Nhiễm trùng phổi có lây không? Mức độ nguy hiểm, chẩn đoán và điều trị

Nhiễm trùng phổi là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến và nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền. Việc hiểu rõ khả năng lây bệnh của nhiễm trùng phổi, mức độ nguy hiểm, cách điều trị và phòng ngừa ra sao sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Nhiễm trùng phổi có lây không?

Nhiễm trùng phổi (bao gồm viêm phổi, viêm phế quản nặng hoặc áp xe phổi) xảy ra khi vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập và gây viêm các mô đường hô hấp. Khi tấn công vào túi phế nang, các tác nhân này gây sưng tấy, tích tụ dịch hoặc mủ, dẫn đến tình trạng khó thở, sốt cao và những cơn ho kéo dài. Một câu hỏi đặt ra là tình trạng này có lây không?

Thực tế cho thấy, nhiễm trùng phổi có lây hoặc không lây tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Cụ thể:

Trường hợp nhiễm trùng phổi có lây

Nhiễm trùng phổi dễ lây lan trong cộng đồng khi nguyên nhân xuất phát từ các vi sinh vật truyền nhiễm, điển hình như:

• Virus: Cúm (influenza), virus hợp bào hô hấp (RSV), COVID-19, adenovirus hoặc virus khác gây cảm cúm thông thường.
• Vi khuẩn: Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae), liên cầu, tụ cầu, Haemophilus influenzae.
• Nấm: Histoplasma, aspergillus (thường gặp ở người suy giảm miễn dịch, ít lây hơn).

Con đường lây chủ yếu bao gồm:

• Qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện to hoặc thở mạnh.
• Qua tiếp xúc gián tiếp khi tay chạm vào bề mặt nhiễm khuẩn rồi đưa lên mũi, miệng, mắt.

Trường hợp nhiễm trùng phổi không lây

Không phải mọi trường hợp nhiễm trùng phổi đều có nguy cơ lây lan. Bệnh không lây từ người sang người nếu nguyên nhân thuộc nhóm không truyền nhiễm, chẳng hạn:

• Hít phải khói độc, khí hóa chất công nghiệp hoặc khói thuốc lá lâu dài.
• Viêm phổi hít do hít phải dịch dạ dày, thức ăn hoặc dị vật.
• Tiếp xúc bụi kim loại, hóa chất gây kích ứng phổi mà không có vi sinh vật.

Nhiễm trùng phổi nguy hiểm như thế nào?

Nhiễm trùng phổi có thể gây nguy hiểm tính mạng nếu không điều trị kịp thời, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền (hen suyễn, COPD, tiểu đường).

Nếu nhiễm trùng phổi tiến triển nặng, người bệnh dễ gặp các biến chứng nghiêm trọng sau:

• Biến chứng hô hấp:
  • Suy hô hấp cấp tính, khó thở nặng.
  • Tràn dịch hoặc tràn mủ màng phổi.
  • Áp xe phổi, hoại tử nhu mô phổi.
• Biến chứng toàn thân:
  • Nhiễm trùng huyết, lan ra toàn cơ thể.
  • Suy đa tạng (thận, gan, tim).
  • Tử vong nếu không can thiệp kịp thời.

Chẩn đoán và điều trị nhiễm trùng phổi

Việc chẩn đoán và điều trị sớm đóng vai trò quyết định để giảm thiểu biến chứng của nhiễm trùng phổi.

Chẩn đoán nhiễm trùng phổi

Bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp để xác định chính xác tình trạng nhiễm trùng phổi, bao gồm:

• Khám lâm sàng: Nghe ran phổi, đo nhịp thở, đo độ bão hòa oxy máu (SpO₂), đánh giá tình trạng khó thở.
• Hình ảnh học: Chụp X-quang ngực (thấy đám mờ thùy phổi), CT ngực nếu cần chi tiết hơn.
• Xét nghiệm máu: Tăng bạch cầu, CRP, procalcitonin để phân biệt vi khuẩn hay virus.
• Xét nghiệm đờm hoặc dịch phế quản: Cấy tìm vi khuẩn, virus, nấm cụ thể.

