Uống thuốc huyết áp có ảnh hưởng đến gan không? Những tác dụng phụ cần lưu ý

Tăng huyết áp là bệnh mạn tính thường gặp và cần điều trị trong thời gian dài, thậm chí suốt đời. Bên cạnh lợi ích kiểm soát huyết áp và phòng ngừa biến chứng tim mạch, không ít người lo ngại việc dùng thuốc lâu ngày có thể ảnh hưởng đến gan. Hiểu đúng về vấn đề này sẽ giúp người bệnh yên tâm điều trị và sử dụng thuốc an toàn hơn.

Uống thuốc huyết áp có ảnh hưởng đến gan không?

Câu trả lời là có thể, nhưng không phải ai dùng thuốc huyết áp cũng bị ảnh hưởng đến gan. Gan là cơ quan đảm nhiệm vai trò chuyển hóa phần lớn các loại thuốc đi vào cơ thể. Vì vậy, trong quá trình sử dụng thuốc hạ huyết áp, gan có thể phải “làm việc nhiều hơn”, dẫn đến tình trạng tăng men gan nhẹ ở một số người.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng tác dụng phụ của thuốc điều trị tăng huyết áp không giống nhau ở mỗi người. Điều này có nghĩa là cùng một loại thuốc, có người gặp tác dụng phụ nhưng người khác lại hoàn toàn không có vấn đề gì. Phần lớn các trường hợp tăng men gan do thuốc huyết áp đều ở mức độ nhẹ, thoáng qua và có thể hồi phục khi điều chỉnh liều hoặc đổi thuốc phù hợp.

Trong số các nhóm thuốc hạ huyết áp, nhóm ức chế men chuyển thường được nhắc đến nhiều khi nói về ảnh hưởng đến gan. Các thuốc như coversyl, captopril, enalapril, imidapril, lisinopril, perindopril, ramipril… ngoài tác dụng hạ huyết áp còn có thể gây ra một số tác dụng phụ như suy thận, phù mạch, nhức đầu, mệt mỏi, choáng váng và rối loạn men gan. Tuy vậy, tỷ lệ gặp tác dụng phụ trên gan của nhóm thuốc này là không cao và hiếm khi gây tổn thương gan nghiêm trọng.

Những tác dụng phụ của thuốc huyết áp

Mỗi nhóm thuốc huyết áp có cơ chế tác động khác nhau lên cơ thể, do đó tác dụng phụ cũng rất đa dạng. Việc nắm rõ đặc điểm của từng nhóm thuốc sẽ giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường.

Nhóm thuốc lợi tiểu

Thuốc lợi tiểu là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến trong điều trị tăng huyết áp, đặc biệt ở người cao tuổi. Nhóm thuốc này giúp đào thải bớt muối và nước ra khỏi cơ thể, từ đó làm giảm thể tích máu và hạ huyết áp.

• Các thuốc thường dùng gồm thiazide, hydroclorothiazid, indapamid, furosemid, spironolacton, amilorid, triamteren.
• Tác dụng phụ có thể gặp là hạ huyết áp tư thế đứng, khiến người bệnh dễ chóng mặt, choáng váng khi thay đổi tư thế đột ngột.
• Thuốc có thể gây rối loạn điện giải, làm giảm kali, magie trong máu.
• Ở nam giới, một số thuốc lợi tiểu có thể gây liệt dương.
• Thuốc lợi tiểu có thể làm tăng nhẹ glucose máu và cần theo dõi ở người đái tháo đường.

Nhóm thuốc chẹn beta

Nhóm chẹn beta thường được chỉ định cho người tăng huyết áp kèm theo bệnh tim mạch như bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim.

• Các thuốc phổ biến gồm atenolol, propranolol, metoprolol, bisoprolol, carvedilol.
• Tác dụng phụ thường gặp là làm chậm nhịp tim, gây cảm giác mệt mỏi, giảm khả năng gắng sức.
• Thuốc có thể gây co thắt mạch ngoại vi, khiến tay chân lạnh.
• Một số trường hợp xuất hiện co thắt phế quản, vì vậy không phù hợp cho người mắc hen suyễn.
• Nhóm thuốc này cũng có thể gây rối loạn giấc ngủ hoặc khó ngủ.

