Xung huyết dạ dày là gì? Nguyên nhân và triệu chứng của xung huyết dạ dày

Dạ dày là cơ quan quan trọng trong hệ tiêu hóa, đảm nhiệm vai trò chứa và xử lý thức ăn trước khi chuyển xuống ruột. Khi lớp niêm mạc dạ dày bị kích thích hoặc tổn thương, hoạt động tiêu hóa có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Những thay đổi bất thường tại đây thường gây ra cảm giác đau, nóng rát hoặc khó chịu vùng thượng vị.

Xung huyết dạ dày là gì và mức độ nguy hiểm?

Xung huyết dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương và xung huyết, thường xuất hiện khi viêm loét dạ dày tiến triển trong thời gian dài mà không được điều trị phù hợp. Khi đó, các mạch máu tại vùng niêm mạc viêm giãn rộng, ứ máu và làm lớp lót dạ dày trở nên đỏ, phù nề, dễ bị kích thích.

Xung huyết dạ dày có thể làm đảo lộn sinh hoạt hằng ngày vì gây đau vùng thượng vị tái diễn, cảm giác nóng rát hoặc cồn cào khó chịu. Khi niêm mạc bị tổn thương nặng và xuất huyết, người bệnh có thể hoa mắt, chóng mặt, tụt huyết áp do mất máu. Trường hợp chảy máu nhiều mà không được xử trí kịp thời có thể đe dọa tính mạng.

Ở giai đoạn sớm, tình trạng này thường có thể cải thiện tốt nếu điều trị đúng và thay đổi lối sống phù hợp. Tuy nhiên, chủ quan hoặc điều trị không đầy đủ có thể khiến tổn thương tiến triển thành viêm loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, thậm chí thủng dạ dày. Đây đều là biến chứng nghiêm trọng, cần can thiệp y tế khẩn cấp.

Ngoài ảnh hưởng tại dạ dày, tình trạng viêm và xung huyết kéo dài còn làm rối loạn tiêu hóa, giảm hấp thu dinh dưỡng và ảnh hưởng đến thể trạng chung của người bệnh. Cơ thể suy nhược lâu ngày có thể kéo theo nhiều vấn đề sức khỏe khác, khiến quá trình hồi phục trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ hệ tiêu hóa.

Nếu các tổn thương viêm loét tiếp tục lan rộng và ăn sâu, nguy cơ chảy máu dạ dày có thể xảy ra. Trường hợp nặng, người bệnh có thể gặp biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và cần được can thiệp y tế kịp thời.

Những nguyên nhân thường gặp gây xung huyết dạ dày

Xung huyết dạ dày có thể hình thành từ nhiều yếu tố khác nhau trong sinh hoạt hằng ngày. Phần lớn các tác nhân đều liên quan trực tiếp đến thói quen ăn uống, dùng thuốc và tình trạng căng thẳng kéo dài. Việc nhận diện sớm các nguyên nhân giúp hạn chế nguy cơ tổn thương niêm mạc dạ dày.

Chế độ ăn uống không hợp lý

Thói quen ăn nhiều đồ cay, nóng, nhiều dầu mỡ hoặc sử dụng rượu bia thường xuyên có thể làm kích thích niêm mạc dạ dày. Cồn trong đồ uống có cồn làm suy giảm lớp chất nhầy bảo vệ, khiến niêm mạc dễ bị bào mòn và viêm. Lâu dần, tình trạng kích ứng lặp đi lặp lại có thể dẫn đến xung huyết.

Nhiễm vi khuẩn HP

Helicobacter pylori (HP) là vi khuẩn có khả năng sống trong môi trường axit dạ dày. Chúng bám vào lớp niêm mạc và tiết ra các enzym, độc tố làm tổn thương tế bào biểu mô. Sự phá hủy kéo dài này là yếu tố quan trọng gây viêm, loét và xung huyết dạ dày.

Yếu tố tâm lý

Stress kéo dài, lo âu hoặc mất ngủ thường xuyên làm cơ thể tăng tiết hormon như adrenalin. Những thay đổi này có thể làm tăng tiết axit dịch vị và giảm tưới máu niêm mạc bảo vệ. Hệ quả là niêm mạc dạ dày dễ bị tổn thương hơn, góp phần khởi phát các bệnh lý viêm loét và xung huyết.

Tác dụng phụ của thuốc

Việc lạm dụng thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) hoặc một số thuốc kháng sinh có thể ảnh hưởng xấu đến lớp niêm mạc dạ dày. Các thuốc này làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho axit tấn công gây viêm và sung huyết. Dùng thuốc không đúng cách trong thời gian dài làm tăng đáng kể nguy cơ biến chứng tiêu hóa.

