Bé hay chảy máu cam là do đâu? Cách xử lý khi trẻ bị chảy máu cam

Chảy máu cam là một hiện tượng quen thuộc, có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản trong môi trường sinh hoạt hàng ngày hoặc do thói quen của trẻ. Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu tìm hiểu rõ về các nguyên nhân gây chảy máu cam phổ biến ở trẻ, từ đó trang bị kiến thức về cách xử lý chuẩn xác nhất khi sự cố xảy ra.

Bé hay chảy máu cam là do đâu?

Tình trạng chảy máu cam tái phát nhiều lần ở trẻ em phần lớn xuất phát từ những tổn thương cơ học hoặc sự kích ứng tại hệ thống mao mạch thuộc niêm mạc mũi. Mặc dù đa số các trường hợp đều lành tính, phụ huynh vẫn cần nắm rõ các nguyên nhân sinh lý và bệnh lý dưới đây để có định hướng chăm sóc và can thiệp phù hợp:

• Điều kiện độ ẩm môi trường thấp: Việc thường xuyên sinh hoạt trong không gian có không khí khô hanh sẽ làm bay hơi lớp dịch nhầy sinh lý, khiến các mô mỏng manh tại niêm mạc mũi trở nên nứt nẻ, từ đó làm vỡ các mạng lưới mao mạch.
• Tác động cơ học trực tiếp: Trẻ nhỏ thường có thói quen dùng ngón tay ngoáy hoặc chà xát mạnh vào vùng mũi, vô tình tạo ra những chấn thương vật lý làm đứt gãy các mạch máu li ti nằm ngay sát bề mặt biểu bì.
• Viêm đường hô hấp trên: Các đợt cảm lạnh hoặc viêm xoang do virus gây ra tình trạng xung huyết niêm mạc mũi. Đi kèm với đó, động tác hắt hơi hoặc xì mũi liên tục sẽ tạo ra áp lực khí lực học lớn, dễ dàng làm vỡ các mạch máu đang trong trạng thái sưng tấy.
• Dị vật: Trẻ em trong độ tuổi khám phá thường vô ý nhét các hạt nhỏ, mảnh đồ chơi vào khoang mũi, tạo ra phản ứng cọ xát liên tục gây trầy xước niêm mạc và dẫn đến tình trạng rỉ máu cục bộ.
• Phơi nhiễm tác nhân hóa học: Khói bụi môi trường, khí thải độc hại hoặc đặc biệt là khói thuốc lá sẽ kích ứng mạnh mẽ cấu trúc hệ hô hấp trên, trực tiếp khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng chảy máu.
• Ảnh hưởng từ các phác đồ điều trị nội khoa: Việc sử dụng thường xuyên một số loại thuốc xịt mũi theo toa hoặc các thuốc kháng viêm giảm đau thông thường có đặc tính ức chế quá trình ngưng tập tiểu cầu sẽ làm giảm khả năng đông máu, gián tiếp làm tăng rủi ro xuất huyết.
• Bệnh lý tiềm ẩn: Dù chiếm tỷ lệ cực kỳ thấp trong thực tế lâm sàng, tình trạng chảy máu mũi dai dẳng, khó cầm máu có thể là triệu chứng cảnh báo của các bệnh lý liên quan đến rối loạn yếu tố đông máu bẩm sinh hoặc sự tăng sinh bất thường của các khối mô bên trong khoang mũi.

Cách xử lý khi trẻ bị chảy máu cam mà cha mẹ cần biết

Việc can thiệp đúng kỹ thuật không chỉ giúp quá trình ngưng tập tiểu cầu diễn ra nhanh chóng mà còn phòng tránh các biến chứng do máu chảy ngược vào đường tiêu hóa hoặc hô hấp. Dưới đây là hướng xử trí mà các bậc cha mẹ có thể tham khảo:

Quy trình can thiệp cầm máu tại chỗ

Cha mẹ có thể tiến hành các bước sau:

• Bước 1: Phụ huynh cần duy trì trạng thái tâm lý bình tĩnh nhằm xoa dịu sự hoảng sợ của trẻ, giúp nhịp tim và huyết áp của trẻ ổn định lại.
• Bước 2: Hướng dẫn trẻ ngồi thẳng lưng trên ghế hoặc trên đùi người lớn, đồng thời giữ tư thế đầu hơi cúi nghiêng về phía trước. Lưu ý không ngửa đầu ra sau vì sẽ tạo điều kiện cho máu chảy ngược xuống khu vực hầu họng, đi vào thực quản và dạ dày, kích ứng niêm mạc dạ dày và dẫn đến các phản xạ bất lợi như ho sặc, buồn nôn hoặc nôn mửa.
• Bước 3: Phụ huynh hãy sử dụng một miếng gạc y tế hoặc khăn vải sạch, dùng ngón tay bóp nhẹ và ép chặt hai bên cánh mũi của trẻ phần mô mềm nằm ngay bên dưới cấu trúc xương sống mũi trong 15 phút. Cha mẹ không nên buông tay ra kiểm tra tình trạng chảy máu quá sớm vì có thể phá vỡ mạng lưới cục máu đông mới hình thành, khiến mao mạch tiếp tục rỉ máu.

