày lên nhưng kém đàn hồi. Theo thời gian, đoạn mạch bị suy yếu sẽ không còn khả năng chịu được áp lực dòng máu và bắt đầu giãn ra.

Tăng huyết áp kéo dài cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Áp lực máu cao liên tục tác động lên thành mạch khiến các sợi đàn hồi bị kéo căng quá mức. Ở người lớn tuổi, khi mạch máu đã lão hóa, nguy cơ hình thành túi phình càng tăng cao nếu huyết áp không được kiểm soát tốt.

Ngoài ra, phình mạch máu ở cổ có thể liên quan đến các yếu tố bẩm sinh. Một số người có bất thường cấu trúc mô liên kết hoặc thành mạch yếu từ khi sinh ra, khiến mạch máu dễ bị giãn hơn bình thường. Chấn thương vùng cổ, phẫu thuật trước đó hoặc nhiễm trùng mạch máu hiếm gặp cũng có thể đóng vai trò khởi phát trong một số trường hợp.

Các yếu tố lối sống có vai trò không nhỏ trong quá trình hình thành và tiến triển phình mạch máu ở cổ. Hút thuốc lá được xem là yếu tố nguy cơ nổi bật, bởi các chất độc trong khói thuốc gây tổn thương trực tiếp lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy phản ứng viêm và làm giảm độ đàn hồi tự nhiên của thành mạch. Theo thời gian, thành mạch trở nên giòn và kém khả năng chịu áp lực, tạo điều kiện cho túi phình hình thành.

Các triệu chứng không nên bỏ qua

Phình mạch máu ở cổ thường tiến triển âm thầm, đặc biệt trong giai đoạn đầu, khiến người bệnh khó nhận biết bằng cảm giác thông thường. Tuy nhiên, khi túi phình phát triển hoặc bắt đầu gây biến chứng, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo quan trọng cần được chú ý.

• Giai đoạn sớm hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường, không đau hay khó chịu, nên phình mạch máu ở cổ dễ bị bỏ sót nếu không được phát hiện qua khám sức khỏe định kỳ.
• Khi túi phình lớn dần, có thể xuất hiện khối đập theo nhịp mạch ở vùng cổ. Cảm giác căng tức nhẹ hoặc khó chịu thường rõ hơn khi xoay cổ, cúi hoặc ngửa đầu, và trong một số trường hợp, khối phình có thể quan sát được bằng mắt thường.
• Nếu túi phình chèn ép các cấu trúc lân cận, triệu chứng trở nên đa dạng hơn. Người bệnh có thể bị khàn tiếng do ảnh hưởng đến dây thần kinh thanh quản, kèm theo cảm giác đau lan lên hàm, tai hoặc tê bì vùng cổ do các dây thần kinh xung quanh bị tác động.
• Biến chứng nguy hiểm nhất là hình thành huyết khối trong túi phình. Khi cục máu đông bong ra và di chuyển theo dòng máu lên não, nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng cao, với các dấu hiệu cảnh báo như yếu liệt nửa người, nói khó, méo miệng hoặc rối loạn ý thức.

Những triệu chứng trên có thể xuất hiện riêng lẻ hoặc kết hợp, tùy vào mức độ và vị trí phình mạch. Việc nhận diện sớm và thăm khám kịp thời không chỉ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn mà còn góp phần giảm nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm liên quan đến não bộ và tính mạng.

Các phương pháp điều trị phình mạch máu ở cổ hiện nay

Việc điều trị phình mạch máu ở cổ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kích thước túi phình, vị trí tổn thương, triệu chứng lâm sàng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Không phải tất cả các trường hợp đều cần can thiệp ngay, nhưng đều cần được theo dõi chặt chẽ.

Với những túi phình nhỏ, ổn định và chưa gây triệu chứng, bác sĩ thường lựa chọn hướng theo dõi định kỳ. Người bệnh được khuyến cáo kiểm soát tốt huyết áp, mỡ máu và đường huyết nếu có. Việc bỏ thuốc lá, điều chỉnh chế độ ăn và duy trì vận động hợp lý giúp làm chậm tiến triển của bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.

Khi túi phình có xu hướng lớn nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu chèn ép, nguy cơ huyết khối cao, các biện pháp can thiệp sẽ được cân nhắc. Phẫu thuật loại bỏ đoạn mạch phình và tái lập lưu thông máu là một lựa chọn trong những trường hợp phù hợp. Phương pháp này thường được áp dụng khi nguy cơ biến chứng vượt quá nguy cơ phẫu thuật.

Ngoài phẫu thuật mở, các kỹ thuật can thiệp nội mạch như đặt stent cũng đang được sử dụng ngày càng phổ biến. Stent giúp gia cố thành mạch và duy trì dòng chảy máu ổn định qua đoạn tổn thương. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần được cá nhân hóa, dựa trên đánh giá toàn diện giữa lợi ích và nguy cơ đối với từng người bệnh.

Phình mạch máu ở cổ là bệnh lý tiến triển âm thầm nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với não bộ và tính mạng. Việc phát hiện sớm và quản lý tốt các yếu tố nguy cơ đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa biến chứng. Chủ động thăm khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh là nền tảng quan trọng để bảo vệ hệ mạch máu về lâu dài.