Triệu chứng thường gặp của xung huyết dạ dày

Xung huyết dạ dày có thể biểu hiện với nhiều mức độ khác nhau, từ khó chịu âm ỉ đến dấu hiệu nguy hiểm do chảy máu tiêu hóa. Các biểu hiện dễ bị nhầm với bệnh lý dạ dày khác nên cần chú ý diễn tiến triệu chứng.

Đau vùng thượng vị

Người bệnh thường đau ở vùng trên rốn, cảm giác đau có thể lan khắp bụng. Cơn đau thay đổi từ âm ỉ đến dữ dội, đôi khi kèm bụng căng cứng, mệt lả, da tái và vã mồ hôi lạnh. Đau tăng khi đói hoặc sau ăn no.

Da xanh xao, cơ thể mệt mỏi

Khi dạ dày hoạt động kém và có thể mất máu rỉ rả, cơ thể dễ rơi vào trạng thái suy nhược. Người bệnh trông nhợt nhạt, thiếu sức sống, chóng mệt do hấp thu dinh dưỡng kém hoặc thiếu máu.

Buồn nôn và nôn ra máu

Buồn nôn là dấu hiệu cảnh báo tổn thương nghiêm trọng ở dạ dày. Người bệnh có thể đầy bụng, buồn nôn, sau đó nôn ra máu đỏ tươi hoặc máu sẫm màu như bã cà phê, đôi khi lẫn thức ăn. Tình trạng này nguy hiểm vì có thể gây mất máu cấp.

Đi ngoài phân đen

Phân có màu đen, sệt và mùi khắm là dấu hiệu máu đã bị tiêu hóa trong đường ruột. Lượng phân đen càng nhiều thường cho thấy mức độ chảy máu càng nặng. Kéo dài có thể dẫn đến thiếu máu với biểu hiện hoa mắt, tụt huyết áp và mệt nhiều.

Rối loạn tiêu hóa kèm theo

Một số người còn bị ợ hơi, ợ chua, nóng rát thượng vị, chán ăn hoặc miệng có vị tanh. Những biểu hiện này không đặc hiệu nhưng thường đi kèm khi niêm mạc dạ dày bị tổn thương.

Các triệu chứng trên có thể giống viêm loét dạ dày, trào ngược hoặc rối loạn tiêu hóa thông thường. Khi xuất hiện dấu hiệu nôn ra máu, phân đen hoặc choáng váng, cần đi cấp cứu ngay để được xử trí kịp thời.

Phòng ngừa xung huyết dạ dày như thế nào?

Xung huyết dạ dày thường xuất phát từ tình trạng niêm mạc dạ dày bị kích thích, viêm kéo dài hoặc tổn thương do axit và các yếu tố bên ngoài. Vì vậy, phòng ngừa chủ yếu xoay quanh việc bảo vệ lớp niêm mạc này và kiểm soát các yếu tố nguy cơ trong sinh hoạt hằng ngày.

• Trước tiên, duy trì bữa ăn đều đặn giúp dạ dày tránh phải làm việc quá sức hoặc rơi vào tình trạng để trống quá lâu. Nên hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, thực phẩm quá chua và các loại nước uống có cồn vì chúng làm tăng tiết axit và bào mòn niêm mạc. Ăn chậm, nhai kỹ và không nằm ngay sau khi ăn cũng giúp dạ dày làm việc nhẹ nhàng hơn.
• Kiểm soát căng thẳng cũng rất quan trọng. Stress kéo dài làm tăng tiết axit dạ dày và giảm khả năng bảo vệ niêm mạc. Ngủ đủ giấc, vận động nhẹ nhàng và duy trì tinh thần ổn định giúp hệ tiêu hóa hoạt động hài hòa hơn.
• Thận trọng khi dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID) và một số thuốc kháng sinh. Những thuốc này có thể làm tổn thương niêm mạc dạ dày nếu dùng kéo dài hoặc không đúng cách. Chỉ nên sử dụng khi có hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Hạn chế rượu bia và bỏ thuốc lá là bước bảo vệ dạ dày rất hiệu quả. Cồn và nicotine làm suy yếu lớp nhầy bảo vệ, tạo điều kiện cho axit gây viêm và xung huyết.
• Khám sức khỏe tiêu hóa định kỳ giúp phát hiện sớm vi khuẩn HP (Helicobacter pylori) và các bệnh lý dạ dày khác. Điều trị sớm các vấn đề này là cách ngăn ngừa biến chứng như viêm nặng, loét hoặc chảy máu dạ dày về sau.

Nhận biết sớm triệu chứng, điều chỉnh lối sống và thăm khám kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe tiêu hóa và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm. Việc hiểu rõ xung huyết dạ dày là gì không chỉ giúp người bệnh chủ động hơn trong điều trị mà còn hỗ trợ phòng ngừa tái phát về lâu dài. Chủ động chăm sóc dạ dày mỗi ngày chính là cách đơn giản nhưng hiệu quả để duy trì chất lượng cuộc sống.