Cúm mùa và COVID-19: Cách phân biệt và phòng ngừa hiệu quả

Trong bối cảnh các bệnh về đường hô hấp vẫn còn là mối lo ngại, việc phân biệt giữa các bệnh có triệu chứng tương tự nhau trở nên vô cùng quan trọng. Đặc biệt, cúm mùa và COVID-19 là hai bệnh lý do virus gây ra, có nhiều biểu hiện chồng chéo, dễ gây nhầm lẫn trong chẩn đoán và xử trí ban đầu nếu chỉ dựa vào các dấu hiệu lâm sàng thông thường.

Cúm mùa và COVID-19 là gì?

Cúm mùa là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus) gây ra. Bệnh có khả năng lây nhiễm cao và lây lan nhanh trong cộng đồng, thường xuất hiện vào những thời điểm giao mùa. Có nhiều chủng virus cúm khác nhau, phổ biến nhất là cúm A và cúm B.

Trong khi đó, COVID-19 là bệnh viêm đường hô hấp cấp do một chủng mới của virus Corona gây ra, có tên gọi là SARS-CoV-2. Kể từ khi xuất hiện, COVID-19 đã trở thành một đại dịch toàn cầu, gây ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe và kinh tế trên toàn thế giới với nhiều biến thể khác nhau.

So sánh cúm mùa và COVID-19

Dù có nhiều điểm tương đồng, cúm mùa và COVID-19 vẫn có những khác biệt cơ bản về tác nhân, triệu chứng, thời gian ủ bệnh và các biến chứng tiềm ẩn.

Tác nhân gây bệnh

Cả hai bệnh đều do virus gây ra, nhưng chúng thuộc hai họ virus hoàn toàn khác nhau. Cúm mùa là do virus cúm (Influenza) các type A, B, C gây ra. Ngược lại, COVID-19 là do virus SARS-CoV-2, một thành viên của họ Coronavirus.

Triệu chứng

Các triệu chứng của hai bệnh có thể rất giống nhau. Cả hai đều có thể gây sốt, ho, mệt mỏi, đau cơ, nhức đầu, viêm họng và sổ mũi hoặc nghẹt mũi. Tuy nhiên, một dấu hiệu đặc trưng hơn của COVID-19 là mất vị giác hoặc khứu giác đột ngột, dù không phải ai cũng gặp triệu chứng này.

Đường lây truyền

Cả hai virus đều lây truyền qua các giọt bắn từ đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Chúng cũng có thể lây lan qua việc tiếp xúc với các bề mặt bị nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Thời gian ủ bệnh

Thời gian ủ bệnh của cúm mùa thường ngắn hơn, từ 1 đến 4 ngày sau khi nhiễm virus. Đối với COVID-19, thời gian này có thể kéo dài hơn, trung bình từ 2 đến 14 ngày, tùy thuộc vào biến thể của virus.

Mức độ nghiêm trọng và biến chứng

Cả cúm mùa và COVID-19 đều có thể diễn tiến từ nhẹ đến nặng. Các biến chứng nghiêm trọng có thể bao gồm viêm phổi, suy hô hấp cấp, viêm cơ tim, tổn thương tim, đột quỵ và tử vong. Tuy nhiên, COVID-19 có nguy cơ gây ra các biến chứng nặng cao hơn, đặc biệt ở người có bệnh nền như bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường hay béo phì. Ngoài ra, COVID-19 còn có thể gây ra hội chứng hậu COVID với các triệu chứng kéo dài.

Làm sao phân biệt cúm mùa và COVID-19?

Do sự tương đồng về triệu chứng, việc phân biệt cúm mùa và COVID-19 chỉ dựa trên các biểu hiện bên ngoài là gần như không thể. Mất vị giác hoặc khứu giác từng là dấu hiệu khá đặc trưng của COVID-19, nhưng hiện nay triệu chứng này không còn xuất hiện thường xuyên ở các biến thể mới và không phải là triệu chứng chẩn đoán đặc hiệu. Cách chính xác nhất để xác định một người mắc bệnh nào là thông qua xét nghiệm y tế. Vì vậy, khi có các triệu chứng nghi ngờ, bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và thực hiện xét nghiệm cần thiết.

Phương pháp chẩn đoán cúm mùa và COVID-19

Để chẩn đoán chính xác, các bác sĩ sẽ dựa vào cả triệu chứng lâm sàng và kết quả xét nghiệm. Các phương pháp xét nghiệm phổ biến bao gồm:

• Xét nghiệm nhanh kháng nguyên: Cho kết quả nhanh chóng nhưng có thể có độ nhạy thấp hơn.
• Xét nghiệm sinh học phân tử (RT-PCR): Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán, có độ chính xác cao.
• Xét nghiệm kết hợp (multiplex): Một số loại xét nghiệm có thể phát hiện đồng thời cả virus cúm và SARS-CoV-2 trong cùng một mẫu bệnh phẩm, giúp chẩn đoán phân biệt hiệu quả.

Điều trị cúm mùa và COVID-19 có giống nhau không?

