Hội chứng tã hồng ở trẻ sơ sinh là gì? Có nguy hiểm không?

Nhiều cha mẹ hoang mang khi thấy tã của trẻ sơ sinh xuất hiện vệt hồng cam lạ thường, tưởng nhầm là máu. Thực tế, đây có thể là “hội chứng tã hồng” - một hiện tượng phổ biến ở trẻ trong những ngày đầu sau sinh. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần hiểu rõ để nhận biết khi nào là bình thường và khi nào cần thăm khám bác sĩ.

Hội chứng tã hồng là gì? Dấu hiệu nhận biết

Hội chứng tã hồng là hiện tượng xuất hiện các vệt hồng, cam hoặc đỏ nhạt trên tã của trẻ sơ sinh, thường xảy ra trong vài ngày đầu sau sinh. Đây là một hiện tượng khá phổ biến nhưng khiến nhiều cha mẹ lo lắng, tưởng rằng con bị chảy máu hoặc mắc bệnh đường tiết niệu. Tuy nhiên, thực chất đây là biểu hiện sinh lý bình thường do quá trình bài tiết của cơ thể trẻ trong giai đoạn đầu đời.

Đặc điểm nhận biết hội chứng tã hồng gồm:

• Các vệt hồng thường có màu giống bụi gạch hoặc phấn màu, khô nhanh trên bề mặt tã, không lan rộng. Nếu quan sát kỹ, cha mẹ sẽ thấy vùng hồng này không thấm sâu vào sợi vải như khi có máu;
• Không có mùi bất thường và đặc biệt là không dính máu thật;
• Thời điểm xuất hiện thường trong 24 - 72 giờ đầu, đôi khi ngay ngày đầu tiên;
• Trạng thái bé vẫn bú tốt, tiểu bình thường, không sốt, không quấy khóc.

Có thể phân biệt hội chứng tã hồng với tiểu máu như sau:

Nguyên nhân gây hội chứng tã hồng ở trẻ sơ sinh

Hiện tượng tã hồng ở trẻ sơ sinh có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc hiểu rõ nguyên nhân giúp cha mẹ yên tâm hơn và biết cách chăm sóc trẻ đúng cách, tránh nhầm lẫn với các dấu hiệu bệnh nguy hiểm.

Nguyên nhân sinh lý (thường gặp, không nguy hiểm)

Nguyên nhân thường do tinh thể urat trong nước tiểu trẻ sơ sinh - sản phẩm tự nhiên của quá trình chuyển hóa acid uric trong cơ thể. Thiếu nước, bú kém làm nước tiểu cô đặc hơn, làm tăng khả năng nhìn thấy các tinh thể này và nước tiểu trẻ sơ sinh có màu hồng. Nhưng đôi khi, tình trạng này cũng có thể xuất hiện ở trẻ bú đầy đủ trong vài ngày đầu.

Nguyên nhân bệnh lý (hiếm gặp, cần theo dõi)

Mặc dù phần lớn các trường hợp tã hồng là sinh lý bình thường, vẫn có một tỷ lệ nhỏ liên quan đến nguyên nhân bệnh lý. Trẻ có thể bị mất nước kéo dài do bú kém, nôn trớ nhiều hoặc bị sốt khiến lượng nước tiểu giảm và nồng độ urat tăng cao bất thường. Ngoài ra, một số bệnh như nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm thận, sỏi tiết niệu hoặc viêm cầu thận có thể khiến nước tiểu lẫn máu, tạo nên vệt hồng thật sự trên tã.

Trong một số trường hợp hiếm gặp hơn, trẻ bị tắc nghẽn đường tiểu bẩm sinh, cũng có thể gây ra hiện tượng tương tự do dòng nước tiểu bị cản trở, khiến áp lực trong thận tăng lên và xuất hiện máu trong nước tiểu.

Cách xử lý khi trẻ bị hội chứng tã hồng

Khi phát hiện tã của trẻ có vệt hồng cam, cha mẹ không nên quá lo lắng mà cần bình tĩnh quan sát, xác định nguyên nhân và xử lý phù hợp. Phần lớn các trường hợp hội chứng tã hồng là sinh lý bình thường, có thể tự hết trong vài ngày. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc xuất hiện thêm các dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đi khám sớm để phòng ngừa biến chứng.