Biện pháp chăm sóc và bảo vệ sau cầm máu

Sau khi sự cố xuất huyết đã được kiểm soát, việc tạo không gian để trẻ được nghỉ ngơi là vô cùng cần thiết. Trong giai đoạn phục hồi này, trẻ cần tránh xa các hoạt động vui chơi đòi hỏi thể lực mạnh hoặc các hành động mang vác vật nặng nhằm kiểm soát huyết áp không bị tăng cao đột ngột.

Đồng thời, mạng lưới mao mạch mũi lúc này vẫn còn rất mỏng manh và dễ bị tổn thương. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý giám sát, không để trẻ thực hiện các tác động vật lý lên vùng mũi như xì mũi mạnh, ngoáy sâu vào hốc mũi hay dụi mũi. Những thao tác cơ học này sẽ làm bong tróc lớp niêm mạc đang trong quá trình tái tạo và gây chảy máu cam tái phát.

Trường hợp chảy máu cam nào cha mẹ cần lưu ý?

Nhằm bảo vệ an toàn cho sức khỏe của trẻ, các bậc phụ huynh cần đặc biệt lưu tâm và tìm kiếm sự can thiệp từ bác sĩ chuyên khoa nếu phát hiện những triệu chứng bất thường dưới đây:

• Mức độ xuất huyết nghiêm trọng: Lưu lượng máu thoát ra từ khoang mũi quá lớn, máu chảy ồ ạt hoặc phun thành tia mạnh không thể kiểm soát bằng các biện pháp sơ cứu thông thường.
• Thất bại trong sơ cứu cầm máu: Quá trình rỉ máu không có dấu hiệu thuyên giảm dù phụ huynh đã thực hiện thao tác ép chặt cánh mũi chuẩn hai lần liên tiếp, với mỗi lần duy trì áp lực liên tục 15 phút.
• Tần suất tái phát cao: Tình trạng xuất huyết niêm mạc mũi diễn ra lặp đi lặp lại nhiều lần trong một khoảng thời gian ngắn mà không có yếu tố tác động rõ ràng từ môi trường bên ngoài.
• Nguy cơ mắc kẹt dị vật: Phụ huynh nghi ngờ có vật thể lạ lọt vào sâu bên trong đường thở của trẻ, đặc biệt khi hiện tượng rỉ máu đi kèm với tình trạng khoang mũi tiết ra dịch mủ và có mùi hôi bất thường.
• Dấu hiệu rối loạn yếu tố đông máu: Cơ thể trẻ rất dễ xuất hiện các vùng bầm tím dưới da, máu khó đông từ những vết xước cơ học nhỏ hoặc có biểu hiện xuất huyết tự nhiên tại các vị trí khác như vùng niêm mạc nướu răng.
• Phản ứng bất lợi của thuốc: Tình trạng chảy máu cam khởi phát ngay sau giai đoạn trẻ bắt đầu được chỉ định sử dụng một loại thuốc mới trong phác đồ điều trị nội khoa.
• Biến chứng chấn thương cơ học: Hiện tượng chảy máu là hệ quả trực tiếp từ một tác động vật lý mạnh, điển hình như tai nạn té ngã hoặc những va đập chấn thương trực tiếp vào cấu trúc sọ não và vùng mặt.
• Cản trở chức năng hô hấp: Lượng máu chảy ra quá nhiều tràn vào đường thở, gây bít tắc không gian trao đổi khí và khiến trẻ phải đối mặt với tình trạng thiếu oxy, khó thở cấp tính.
• Dấu hiệu toàn thân nguy hiểm: Xuất huyết đi kèm với các biểu hiện nguy hiểm toàn thân như đau tức lồng ngực, hoa mắt, chóng mặt, yếu cơ hoặc mất ý thức tạm thời.

Bài viết đã giải đáp câu hỏi: “Bé hay chảy máu cam là do đâu?”. Tóm lại, chảy máu cam là một triệu chứng thường gặp ở trẻ em, phần lớn là do các nguyên nhân lành tính như không khí khô, thói quen ngoáy mũi hoặc va chạm nhẹ. Nếu tình trạng chảy máu cam xảy ra thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ cần đưa trẻ đến các cơ sở y tế để được thăm khám và tìm ra nguyên nhân, đảm bảo trẻ được chăm sóc sức khỏe toàn diện.