Những bệnh thường gặp ở trẻ vào mùa đông mà phụ huynh cần lưu ý

Thời điểm giao mùa là lúc trẻ rất dễ mắc bệnh do sức đề kháng của trẻ chưa được hoàn thiện. Không khí lạnh mùa đông dễ khiến cho sức khỏe của trẻ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do đó, bố mẹ cần nắm rõ một số bệnh mà trẻ dễ mắc phải vào mùa đông để biết cách phòng tránh và điều trị cho bé.

Nguyên nhân trẻ nhỏ hay bị ốm vào mùa đông

Vào mùa đông, nhiều phụ huynh nhận thấy trẻ nhỏ dễ bị ốm hơn so với các thời điểm khác trong năm. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân liên quan đến thời tiết, sức đề kháng và thói quen sinh hoạt:

• Thời tiết lạnh làm suy giảm sức đề kháng: Nhiệt độ thấp khiến cơ thể trẻ phải tiêu tốn nhiều năng lượng để giữ ấm, từ đó làm giảm khả năng chống lại vi khuẩn và virus. Trẻ nhỏ vốn có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên càng dễ bị tác động.
• Không khí khô gây ảnh hưởng đến đường hô hấp: Mùa đông thường có độ ẩm thấp, khiến niêm mạc mũi và họng bị khô. Khi lớp bảo vệ tự nhiên này suy yếu, vi khuẩn và virus dễ xâm nhập hơn, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như cảm lạnh, viêm họng.
• Trẻ ít vận động và ít tiếp xúc ánh nắng: Thời tiết lạnh khiến trẻ thường ở trong nhà nhiều hơn, ít vận động và ít được tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Điều này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và làm giảm sức đề kháng.
• Dễ lây nhiễm trong môi trường kín: Khi ở trong không gian kín như phòng ngủ, lớp học đóng cửa, vi khuẩn và virus có thể dễ dàng lây lan từ người này sang người khác, đặc biệt khi có trẻ đang bị bệnh.
• Chế độ ăn uống và sinh hoạt thay đổi: Vào mùa đông, trẻ có thể ăn uống kém hơn hoặc uống ít nước hơn, dẫn đến cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng và giảm khả năng chống lại bệnh tật.

Những bệnh thường gặp ở trẻ vào mùa đông

Dưới đây là một số bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ vào mùa đông mà phụ huynh cần lưu ý, nhằm chủ động nhận biết sớm và có biện pháp chăm sóc, phòng ngừa phù hợp để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.

Viêm đường hô hấp trên (cảm lạnh, viêm họng)

Đây là bệnh rất phổ biến, hầu như trẻ nào cũng có thể mắc vài lần trong mùa lạnh. Trẻ thường có biểu hiện sổ mũi, nghẹt mũi, ho nhẹ, hắt hơi và có thể sốt nhẹ. Phần lớn các trường hợp do virus nên có thể tự khỏi sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Cha mẹ nên giữ ấm cho trẻ, đặc biệt vùng cổ, ngực và bàn chân, cho trẻ uống đủ nước và vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn, cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá.

Cúm mùa

Cúm mùa là bệnh khá phổ biến vào mùa đông và dễ lây lan trong cộng đồng, đặc biệt tại trường học và nhà trẻ. Trẻ thường sốt cao đột ngột, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ và ho nhiều, có thể kèm sổ mũi. So với cảm lạnh thông thường, cúm thường khiến trẻ mệt hơn và có nguy cơ biến chứng. Cha mẹ nên cho trẻ tiêm phòng cúm hằng năm, đồng thời theo dõi sát khi trẻ bị sốt, đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi và uống đủ nước. Nếu trẻ sốt cao kéo dài hoặc có dấu hiệu lừ đừ, cần đưa đi khám sớm.

Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính bắt nguồn từ virus Dengue. Virus này thường lây lan từ người sang người thông qua vật chủ trung gian là muỗi vằn. Trẻ sẽ mắc bệnh sốt xuất huyết sau khi mầm bệnh tiến vào cơ thể trẻ từ 4 - 5 ngày.