Việc điều trị hai bệnh này có những điểm chung và riêng. Về cơ bản, điều trị hỗ trợ là tương tự, bao gồm nghỉ ngơi, uống nhiều nước, sử dụng thuốc hạ sốt và giảm đau thông thường theo chỉ định của bác sĩ.

Tuy nhiên, các loại thuốc kháng virus đặc hiệu lại hoàn toàn khác nhau. Đối với cúm, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc như oseltamivir (Tamiflu). Trong khi đó, điều trị COVID-19 có thể cần đến các thuốc kháng virus như nirmatrelvir/ritonavir (Paxlovid) hoặc remdesivir, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng và giai đoạn của bệnh. Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt theo chỉ định của nhân viên y tế.

Những biện pháp giúp phòng bệnh hơn chữa bệnh

Chủ động phòng ngừa luôn là chiến lược tốt nhất để bảo vệ sức khỏe trước các bệnh truyền nhiễm. Dưới đây là những biện pháp hiệu quả bạn nên áp dụng.

Vệ sinh cá nhân và môi trường

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay có cồn là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Đồng thời, hãy giữ gìn vệ sinh không gian sống, làm việc, thường xuyên lau chùi các bề mặt hay tiếp xúc.

Đeo khẩu trang và giữ khoảng cách

Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng hô hấp giúp ngăn chặn sự lây lan của giọt bắn. Giữ khoảng cách an toàn với người khác cũng làm giảm nguy cơ lây nhiễm.

Tiêm vắc xin đầy đủ

Tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất. Vắc xin cúm mùa cần được tiêm nhắc lại hàng năm do các chủng virus cúm liên tục biến đổi. Tương tự, việc tiêm phòng và tiêm các mũi nhắc lại vắc xin COVID-19 theo khuyến cáo của cơ quan y tế giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng, nhập viện và tử vong. Việc tiêm phòng đầy đủ cả hai loại vắc xin giúp xây dựng một hàng rào bảo vệ vững chắc cho cơ thể.

Những câu hỏi thường gặp về cúm mùa và COVID-19

Xoay quanh chủ đề cúm mùa và COVID-19, có rất nhiều thắc mắc phổ biến cần được giải đáp một cách rõ ràng.

Cúm mùa và COVID-19 bệnh nào nguy hiểm hơn?

Nhìn chung, COVID-19 từng gây tỷ lệ nhập viện và tử vong cao hơn cúm trong giai đoạn đại dịch. Hiện nay, nguy cơ diễn tiến nặng của cả hai bệnh phụ thuộc và tuổi, bệnh nền, tình trạng miễn dịch, tiền sử tiêm vaccine và chủng virus lưu hành.

Chỉ bị sổ mũi, đau họng có phải COVID-19 không?

Sổ mũi và đau họng là triệu chứng của nhiều bệnh đường hô hấp, bao gồm cảm lạnh thông thường, cúm và COVID-19. Do đó, chỉ dựa vào hai triệu chứng này không thể kết luận bạn có mắc COVID-19 hay không. Cần phải làm xét nghiệm để có chẩn đoán chính xác.

Mắc COVID-19 rồi có cần tiêm vắc xin cúm mùa không?

Có. Việc mắc COVID-19 chỉ tạo ra miễn dịch với virus SARS-CoV-2, không giúp bảo vệ cơ thể khỏi virus cúm. Do đó, bạn vẫn cần tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm để phòng bệnh.

Cúm mùa có lây mạnh như COVID-19 không?

Cả hai đều là những bệnh rất dễ lây lan. Tuy nhiên, một số biến thể của virus SARS-CoV-2 đã được chứng minh là có khả năng lây truyền mạnh hơn so với các chủng virus cúm mùa thông thường.

Có thể mắc cúm mùa và COVID-19 cùng lúc không?

Có, tình trạng đồng nhiễm cả hai virus cúm và SARS-CoV-2 (còn gọi là Flurona) hoàn toàn có thể xảy ra. Đồng nhiễm có thể làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng hơn so với chỉ mắc một trong hai bệnh.

Có nên tiêm cả vắc xin cúm mùa và vắc xin COVID-19 không?

Rất nên. Các cơ quan y tế trên thế giới khuyến cáo mọi người nên tiêm cả hai loại vắc xin này để được bảo vệ tối đa. Chúng có thể được tiêm cùng lúc hoặc cách nhau một khoảng thời gian ngắn theo tư vấn của bác sĩ.

Cúm mùa có phải cúm A không?

Cúm mùa do các chủng virus cúm gây ra, trong đó cúm A và cúm B là hai tác nhân chính. Do đó, cúm A là một trong những nguyên nhân gây ra bệnh cúm mùa. Cúm A cũng là chủng có khả năng gây ra các đại dịch lớn.

Tóm lại, việc hiểu rõ sự khác biệt giữa cúm mùa và COVID-19 cũng như áp dụng các biện pháp phòng ngừa là rất quan trọng. Khi có bất kỳ triệu chứng nào, đừng ngần ngại tìm đến sự tư vấn của bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị đúng cách, bảo vệ sức khỏe cho chính bạn và cộng đồng.