Nguyên tắc điều trị

Phác đồ xử lý nhiễm trùng phổi được xây dựng dựa trên việc triệt tiêu căn nguyên kết hợp với phục hồi chức năng hô hấp. Cụ thể:

• Đối với vi khuẩn: Ưu tiên sử dụng kháng sinh phù hợp (dựa trên kháng sinh đồ nếu cần). Tùy vào mức độ nghiêm trọng, thuốc có thể dùng qua đường uống hoặc truyền tĩnh mạch.
• Đối với virus: Tập trung vào điều trị triệu chứng, nghỉ ngơi và bù điện giải. Chỉ sử dụng thuốc kháng virus đặc hiệu (như Oseltamivir cho cúm) trong các trường hợp được chỉ định chuyên khoa.
• Đối với nấm: Chỉ định các dòng thuốc kháng nấm chuyên biệt như Amphotericin B hoặc Voriconazole theo liệu trình dài hạn.

Liệu pháp hỗ trợ chung: Bên cạnh việc tiêu diệt mầm bệnh, bệnh nhân cần được chăm sóc toàn diện để đẩy nhanh quá trình hồi phục:

• Kiểm soát triệu chứng: Sử dụng thuốc hạ sốt, giảm ho và bù dịch kịp thời.
• Hỗ trợ hô hấp: Thở oxy hoặc can thiệp máy thở nếu có dấu hiệu suy hô hấp.
• Vật lý trị liệu: Áp dụng các kỹ thuật vỗ rung, dẫn lưu tư thế để loại bỏ đờm dãi, giúp thông thoáng đường thở.

Khi nào cần nhập viện?

Không phải mọi trường hợp nhiễm trùng phổi đều cần nằm viện nhưng bạn cần nhập viện ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng sau:

• Khó thở nhiều, thở nhanh, tím tái.
• SpO₂ dưới 92% dù thở oxy.
• Người thuộc nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai, bệnh nền nặng.
• Có dấu hiệu biến chứng: Sốt cao kéo dài, nhiễm trùng huyết, suy hô hấp.

Phòng ngừa nhiễm trùng phổi

Phòng ngừa là cách hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc và lây lan nhiễm trùng phổi.

Biện pháp cá nhân

Mỗi người có thể tự bảo vệ bản thân bằng các thói quen đơn giản sau:

• Đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc ở nơi đông người.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi ho/hắt hơi.
• Tránh tiếp xúc khói thuốc lá, khói bếp, bụi ô nhiễm.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng ngực khi thời tiết lạnh.

Tiêm phòng

Chủ động tiêm phòng vắc xin là biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng phổi đặc hiệu và hiệu quả cao, bao gồm:

• Vắc xin cúm hàng năm.
• Vắc xin phế cầu khuẩn.
• Vắc xin COVID-19 và các vắc xin khác theo khuyến cáo.

Dinh dưỡng và lối sống

Xây dựng sức đề kháng mạnh mẽ giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng phổi nặng, cụ thể:

• Ăn đủ chất đạm, bổ sung vitamin A, C, D, kẽm từ rau củ, trái cây.
• Tập thể dục đều đặn, nhẹ nhàng để tăng cường chức năng hô hấp.
• Ngủ đủ giấc, tránh stress, kiểm soát tốt bệnh nền nếu có.

Tóm lại, nhiễm trùng phổi có lây không? Như đã trình bày phía trên, nhiễm trùng phổi có thể lây hoặc không và điều này phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây bệnh. Đây là bệnh lý nguy hiểm, có thể gây suy hô hấp và tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Chủ động phòng ngừa bằng vắc xin, vệ sinh cá nhân và lối sống lành mạnh đồng thời đi khám sớm khi có triệu chứng ho kéo dài, sốt, khó thở là cách bảo vệ hiệu quả nhất cho bản thân và cộng đồng.

Để bảo vệ bản thân và gia đình trước nguy cơ nhiễm trùng phổi cũng như các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, việc tiêm vắc xin đầy đủ và đúng lịch là giải pháp hiệu quả và bền vững nhất. Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp đa dạng các loại vắc xin chính hãng như vắc xin cúm, phế cầu,… với quy trình bảo quản đạt chuẩn, đội ngũ nhân viên y tế giàu kinh nghiệm và hệ thống điểm tiêm rộng khắp.

Hãy chủ động đặt lịch tiêm sớm để tăng cường miễn dịch, giảm nguy cơ biến chứng hô hấp và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình bạn.