Ruột thừa là gì? Những bệnh lý thường gặp ở ruột thừa

Ruột thừa là một bộ phận nhỏ trong cơ thể nhưng lại khiến nhiều người băn khoăn về chức năng và vai trò thực sự của nó. Dù không phải cơ quan thiết yếu, ruột thừa vẫn liên quan đến hệ miễn dịch và có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Hiểu rõ về ruột thừa giúp mỗi người chủ động nhận biết những dấu hiệu bất thường và bảo vệ sức khỏe tốt hơn.

Ruột thừa là gì?

Ruột thừa là một đoạn ống nhỏ, nằm ở ngã ba giữa ruột non và ruột già. Hình dạng của ruột thừa giống như một chiếc túi nhỏ kín, chỉ có một đầu thông với manh tràng, phần đầu tiên của ruột già. Thông thường, ruột thừa dài khoảng 5 - 10cm và có đường kính nhỏ hơn 6mm.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ruột thừa có thể phát triển to hơn, được gọi là ruột thừa kích thước lớn. Khi cơ quan này bị viêm hoặc tắc nghẽn, các mô bên trong sưng lên, làm lòng ruột thừa giãn rộng đáng kể, dẫn đến tình trạng viêm ruột thừa kích thước lớn.

Trong đó, viêm ruột thừa là tình trạng đoạn ruột thừa bị tắc nghẽn bởi phân cứng, mô lympho phì đại, ký sinh trùng hoặc dị vật, khiến vi khuẩn phát triển mạnh bên trong. Sự tắc nghẽn làm áp lực trong ruột thừa tăng lên, gây sưng viêm, đau bụng và có thể dẫn đến hoại tử hoặc vỡ ruột thừa nếu không được điều trị sớm. Đây là bệnh lý cấp cứu ngoại khoa thường gặp và có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi.

Ruột thừa có chức năng gì?

Dù nhỏ và thường bị xem là “không cần thiết”, ruột thừa thực tế vẫn được cho là có một số vai trò nhất định trong cơ thể. Mặc dù các chức năng này chưa được khẳng định tuyệt đối, chúng giúp giải thích vì sao ruột thừa tồn tại và có thể liên quan đến hệ miễn dịch đường ruột.

Các giả thuyết khoa học hiện nay cho rằng ruột thừa có thể đóng góp vào một số hoạt động bảo vệ cơ thể:

• Hỗ trợ hệ miễn dịch: Ruột thừa chứa nhiều mô lympho, loại tế bào miễn dịch giúp cơ thể nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn gây hại, đặc biệt trong những năm đầu đời.
• Nơi “trú ẩn” của vi khuẩn có lợi: Một số nghiên cứu cho thấy ruột thừa có thể đóng vai trò như “kho dự trữ” vi khuẩn tốt, hỗ trợ tái tạo hệ vi sinh đường ruột sau tiêu chảy hoặc nhiễm trùng.
• Ổn định hệ vi sinh đường ruột: Bằng cách chứa các tế bào miễn dịch và vi khuẩn lành mạnh, ruột thừa có thể góp phần hạn chế sự phát triển quá mức của vi khuẩn gây bệnh.

Dù vẫn còn nhiều tranh luận về chức năng chính xác của ruột thừa, đa số chuyên gia đồng ý rằng cơ quan này có liên quan đến hệ miễn dịch đường ruột nhiều hơn là chức năng tiêu hóa. Tuy vậy, ruột thừa không phải là bộ phận thiết yếu, và con người vẫn sống khỏe mạnh sau khi cắt bỏ ruột thừa, đặc biệt trong trường hợp điều trị viêm ruột thừa để ngăn ngừa biến chứng.

Những bệnh lý thường gặp ở ruột thừa

Mặc dù có kích thước nhỏ và ít được chú ý, ruột thừa lại có thể gặp nhiều vấn đề sức khỏe, đặc biệt khi bị tắc nghẽn hoặc viêm nhiễm. Nhận biết các bệnh lý liên quan đến ruột thừa giúp phát hiện sớm những nguy cơ có thể dẫn đến biến chứng nặng. Dưới đây là những vấn đề phổ biến nhất, có thể xuất hiện ở nhiều lứa tuổi:

Viêm ruột thừa cấp

Viêm ruột thừa cấp là bệnh lý phổ biến nhất, xảy ra khi ruột thừa bị tắc nghẽn và vi khuẩn phát triển mạnh gây viêm. Người bệnh thường đau bụng dưới bên phải, sốt nhẹ, buồn nôn. Nếu không điều trị kịp thời, ruột thừa có thể vỡ.

Viêm ruột thừa mạn tính

Ít gặp hơn nhưng vẫn có thể xảy ra. Triệu chứng mơ hồ, đau bụng âm ỉ kéo dài, dễ nhầm với các bệnh tiêu hóa khác. Cơn đau có thể tái đi tái lại trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.

Áp xe ruột thừa

Khi viêm ruột thừa không được điều trị sớm, mủ có thể tụ lại tạo thành ổ áp xe. Người bệnh thường sốt cao, đau bụng dữ dội và cần can thiệp dẫn lưu kết hợp kháng sinh.

Ruột thừa vỡ (nhiễm trùng ổ bụng)

Đây là biến chứng nguy hiểm nhất của viêm ruột thừa. Khi ruột thừa vỡ, mủ và vi khuẩn tràn vào ổ bụng gây viêm phúc mạc, đe dọa tính mạng và cần phẫu thuật cấp cứu.

U và polyp ruột thừa

Dù hiếm gặp, ruột thừa vẫn có thể xuất hiện khối u lành tính hoặc ác tính. Các khối u này thường được phát hiện tình cờ khi siêu âm, chụp CT hoặc phẫu thuật.

Xoắn ruột thừa

Tình trạng ruột thừa xoắn làm tắc nghẽn mạch máu nuôi, dẫn đến hoại tử. Bệnh ít gặp nhưng có biểu hiện tương tự viêm ruột thừa cấp.

Sỏi phân ruột thừa

Sỏi phân là mảnh phân cứng nằm trong lòng ruột thừa. Nếu gây tắc nghẽn, sỏi phân trở thành nguyên nhân khởi phát viêm ruột thừa cấp.

Các bệnh lý ở ruột thừa thường diễn biến nhanh và dễ gây biến chứng nếu bỏ qua triệu chứng ban đầu. Trong số đó, viêm ruột thừa là tình trạng thường gặp nhất và cần được xử trí kịp thời. Bất kỳ cơn đau bụng bất thường nào ở vùng bụng dưới bên phải đều nên được thăm khám để đảm bảo an toàn.

Việc hiểu rõ ruột thừa là gì và những bệnh lý thường gặp giúp mỗi người chủ động hơn trong việc nhận biết các dấu hiệu bất thường. Dù ruột thừa không phải cơ quan quan trọng, những vấn đề xảy ra tại đây, đặc biệt là viêm ruột thừa cấp, có thể tiến triển rất nhanh và gây biến chứng nguy hiểm nếu chậm trễ xử trí.

Lắng nghe cơ thể và thăm khám ngay khi có triệu chứng nghi ngờ là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và tránh hậu quả đáng tiếc. Nếu được điều trị đúng và kịp thời, hầu hết người bệnh đều có thể hồi phục hoàn toàn và sinh hoạt bình thường trở lại.