Khi mắt trở nên đỏ, khó chịu, chảy nước hoặc dính ghèn, bạn có thể đang gặp phải tình trạng viêm kết mạc. Dù không phải bệnh nặng nhưng nếu không cẩn thận, bệnh có thể lan rộng nhanh trong cộng đồng. Hiểu rõ cơ chế lây và cách phòng ngừa sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân và hạn chế nguy cơ cho những người xung quanh, đặc biệt là trẻ nhỏ và người có sức đề kháng yếu.

Đau mắt đỏ có lây không?

CÓ, đau mắt đỏ có thể lây. Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với người bệnh hoặc vật dụng nhiễm mầm bệnh.

Tuy nhiên,đau mắt đỏ chỉ lây trong trường hợp bệnh do virus hoặc vi khuẩn gây ra. Trong các đợt bùng phát ngoài cộng đồng, phần lớn trường hợp là do virus, điển hình nhất là adenovirus. Vì vậy, đau mắt đỏ do virus thường lan nhanh hơn, dễ tạo thành ổ dịch nếu không được kiểm soát.

Ngược lại, đau mắt đỏ do dị ứng, do bụi, hóa chất hoặc khô mắt thường không lây. Tuy nhiên, dấu hiệu của các dạng viêm kết mạc này khá giống nhau nên nhiều người nhầm lẫn, dẫn đến áp dụng biện pháp phòng bệnh sai hoặc thiếu đúng lúc, làm tăng nguy cơ lây lan vô tình.

Do đó, để phòng tránh tối đa rủi ro, điều quan trọng là cần hiểu rõ đau mắt đỏ lây qua đường nào, ai dễ mắc bệnh và cách xử trí phù hợp.

Đau mắt đỏ lây qua đường nào?

Đau mắt đỏ lây qua hai đường chính: tiếp xúc trực tiếp (giọt bắn khi ho, hắt hơi, dịch mắt, nước bọt, bắt tay người bệnh) và tiếp xúc gián tiếp (chạm vào đồ dùng cá nhân hoặc vật dụng chung bị nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt).

Tiếp xúc trực tiếp gần gũi

Đây là đường truyền phổ biến nhất, thường diễn ra trong gia đình, nhóm trẻ hoặc nơi làm việc:

• Bắt tay, ôm hôn người đang mắc bệnh.
• Chạm vào mắt, lau nước mắt, nhỏ thuốc cho trẻ.
• Dùng tay chưa rửa chạm vào mắt sau khi chạm người bệnh.

Chỉ cần một hành động nhỏ như dụi mắt, virus có thể theo tay xâm nhập vào mắt bạn. Đây là lý do tại sao trẻ nhỏ, vốn hay dụi mắt mà không rửa tay, rất dễ bị lây chéo trong lớp học.

Giọt bắn và đường hô hấp

Khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi ở cự ly gần, giọt bắn chứa virus có thể bám vào mắt người xung quanh. Môi trường đông đúc, lưu thông không khí kém như phòng máy lạnh, xe buýt, lớp học là điều kiện lý tưởng khiến bệnh lan nhanh.

Điều này giải thích vì sao mỗi khi có một học sinh bị đau mắt đỏ, chỉ vài ngày sau cả lớp có thể lây theo.

Tiếp xúc gián tiếp qua bề mặt và đồ dùng

Virus có thể tồn tại trong thời gian ngắn trên:

• Khăn mặt, khăn tắm.
• Áo gối, chăn ga.
• Đồ dùng cá nhân như kính mắt, mỹ phẩm.
• Đồ chơi trẻ em.
• Điện thoại, bàn học, tay nắm cửa.

Khi tay chạm các bề mặt này rồi đưa lên mắt, nguy cơ mắc bệnh rất cao.

Đây được xem là con đường âm thầm nhưng lại góp phần lớn trong việc khiến dịch đau mắt đỏ lan diện rộng và khó kiểm soát.

Đau mắt đỏ lây nhanh qua tay - dịch tiết - mắt. Chỉ một thói quen vô thức cũng có thể khiến bạn trở thành “người tiếp theo” nhiễm bệnh.

Bệnh đau mắt đỏ lây trong bao lâu?

Thời gian bệnh có khả năng lây sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân:

Kể cả khi mắt đã đỡ đỏ, nếu vẫn còn ghèn, tiết dịch, mắt dính buổi sáng, thì khả năng lây vẫn tồn tại.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh trẻ đi học hoặc người lớn tham gia môi trường tập thể. Nếu chưa hết khả năng lây, nên hạn chế tiếp xúc để bảo vệ cộng đồng.

Nhìn vào mắt người đau mắt đỏ có bị lây không?

Thực tế, chỉ nhìn vào mắt người bệnh không.

gây lây nhiễm. Tuy nhiên, nguy cơ có thể xảy ra trong các tình huống sau:

• Nhìn gần rồi vô tình đưa tay lên dụi mắt.
• Người bệnh ho, hắt hơi ngay trước mặt.
• Hai người dùng chung vật dụng trong cuộc trò chuyện như khăn giấy, đồ chơi, thiết bị điện thoại.