Nhóm ức chế men chuyển

Đây là nhóm thuốc được sử dụng rất rộng rãi trong điều trị tăng huyết áp nhờ hiệu quả cao và nhiều lợi ích cho tim mạch.

• Tác dụng phụ có thể bao gồm suy thận, phù mạch, nhức đầu, mệt mỏi và choáng váng.
• Một số người có thể gặp rối loạn men gan, rối loạn vị giác hoặc đau cơ, đau khớp.
• Ở nam giới, thuốc có thể gây liệt dương, tuy tỷ lệ không cao.
• Đặc biệt, nhóm thuốc này có thể gây ho khan kéo dài, và tình trạng này thường chỉ chấm dứt khi ngừng thuốc.

Nhóm chẹn kênh canxi

Nhóm chẹn kênh canxi có tác dụng làm giãn mạch máu, từ đó giúp hạ huyết áp hiệu quả và khá dễ dung nạp.

• Các thuốc thường dùng gồm nifedipin, verapamil, diltiazem, amlodipin, felodipin, lacipin.
• Tác dụng phụ có thể gặp là nhức đầu, mệt mỏi, hồi hộp, đánh trống ngực và choáng váng.
• Một số người sử dụng thuốc có thể bị phù chân, nhất là khi dùng liều cao hoặc dùng kéo dài.

Nhóm thuốc giãn mạch

Nhóm thuốc giãn mạch thường được chỉ định trong những trường hợp tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc khi các nhóm thuốc khác không đạt hiệu quả mong muốn.

• Các thuốc như hydralazine, minoxidil có thể gây tim đập nhanh, đánh trống ngực, hồi hộp.
• Người bệnh có thể bị đỏ bừng mặt, giữ nước, sung huyết mũi hoặc đau ngực.
• Nếu sử dụng lâu dài, một số thuốc trong nhóm này có thể gây tổn thương mô liên kết, dẫn đến biểu hiện giống bệnh lupus.

Nhóm thuốc tác động lên hệ thần kinh trung ương

Nhóm thuốc này ít được sử dụng hơn nhưng vẫn có vai trò trong một số trường hợp tăng huyết áp đặc biệt.

• Tác dụng phụ thường gặp gồm khô miệng, buồn ngủ, giữ nước.
• Ngoài ra, thuốc có thể gây nhịp tim chậm, nhức đầu, choáng váng, buồn nôn hoặc nôn.
• Nhóm thuốc này không phù hợp với người có nhịp tim chậm và cần theo dõi sát trong quá trình dùng.

Lưu ý cần biết để sử dụng an toàn

Để hạn chế nguy cơ tác dụng phụ, đặc biệt là những ảnh hưởng không mong muốn đến gan, người bệnh cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng trong quá trình điều trị.

• Không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc: Chỉ thay đổi thuốc khi có chỉ định của bác sĩ.
• Khám và xét nghiệm định kỳ: Giúp theo dõi chức năng gan, thận trong quá trình sử dụng thuốc huyết áp lâu dài.
• Thông báo tiền sử bệnh: Cần cho bác sĩ biết nếu từng mắc bệnh gan, viêm gan virus hoặc thường xuyên uống rượu bia.
• Tránh rượu bia và sản phẩm không rõ nguồn gốc: Những yếu tố này có thể làm tăng gánh nặng cho gan khi dùng chung với thuốc huyết áp.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống hợp lý, hạn chế chất béo xấu và vận động đều đặn để hỗ trợ gan và kiểm soát huyết áp.

Nhìn chung, uống thuốc huyết áp có ảnh hưởng đến gan không? Câu trả lời là có thể nhưng nguy cơ thường thấp nếu người bệnh dùng thuốc đúng chỉ định và được theo dõi đầy đủ. Việc kiểm soát tốt huyết áp vẫn là ưu tiên hàng đầu để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, đồng thời bảo vệ gan và sức khỏe tổng thể một cách bền vững.