Trào ngược dạ dày có làm tăng huyết áp không? Lưu ý cần biết

Trong những năm gần đây, tỷ lệ người mắc trào ngược dạ dày thực quản (GERD) và tăng huyết áp đều gia tăng nhanh chóng. Không ít bệnh nhân vừa bị trào ngược kéo dài, vừa khó kiểm soát huyết áp dù đã dùng thuốc. Điều này làm dấy lên nghi vấn liệu trào ngược dạ dày có gây tăng huyết áp không, hay chỉ đơn thuần là hai bệnh lý tình cờ xuất hiện cùng lúc?

Trào ngược dạ dày có làm tăng huyết áp không?

Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) không trực tiếp gây tăng huyết áp mạn tính nhưng có thể làm huyết áp tăng tạm thời trong một số tình huống nhất định.

Một nghiên cứu đáng chú ý được thực hiện bởi Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) đã cung cấp bằng chứng rõ ràng về mối liên quan giữa hai tình trạng này.

Nghiên cứu được tiến hành trên 86 bệnh nhân tăng huyết áp vô căn. Các đối tượng được theo dõi huyết áp liên tục trong 24 giờ, đồng thời đo trở kháng thực quản và độ pH thực quản để phát hiện các đợt trào ngược dạ dày. Kết quả thu được khá đáng chú ý và mang nhiều ý nghĩa lâm sàng:

• Trong số 86 bệnh nhân tăng huyết áp vô căn, 38 người (44,2%) mắc trào ngược dạ dày thực quản (GERD).
• Ở 38 bệnh nhân này, ghi nhận 494 đợt trào ngược bệnh lý và 684 đợt tăng huyết áp.
• Trào ngược xảy ra nhiều hơn vào ban đêm, đặc biệt khi người bệnh nằm ngửa.
• Trong 684 đợt tăng huyết áp, có 102 đợt (14,9%) xảy ra đồng thời với trào ngược bệnh lý.
• Nhóm bệnh nhân GERD có huyết áp ban đêm cao hơn rõ rệt so với nhóm không bị GERD.

Nghiên cứu này cho thấy tồn tại mối tương quan đáng kể giữa trào ngược dạ dày thực quản và tăng huyết áp, đặc biệt là tình trạng tăng huyết áp về đêm. Việc điều trị trào ngược không chỉ giúp cải thiện triệu chứng tiêu hóa mà còn góp phần hỗ trợ kiểm soát huyết áp tốt hơn.

Nói cách khác, trào ngược dạ dày không trực tiếp gây tăng huyết áp nhưng có thể làm trầm trọng hoặc kích hoạt các đợt tăng huyết áp, nhất là ở người đã có sẵn yếu tố nguy cơ.

Vì sao trào ngược dạ dày làm tăng nguy cơ cao huyết áp?

Để hiểu rõ hơn mối liên hệ này, cần nhìn vào các cơ chế tác động gián tiếp mà trào ngược dạ dày có thể gây ra đối với hệ tim mạch.

Qua thuốc điều trị

Một trong những yếu tố thường bị bỏ qua chính là thuốc điều trị trào ngược dạ dày. Nhiều người bệnh có thói quen tự ý sử dụng thuốc giảm đau hoặc một số loại thuốc hỗ trợ tiêu hóa không theo chỉ định. Các thuốc này có thể:

• Gây giữ muối và nước trong cơ thể;
• Làm giảm tác dụng của thuốc hạ huyết áp;
• Kích thích hệ thần kinh giao cảm.

Ngay cả một số thuốc điều trị trào ngược nếu dùng không đúng cách, kéo dài hoặc phối hợp nhiều loại cũng có thể gián tiếp ảnh hưởng đến huyết áp, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền tim mạch.

Yếu tố nguy cơ chung

Trào ngược dạ dày và tăng huyết áp có khá nhiều yếu tố nguy cơ trùng lặp, khiến hai bệnh thường xuất hiện song hành. Các yếu tố này là nguy cơ tiềm ẩn làm tình trạng sức khỏe xấu đi.

• Thừa cân, béo phì;
• Chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo, ít rau xanh;
• Ít vận động thể chất;
• Hút thuốc lá;
• Uống nhiều rượu bia;
• Tuổi càng cao.

Những yếu tố này vừa làm tăng áp lực ổ bụng (dễ gây trào ngược), vừa ảnh hưởng đến thành mạch máu và hệ tim mạch, từ đó làm tăng nguy cơ cao huyết áp.

Tác động gián tiếp qua căng thẳng và giấc ngủ

Một cơ chế rất quan trọng khác là tác động thông qua stress và rối loạn giấc ngủ. Người bị trào ngược dạ dày, đặc biệt là trào ngược ban đêm, thường gặp các vấn đề như:

• Khó ngủ, ngủ không sâu giấc;
• Thức giấc nhiều lần vì ợ nóng, đau rát ngực;
• Mệt mỏi kéo dài vào ban ngày.

Thiếu ngủ và stress mạn tính làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, dẫn đến:

• Nhịp tim nhanh hơn;
• Mạch máu co lại;
• Huyết áp tăng, nhất là về đêm và sáng sớm.

Theo nhiều khuyến cáo y khoa, huyết áp ban đêm không giảm (non-dipping) là yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch. Trào ngược dạ dày về đêm chính là một trong những nguyên nhân góp phần gây ra tình trạng này.

Lưu ý cần biết để trào ngược dạ dày không ảnh hưởng đến huyết áp

Tin tốt là nếu được kiểm soát đúng cách, trào ngược dạ dày hoàn toàn có thể giảm thiểu tác động tiêu cực lên huyết áp. Trước hết, người bệnh cần điều trị trào ngược một cách bài bản, không tự ý dùng thuốc kéo dài. Bên cạnh đó, những thay đổi trong lối sống đóng vai trò then chốt:

• Ăn uống điều độ, hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, cà phê và rượu bia;
• Không ăn quá no hoặc ăn sát giờ đi ngủ;
• Kê cao đầu giường khi ngủ để giảm trào ngược ban đêm;
• Duy trì cân nặng hợp lý;
• Tập thể dục đều đặn, phù hợp với thể trạng;
• Quản lý stress bằng các phương pháp thư giãn như thiền, hít thở sâu.

Với người vừa bị trào ngược dạ dày vừa có tăng huyết áp, việc theo dõi huyết áp thường xuyên, đặc biệt vào ban đêm và sáng sớm, là rất cần thiết. Khi có triệu chứng bất thường, nên trao đổi sớm với bác sĩ để được điều chỉnh phác đồ phù hợp.

Vậy trào ngược dạ dày có làm tăng huyết áp không? Hiện chưa có bằng chứng cho thấy trào ngược dạ dày gây tăng huyết áp. Tuy nhiên, hai bệnh lý này thường cùng xuất hiện do có chung các yếu tố nguy cơ như béo phì, tuổi cao và lối sống không lành mạnh. Dù không phải là nguyên nhân trực tiếp, trào ngược dạ dày kéo dài có thể khiến huyết áp khó kiểm soát hơn nếu không được điều trị đúng cách. Việc nhận diện sớm mối liên hệ này và chủ động thay đổi lối sống, điều trị toàn diện sẽ giúp bảo vệ cả hệ tiêu hóa lẫn tim mạch, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.