Vậy nên, khi chăm sóc người bệnh, hãy:

• Giữ khoảng cách hợp lý.
• Tránh chạm tay lên mặt hoặc mắt.
• Rửa tay sạch ngay sau khi tiếp xúc.

Đây là những điều đơn giản nhưng nhiều người thường bỏ qua.

Dấu hiệu đau mắt đỏ đang lây lan trong cộng đồng

Bạn có thể nhận biết nguy cơ dịch bùng phát qua các biểu hiện:

• Nhiều học sinh hoặc nhân viên xuất hiện triệu chứng đồng loạt.
• Các thành viên trong gia đình lây liên tiếp nhau.
• Bệnh lan từ một mắt sang cả hai mắt ở nhiều người.
• Trẻ nhỏ ngủ dậy mắt dính chặt ghèn, khó mở mắt.

Khi thấy những dấu hiệu trên, cần áp dụng ngay biện pháp cách ly - vệ sinh - bảo vệ mắt để cắt đứt nguồn lây.

Không nên chủ quan vì dù không nguy hiểm tính mạng, đau mắt đỏ khiến sinh hoạt bị cản trở đáng kể, trẻ nghỉ học nhiều ngày và dễ dẫn đến biến chứng như viêm giác mạc nếu chăm sóc sai cách.

Đau mắt đỏ có tái phát không?

Nhiều người nghĩ mắc một lần rồi thì sẽ không bị lại. Nhưng thực tế, đau mắt đỏ có thể tái phát vì:

• Tiếp xúc lại với nguồn lây do thiếu biện pháp phòng ngừa.
• Điều trị chưa dứt điểm, mắt còn yếu dễ tái nhiễm.
• Nhận định sai nguyên nhân (nhiễm trùng và dị ứng).
• Mắt nhạy cảm khi ở môi trường ô nhiễm, khói bụi, hóa chất.

Do đó, người từng mắc bệnh vẫn cần giữ thói quen vệ sinh và bảo vệ mắt thường xuyên.

Một lối sống khoa học và môi trường sống sạch sẽ sẽ hỗ trợ rất nhiều trong việc giảm nguy cơ tái phát.

Cách ngăn chặn đau mắt đỏ lây lan

Dưới đây là các biện pháp cụ thể dành cho cả người bệnh và người khỏe mạnh.

Đối với người bệnh

Để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm cho những người xung quanh, bạn nên:

• Rửa tay thường xuyên khi chạm vào mắt hoặc dịch tiết mắt.
• Tránh dụi hoặc chạm tay lên mắt, đặc biệt khi chưa rửa tay.
• Không dùng chung khăn mặt, gối, kính, mỹ phẩm với người khác.
• Nếu đeo kính áp tròng, ngưng sử dụng và làm sạch kĩ theo hướng dẫn bác sĩ.
• Ở trường học hoặc nơi làm việc: Nếu còn tiết dịch mắt, nên nghỉ hoặc hạn chế tiếp xúc gần cho đến khi hết.

Đối với người khỏe mạnh

Nếu bạn chưa bị bệnh nhưng đang ở gần nguồn lây, hãy áp dụng các thói quen sau để bảo vệ mắt:

• Rửa tay thật kĩ (ít nhất 20 giây) sau khi chạm vào người bệnh hoặc các bề mặt chung.
• Tránh dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn mặt, gối, cốc nước hoặc mỹ phẩm mắt.
• Không chạm tay lên mắt trước khi rửa tay, nhất là sau khi tiếp xúc với người khác hoặc nơi công cộng.
• Trong môi trường đông người (như lớp học, văn phòng), nếu phát hiện người bị đỏ mắt. Nên khuyến khích họ giữ vệ sinh và hạn chế tiếp xúc.
• Vệ sinh bề mặt thường xuyên: Tay nắm cửa, bàn làm việc, điện thoại. Vì virus/vi khuẩn có thể tồn tại trên bề mặt.

Việc hiểu rõ đau mắt đỏ lây qua đường nào sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh và bảo vệ sức khỏe cho chính mình cũng như những người xung quanh. Dù bạn đang mắc bệnh hay hoàn toàn khỏe mạnh, hãy luôn chú trọng vệ sinh tay và mắt đúng cách, tránh tiếp xúc quá gần với người đang có triệu chứng và không dùng chung các vật dụng cá nhân có thể dính dịch tiết mắt.

Ngay khi nhận thấy các biểu hiện như mắt đỏ, ngứa rát, chảy nước mắt hoặc dính ghèn vào buổi sáng, bạn nên nghỉ ngơi, giữ khoảng cách phù hợp với người khác và đến cơ sở y tế để được tư vấn khi cần thiết. Chủ động bảo vệ đôi mắt chính là cách để duy trì chất lượng cuộc sống và góp phần kiểm soát nguy cơ lây lan trong cộng đồng.