Nhiều người nhầm lẫn giữa dầu cá và omega-3, vậy phân biệt thế nào?

Dầu cá và omega-3 khác nhau như thế nào? Đây là câu hỏi thường được đặt ra khi bàn đến vai trò của dinh dưỡng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ. Trên thực tế, hai thuật ngữ “dầu cá omega-3” và “omega-3” thường xuyên được sử dụng song song, khiến không ít người cho rằng chúng hoàn toàn giống nhau. Tuy nhiên, giữa dầu cá và omega-3 vẫn tồn tại những điểm khác biệt quan trọng mà nếu không hiểu rõ, việc bổ sung có thể chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Phân biệt dầu cá và omega-3

Nhiều người thường nhầm lẫn dầu cá với omega-3, tuy nhiên trên thực tế hai khái niệm này không hoàn toàn trùng nhau. Dầu cá không phải là omega-3. Dầu cá chỉ là nguồn cung cấp, còn chính omega-3 mới là thành phần trực tiếp đem lại lợi ích cho sức khỏe.

Dầu cá (Fish oil): Là chế phẩm được chiết xuất từ mô của các loài cá béo, đóng vai trò như “môi trường chứa” các acid béo.

Omega-3: Là nhóm acid béo thiết yếu nằm trong dầu cá, trong đó chủ yếu là EPA và DHA - những hoạt chất có tác dụng sinh học rõ rệt.

• EPA và DHA: Phổ biến trong hải sản như cá hồi, cá thu, cá ngừ, các loại động vật có vỏ và trong thực phẩm bổ sung. Dầu cá thường giàu EPA hơn DHA, đồng thời còn cung cấp thêm vitamin A và vitamin D.
• ALA: Có nguồn gốc từ thực vật, hiện diện trong hạt lanh, hạt chia, quả óc chó, dầu hạt cải và đậu nành.

Có thể hình dung một cách đơn giản: Dầu cá giống như một quả cam, còn omega-3 tương tự như lượng vitamin C có trong quả cam đó. Không phải toàn bộ dầu cá đều là omega-3; chẳng hạn, một viên dầu cá 1.000 mg thường chỉ cung cấp khoảng 300 mg omega-3 thực sự, phần còn lại là các loại chất béo khác.

Lưu ý: Omega-3 có nguồn từ dầu cá thường được đánh giá cao hơn về giá trị sinh học do cơ thể có thể hấp thu và sử dụng trực tiếp. Trường hợp dị ứng với cá, có thể lựa chọn các nguồn thay thế như dầu nhuyễn thể, dầu tảo (phù hợp với người ăn chay) hoặc các chế phẩm omega-3 theo chỉ định của bác sĩ.

Lợi ích của omega-3 từ dầu cá

Mặc dù vẫn còn một số ý kiến khác nhau về mức độ ảnh hưởng, nhiều nghiên cứu khoa học đã ghi nhận omega-3 mang lại hàng loạt lợi ích đáng kể cho cơ thể, bao gồm:

• Giảm nguy cơ bệnh tim mạch: Góp phần phòng ngừa nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Đáng chú ý, các chế phẩm chứa EPA đơn thuần với hàm lượng cao thường cho thấy hiệu quả tích cực hơn đối với sức khỏe tim mạch.
• Hỗ trợ kiểm soát huyết áp: Tác dụng hạ huyết áp được ghi nhận rõ ràng khi bổ sung omega-3 với liều khoảng 2 - 3 g mỗi ngày.
• Hỗ trợ sức khỏe thai kỳ: Giúp tăng cường miễn dịch và làm giảm nguy cơ hen suyễn ở trẻ nhỏ. Khuyến nghị: Phụ nữ mang thai nên ưu tiên bổ sung omega-3 thông qua các nguồn thực phẩm tự nhiên.
• Cải thiện chức năng não bộ: Giúp nâng cao trí nhớ, khả năng tiếp thu và góp phần bảo vệ não trước các rối loạn thần kinh thoái hóa như bệnh Alzheimer.
• Ổn định tâm trạng: Có vai trò hỗ trợ làm giảm các biểu hiện trầm cảm, uể oải, đặc biệt khi được sử dụng song song với thuốc điều trị trầm cảm theo chỉ định.
• Chống viêm: Hỗ trợ làm dịu tình trạng viêm và giảm đau ở người mắc viêm khớp dạng thấp.

Liều dùng omega-3 phù hợp

Khuyến cáo liều lượng sử dụng omega-3 như sau:

• Người khỏe mạnh: Nên duy trì thói quen ăn các loại cá béo tối thiểu 2 lần mỗi tuần hoặc bổ sung khoảng 250 - 500 mg omega-3 (tính theo tổng EPA + DHA) mỗi ngày.
• Người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch: Có thể cân nhắc sử dụng liều cao hơn, tối đa khoảng 3.000 mg mỗi ngày, tuy nhiên việc bổ sung ở mức này cần được theo dõi và hướng dẫn chặt chẽ bởi bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.

Những lưu ý khi sử dụng omega-3 đảm bảo an toàn

Omega-3 được đánh giá là an toàn khi sử dụng với liều không vượt quá 3.000 mg mỗi ngày. Tuy vậy, trong một số trường hợp, người dùng vẫn có thể gặp phải các tác dụng không mong muốn, bao gồm:

• Mùi tanh khó chịu: Có thể xuất hiện ở miệng, hơi thở hoặc thậm chí là mồ hôi.
• Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, táo bón, tiêu chảy, ợ nóng hoặc ợ hơi.
• Biểu hiện khác: Đau đầu, đau nhức khớp.
• Phản ứng dị ứng: Hiếm gặp, chủ yếu xảy ra khi sử dụng omega-3 có nguồn gốc từ hạt.

Một vấn đề đặc biệt quan trọng cần cân nhắc khi bổ sung omega-3, bởi hoạt chất này có thể tương tác với một số loại thuốc, chẳng hạn:

• Thuốc chống đông máu (Warfarin, Plavix): Làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng.
• Thuốc điều trị đái tháo đường: Có thể khiến đường huyết giảm thấp hơn mức mong muốn.
• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như Ibuprofen, Naproxen: Gia tăng nguy cơ chảy máu do cả hai đều có tác dụng làm giảm khả năng đông máu.

Vì vậy, những người đang mắc bệnh lý cần chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng omega-3 đồng thời với bất kỳ loại thuốc điều trị nào khác.

Tóm lại, dầu cá và omega-3 có mối liên hệ chặt chẽ. Dầu cá là nguồn cung cấp, trong khi omega-3 mới là nhóm acid béo không bão hòa quan trọng, tiêu biểu là EPA và DHA, trực tiếp mang lại lợi ích cho sức khỏe, đặc biệt trong việc hỗ trợ tim mạch.

Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp mỗi người lựa chọn cách bổ sung phù hợp hơn, thông qua dầu cá hay các nguồn thực phẩm khác như hạt và dầu thực vật. Trong trường hợp chế độ ăn hằng ngày chưa đáp ứng đủ nhu cầu, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng sẽ giúp đảm bảo bổ sung omega-3 một cách an toàn và hiệu quả.