Trường hợp bị hội chứng tã hồng do sinh lý

Nếu trẻ chỉ xuất hiện tã hồng trong vài ngày đầu sau sinh, vẫn bú tốt, tỉnh táo và tiểu bình thường, cha mẹ có thể yên tâm theo dõi và chăm sóc tại nhà theo các bước sau:

• Tăng cường cho bú sữa mẹ: Cho trẻ bú thường xuyên hơn, từ 8 - 12 lần mỗi ngày để đảm bảo đủ lượng nước và dinh dưỡng. Sữa mẹ là nguồn cung cấp nước tốt nhất cho trẻ sơ sinh, giúp làm loãng nước tiểu và giảm sự hình thành tinh thể urat.
• Theo dõi lượng tiểu: Trong 1 - 3 ngày đầu số tã ướt khoảng 1 - 3 tã/ngày) là bình thường. Từ ngày 4 - 5 trở đi cần đạt khoảng 5 - 6 tã ướt/ngày (về sau từ 6 tã/ngày trở lên). Nếu sau ngày 4 - 5 tã ướt ít hơn, cần đánh giá lượng bú.
• Giữ ấm cơ thể trẻ: Trẻ bị lạnh có thể mất nước qua hơi thở hoặc mồ hôi, dẫn đến nước tiểu cô đặc. Hãy đảm bảo bé được mặc ấm vừa đủ, không quá kín cũng không để hở khiến bé bị lạnh.
• Không tự ý cho trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi uống nước lọc để tránh nguy cơ rối loạn điện giải. Nếu nghi ngờ mất nước nặng (ít tã, môi khô, li bì), đưa trẻ tới cơ sở y tế.

Với những biện pháp này, tình trạng tã hồng thường biến mất sau 1 - 3 ngày, khi trẻ bú đủ và cơ thể đã cân bằng nước.

Trường hợp nghi ngờ bệnh lý

Nếu cha mẹ nhận thấy các dấu hiệu bất thường hoặc hiện tượng tã hồng kéo dài, cần chủ động theo dõi và đưa trẻ đi khám sớm. Trong quá trình theo dõi, cha mẹ cần:

• Ghi lại thông tin chi tiết: Ghi chú lại thời gian, số lần và mức độ tã hồng (màu đậm, nhạt, kèm mùi hay không) để cung cấp cho bác sĩ. Đây là dữ liệu quan trọng giúp xác định nguyên nhân chính xác.
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa Nhi hoặc tiết niệu: Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, siêu âm thận - tiết niệu để phát hiện sớm tình trạng mất nước nặng, viêm nhiễm hay tổn thương thận.
• Không tự ý dùng thuốc hay kháng sinh: Việc sử dụng thuốc tùy tiện có thể gây ảnh hưởng xấu đến gan, thận của trẻ và làm sai lệch kết quả chẩn đoán.

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Hãy liên hệ bác sĩ nếu vết hồng vẫn xuất hiện sau 48 - 72 giờ sau khi con đã bú tốt;
• Trẻ bỏ bú và quấy khóc, sụt cân, sốt hoặc nôn trớ nhiều;
• Nước tiểu có mùi hôi, đục hoặc lẫn máu thật (màu đỏ sẫm, không khô như phấn);
• Số lần đi tiểu giảm rõ rệt, dưới 4 lần/ngày, kèm dấu hiệu khát nước, môi khô.

Trong trường hợp nghi ngờ bệnh lý, bác sĩ thường yêu cầu lấy nước tiểu để kiểm tra vi khuẩn, tế bào máu, và tinh thể, và có thể chỉ định siêu âm hệ tiết niệu tùy kết quả.

Tóm lại, hội chứng tã hồng ở trẻ sơ sinh thường không nguy hiểm và có thể tự hết sau vài ngày nếu bé bú đủ sữa và được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài, kèm theo các dấu hiệu bất thường như đã nhắc đến ở trên, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế kiểm tra để được điều trị kịp thời nếu có vấn đề về sức khỏe.