Cẩn trọng những dấu hiệu đáng lo khi bị hạ thân nhiệt

Nhiều người cho rằng hạ thân nhiệt chỉ xảy ra khi có bão tuyết hoặc ở những vùng núi lạnh giá. Thực tế, nó có thể xảy ra ngay trong cuộc sống thường ngày: Dưới mưa, sau khi ngâm nước lâu, trong gió lạnh hoặc khi mặc quần áo ướt. Vì quá trình mất nhiệt diễn ra âm thầm nhưng rất nhanh, việc nắm rõ biểu hiện và quy tắc sơ cứu là vô cùng quan trọng

Dấu hiệu cảnh báo hạ thân nhiệt cần nhận biết sớm

Hạ thân nhiệt được chia thành ba mức độ dựa theo nhiệt độ lõi:

Giai đoạn nhẹ (32 - 35 độ C) - Phản ứng bù trừ

• Run rẩy dữ dội - phản xạ tạo nhiệt tự nhiên.
• Da tái nhợt, môi tím nhẹ, thở nhanh.
• Có thể lẫn nhẹ, rối loạn định hướng.

Giai đoạn trung bình (28 - 32 độ C) - Suy yếu cơ chế bù

• Run rẩy giảm hoặc ngừng run rẩy.
• Nạn nhân lừ đừ, nói lắp, loạng choạng.
• Nhịp tim, nhịp thở chậm lại rõ rệt, mạch yếu.

Giai đoạn nặng (<28 độ C) - Đe dọa tính mạng

• Mất ý thức, thở nông hoặc gần như ngừng.
• Đồng tử giãn, rối loạn nhịp tim, nguy cơ ngừng tim cao.
• Da lạnh cứng, hôn mê.

Cảnh báo: Khi cơ thể lạnh nhưng không còn run, đó là dấu hiệu nguy hiểm vì cơ thể đã kiệt sức và không còn khả năng sinh nhiệt.

Các yếu tố nguy cơ khiến cơ thể mất nhiệt nhanh

Hạ thân nhiệt có thể xảy ra ngay cả khi nhiệt độ môi trường không quá thấp, nếu cơ thể mất nhiệt nhanh hơn khả năng sinh nhiệt. Một số yếu tố nguy cơ phổ biến gồm:

• Mặc quần áo ướt: Nước dẫn nhiệt mạnh gấp 25 lần không khí, có thể tăng mất nhiệt do bay hơi và truyền dẫn.
• Tiếp xúc với nước lạnh: Ngâm nước lạnh chỉ 15 - 30 phút có thể dẫn đến hạ thân nhiệt nặng.
• Uống rượu bia khi trời lạnh: Cồn gây giãn mạch ngoại vi có thể làm tăng nguy cơ mất nhiệt nhưng tạo cảm giác “ấm giả”.
• Gió mạnh và độ ẩm cao: Gió làm mất nhiệt qua đối lưu, ẩm làm tăng truyền nhiệt qua da.

Trẻ sơ sinh, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh tim mạch,... có thể làm tăng nguy cơ hạ thân nhiệt. Do đó, cần đặc biệt quan tâm đến biểu hiện của các nhóm đối tượng này.

Quy tắc sơ cứu đúng để bảo toàn tính mạng

Sơ cứu hạ thân nhiệt đòi hỏi sự nhẹ nhàng tuyệt đối vì thao tác sai có thể gây rối loạn nhịp tim.

Bước 1: Gọi cấp cứu và di chuyển nhẹ nhàng

• Gọi ngay số cấp cứu y tế.
• Không xoa bóp, không chà xát.
• Đưa nạn nhân khỏi nơi gió lạnh hoặc nước ướt.

Bước 2: Cởi bỏ đồ ướt và làm khô

• Cắt hoặc cởi bỏ quần áo ướt thật nhẹ nhàng.
• Lau khô người, đặc biệt vùng đầu, cổ và ngực.

Bước 3: Làm ấm vùng trung tâm

• Bọc nạn nhân bằng chăn khô (chăn len, chăn cách nhiệt).
• Tập trung làm ấm ngực - cổ - nách - bẹn.
• Không làm ấm tay chân trước để tránh gây sốc nhiệt.

Bước 4: Bổ sung nước ấm nếu tỉnh táo

• Cho uống từng ngụm nước ấm hoặc súp nóng.
• Không cho dùng rượu, cà phê, thuốc lá.

Cách phòng tránh hạ thân nhiệt trong mùa lạnh

Hạ thân nhiệt thường có thể phòng ngừa hiệu quả nếu chuẩn bị kỹ:

• Mặc quần áo nhiều lớp (lót - giữ nhiệt - chống gió nước).
• Thay ngay đồ ướt do mưa hoặc đổ mồ hôi, luôn giữ cơ thể khô ráo.
• Mang áo khoác chống nước, nón giữ nhiệt khi đi mưa, leo núi.
• Không sử dụng rượu, thuốc an thần khi ra ngoài trời lạnh.
• Kiểm tra dự báo thời tiết trước khi đến vùng núi, biển hoặc nơi hẻo lánh.
• Trang bị túi giữ nhiệt, chăn cách nhiệt trong các chuyến đi.

Hạ thân nhiệt là tình trạng cấp cứu nghiêm trọng, có thể dẫn đến tử vong nhanh nếu không được nhận diện và xử trí kịp thời. Do đó cần cẩn trọng với các dấu hiệu đáng lo khi hạ thân nhiệt để chủ động bảo vệ bản thân và người xung quanh.