Dấu hiệu tiền tiểu đường ở người trẻ: Nhận biết sớm để phòng ngừa

Tiền tiểu đường là tình trạng đường huyết hoặc HbA1c cao hơn mức bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán tiểu đường. Tình trạng này có thể xuất hiện ở người trẻ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, ít vận động hoặc tiền sử gia đình mắc tiểu đường týp 2. Phát hiện sớm tiền tiểu đường tạo cơ hội để chủ động thay đổi lối sống, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và giảm nguy cơ hoặc trì hoãn tiến triển thành tiểu đường týp 2.

Dấu hiệu tiền tiểu đường ở người trẻ thường không rõ ràng

Khi tìm hiểu dấu hiệu tiền tiểu đường ở người trẻ, cần lưu ý rằng tiền tiểu đường thường không gây triệu chứng rõ ràng. Nhiều người có thể có tình trạng này trong thời gian dài mà không biết.

Do đó, không nên chờ xuất hiện triệu chứng mới kiểm tra. Việc đánh giá yếu tố nguy cơ và thực hiện xét nghiệm đường huyết hoặc HbA1c khi phù hợp có vai trò quan trọng trong phát hiện sớm.

Một số biểu hiện như khát nhiều, đi tiểu thường xuyên, mệt mỏi hoặc nhìn mờ có thể xuất hiện khi đường huyết tăng cao. Tuy nhiên, đây không phải là những dấu hiệu đặc hiệu của tiền đái tháo đường; khi xuất hiện các triệu chứng này, nên kiểm tra đường huyết và/hoặc HbA1c để được đánh giá phù hợp.

Một số biểu hiện cần lưu ý khi đường huyết tăng cao

Các biểu hiện dưới đây có thể gặp khi đường huyết tăng cao, đặc biệt ở người đã mắc tiểu đường. Tuy nhiên, chúng không thể được sử dụng riêng lẻ để xác định một người có tiền tiểu đường hay không.

Tăng cảm giác khát và đi tiểu thường xuyên

Khát nhiều và đi tiểu thường xuyên có thể xuất hiện khi đường huyết tăng cao.Khi lượng glucose được lọc qua thận vượt khả năng tái hấp thu, glucose có thể xuất hiện trong nước tiểu và kéo theo nước, làm tăng lượng nước tiểu và có thể gây mất nước.

Tuy nhiên, đây không phải là dấu hiệu đặc trưng của tiền tiểu đường. Nếu tình trạng khát nhiều hoặc đi tiểu thường xuyên kéo dài, đặc biệt khi đi kèm các biểu hiện khác như sụt cân không chủ ý hoặc mệt mỏi, bạn nên được kiểm tra đường huyết và/hoặc HbA1c.

Mệt mỏi không rõ nguyên nhân

Mệt mỏi có thể xuất hiện khi đường huyết tăng cao nhưng đây là biểu hiện không đặc hiệu và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, không nên dựa vào cảm giác mệt mỏi đơn thuần để nhận biết hoặc chẩn đoán tiền tiểu đường.

Nhìn mờ

Đường huyết tăng cao có thể gây thay đổi tạm thời về dịch trong các mô của mắt và ảnh hưởng đến khả năng nhìn rõ. Tuy nhiên, nhìn mờ không phải dấu hiệu đặc hiệu của tiền tiểu đường. Nếu tình trạng nhìn mờ xuất hiện hoặc kéo dài, cần được đánh giá y tế để xác định nguyên nhân.

Các vùng da sẫm màu (dấu gai đen)

Gai đen (acanthosis nigricans) là tình trạng da có thể liên quan đến kháng insulin. Biểu hiện thường là những vùng da sẫm màu, dày hơn và có bề mặt như nhung, thường xuất hiện ở cổ, nách hoặc các nếp gấp trên cơ thể.

Gai đen có thể là dấu hiệu gợi ý tình trạng kháng insulin, đặc biệt ở người thừa cân hoặc béo phì. Tuy nhiên, gai đen không thể được sử dụng để chẩn đoán tiền tiểu đường. Nếu nhận thấy những thay đổi bất thường trên da, bạn nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá nguyên nhân.

Tăng cảm giác đói hoặc thay đổi cân nặng

Tăng cảm giác đói, sụt cân không chủ ý có thể xuất hiện khi đường huyết tăng cao, đặc biệt trong tiểu đường.

Tuy nhiên, đây không phải những biểu hiện đặc hiệu của tiền tiểu đường. Nếu sụt cân không chủ ý hoặc thường xuyên cảm thấy đói dù vẫn ăn uống bình thường, bạn nên được đánh giá nguyên nhân thay vì tự kết luận là tiền đái tháo đường.

Vết thương lâu lành

Vết thương lâu lành hoặc nhiễm trùng tái diễn có thể gặp ở người mắc tiểu đường, đặc biệt khi đường huyết tăng cao kéo dài. Tuy nhiên, đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của tiền tiểu đường. Nếu vết thương lâu lành hoặc nhiễm trùng tái diễn, cần được đánh giá y tế để tìm nguyên nhân.

Không phải người trẻ nào cũng có nguy cơ tiền tiểu đường giống nhau. Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ, bao gồm:

• Thừa cân, béo phì: Đặc biệt là béo phì vùng bụng, có liên quan chặt chẽ với tình trạng đề kháng và nguy cơ tiền tiểu đường.
• Lối sống ít vận động: Hoạt động thể chất không đầy đủ có thể làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết.
• Tiền sử gia đình: Có cha, mẹ, anh chị em ruột mắc tiểu đường týp 2 làm tăng nguy cơ.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh: Thường xuyên sử dụng đồ uống có đường và thực phẩm giàu năng lượng nhưng ít giá trị dinh dưỡng có thể làm tăng nguy cơ tiền đái tháo đường, đặc biệt khi đi kèm tăng cân hoặc thừa cân, béo phì.
• Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): PCOS có liên quan đến kháng insulin và làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và tiểu đường týp 2.
• Tăng huyết áp hoặc rối loạn lipid máu: Đây là những yếu tố nguy cơ chuyển hóa có liên quan đến nguy cơ tiền tiểu đường và tiểu đường týp 2.
• Tiền sử tiểu đường thai kỳ: Phụ nữ từng mắc tiểu đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn mắc tiểu đường týp 2 trong tương lai.

Khi nào người trẻ nên kiểm tra đường huyết?

Do tiền tiểu đường thường không có triệu chứng rõ ràng, người trẻ có yếu tố nguy cơ không nên chờ đến khi xuất hiện biểu hiện bất thường mới kiểm tra.

Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), người trưởng thành ở bất kỳ độ tuổi nào có thừa cân hoặc béo phì và ít nhất một yếu tố nguy cơ nên được cân nhắc sàng lọc tiền tiểu đường và tiểu đường týp 2. Đối với người trưởng thành không thuộc nhóm trên, ADA khuyến nghị bắt đầu sàng lọc từ 35 tuổi.

Không có triệu chứng không đồng nghĩa với không có nguy cơ tiền tiểu đường.

Chẩn đoán tiền tiểu đường

Các triệu chứng không thể được sử dụng để xác định chắc chắn một người có tiền tiểu đường hay không. Chẩn đoán cần dựa trên các xét nghiệm glucose máu và/hoặc HbA1c.

Các xét nghiệm thường được sử dụng gồm:

• Xét nghiệm glucose huyết tương lúc đói (FPG): Tiền tiểu đường được xác định khi glucose huyết tương lúc đói từ 100 - 125 mg/dL (5,6 - 6,9 mmol/L).
• Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT): Sau khi nhịn đói ít nhất 8 giờ, bạn sẽ uống dung dịch chứa 75 g glucose theo hướng dẫn của nhân viên y tế và đo glucose huyết tương sau 2 giờ. Kết quả từ 140 - 199 mg/dL (7,8 - 11,0 mmol/L) thuộc phạm vi tiền đái tháo đường.
• Xét nghiệm HbA1c: HbA1c từ 5,7 - 6,4% thuộc phạm vi tiền tiểu đường. Xét nghiệm này phản ánh mức glucose máu trung bình trong khoảng 2 - 3 tháng trước đó và không yêu cầu nhịn ăn.

Trong trường hợp không có tình trạng tăng đường huyết rõ ràng, kết quả xét nghiệm bất thường có thể cần được xác nhận theo hướng dẫn chuyên môn trước khi đưa ra chẩn đoán.

Phòng ngừa và kiểm soát tiền tiểu đường ở người trẻ

Tiền tiểu đường có thể được cải thiện. Thay đổi lối sống phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ hoặc trì hoãn tiến triển thành tiểu đường týp 2.

Các biện pháp chính bao gồm:

• Xây dựng chế độ ăn uống cân bằng: Ưu tiên rau, trái cây nguyên quả, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp. Hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm nhiều đường và thực phẩm chế biến sẵn.
• Tăng cường hoạt động thể chất: Hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ trung bình mỗi tuần, chẳng hạn như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội.
• Giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì: Ở người có nguy cơ cao, giảm khoảng 5 - 7% trọng lượng cơ thể ban đầu, kết hợp với hoạt động thể chất thường xuyên, có thể giúp giảm nguy cơ tiến triển thành tiểu đường týp 2.
• Không hút thuốc: Tránh thuốc lá góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch và giảm các nguy cơ sức khỏe liên quan.
• Duy trì giấc ngủ và lối sống lành mạnh: Ngủ đủ và duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp có lợi cho sức khỏe chuyển hóa nói chung.
• Theo dõi định kỳ khi có tiền tiểu đường: Người đã được xác định tiền tiểu đường nên được kiểm tra lại ít nhất hằng năm hoặc theo khoảng thời gian do nhân viên y tế chỉ định dựa trên mức độ nguy cơ.

Chủ động kiểm tra nguy cơ tiền tiểu đường

Tiền tiểu đường thường không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy việc chờ đợi các dấu hiệu bất thường có thể khiến tình trạng này bị bỏ sót. Nếu bạn còn trẻ và có thừa cân, béo phì, ít vận động, tiền sử gia đình mắc tiểu đường týp 2 hoặc các yếu tố nguy cơ khác, hãy chủ động đánh giá nguy cơ và trao đổi với nhân viên y tế về việc xét nghiệm khi phù hợp.

Bạn có thể bắt đầu bằng việc đánh giá các yếu tố nguy cơ tiền tiểu đường.

Kiểm tra nguy cơ tiền tiểu đường tại đây: https://nhathuoclongchau.com.vn/kiem-tra-nguy-co-tien-dai-thao-duong

Công cụ đánh giá nguy cơ chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế xét nghiệm đường huyết hoặc chẩn đoán của bác sĩ.

Tiền tiểu đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành tiểu đường týp 2. Đây là thời điểm phù hợp để chủ động nhận biết nguy cơ, kiểm tra khi phù hợp và thực hiện những thay đổi tích cực trong lối sống nhằm bảo vệ sức khỏe lâu dài.