Khi mắc sốt xuất huyết, trẻ có thể có những biểu hiện như sốt cao kéo dài, có thể sốt lên đến 40 độ C, đau đầu, phát ban, nổi mẩn. Khi bệnh trở nặng, trẻ có thể cảm thấy buồn nôn, nôn mửa, lạnh tay và chân,... Sốt xuất huyết được xem là một loại bệnh giao mùa nguy hiểm, có nguy cơ bùng phát thành dịch. Vì vậy, khi phát hiện những triệu chứng trên, bố mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Viêm tai giữa

Viêm tai giữa là bệnh khá thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt sau các đợt viêm mũi họng. Trẻ có thể bị đau tai, quấy khóc, sốt và đôi khi có dịch chảy ra từ tai. Bệnh có thể ảnh hưởng đến thính lực nếu không được xử lý đúng cách. Cha mẹ không nên tự ý nhỏ thuốc vào tai cho trẻ mà cần đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ. Việc giữ vệ sinh mũi họng tốt cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh này.

Hen suyễn

Hen suyễn là một trong những bệnh lý mạn tính có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh nếu không được điều trị kịp thời. Tại Việt Nam có khoảng 8 - 10% trẻ em mắc hen suyễn và con số này thường gia tăng khi mùa đông đến. Triệu chứng đặc trưng của hen suyễn là các cơn ho khò khè kéo dài, tái phát thường xuyên.

Các cơn ho có xu hướng gia tăng vào buổi đêm và sáng sớm, trẻ có thể bị ho dữ dội dẫn đến khó thở. Bố mẹ cần theo dõi và nhận biết sớm các triệu chứng hen suyễn ở trẻ, tránh cho trẻ tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi. Mặt khác, cần hạn chế cho trẻ ăn những thực phẩm làm tăng cơn hen nếu trẻ có tiền sử bị hen suyễn. Khi giao mùa, cần giữ ấm cơ thể cho trẻ và tiêm ngừa vắc xin đầy đủ để phòng bệnh.

Viêm phế quản

Viêm phế quản khá thường gặp, đặc biệt sau khi trẻ bị cảm lạnh. Trẻ có thể ho nhiều, có đờm, kèm theo khò khè hoặc khó thở nhẹ. Bệnh thường gây khó chịu và kéo dài nếu không được chăm sóc tốt. Cha mẹ cần giữ môi trường sống sạch sẽ, tránh khói thuốc lá và các yếu tố kích thích đường hô hấp. Không nên tự ý dùng thuốc ho cho trẻ mà cần theo dõi diễn tiến, nếu trẻ ho kéo dài hoặc có dấu hiệu khó thở thì nên đưa đi khám.

Sởi

Bệnh sởi là căn bệnh do virus gây ra, lây lan qua đường hô hấp và dễ bùng phát thành dịch bệnh. Triệu chứng đặc trưng của bệnh sởi là sổ mũi, sốt, phát ban, ho khan, viêm kết mạch,... Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm phổi, viêm tai giữa, khô loét giác mạc mắt,...

Khi trẻ mắc bệnh sởi, cần cho trẻ nghỉ ngơi ở nơi thông thoáng với đầy đủ ánh sáng, vệ sinh răng miệng đúng cách thường xuyên. Bố mẹ cần cho trẻ ăn các loại đồ ăn dạng lỏng dễ tiêu. Khi phát hiện những triệu chứng như khó thở, ho nhiều, vết phát ban lặn nhưng trẻ vẫn sốt thì cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế. Ngoài ra, cần cho trẻ tiêm vắc xin ngừa sởi đúng lịch và đủ mũi theo phác đồ của bác sĩ để giúp bảo vệ trẻ và cộng đồng.

Viêm phổi

Viêm phổi ít gặp hơn nhưng là bệnh nguy hiểm, cần được phát hiện và điều trị kịp thời. Trẻ thường sốt cao, ho nhiều, thở nhanh, có thể có dấu hiệu rút lõm lồng ngực và mệt nhiều, ăn uống kém. Đây là tình trạng nặng hơn so với viêm phế quản và có thể tiến triển nhanh. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu bất thường về nhịp thở và tình trạng mệt của trẻ. Khi nghi ngờ viêm phổi, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không nên tự điều trị tại nhà.

Tiêu chảy do virus

Mặc dù thường gặp vào mùa nóng, tiêu chảy do virus vẫn có thể xảy ra trong mùa đông, nhất là ở trẻ nhỏ. Trẻ thường đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, có thể kèm nôn và sốt nhẹ. Nguy cơ lớn nhất là mất nước nếu không được bù kịp thời. Cha mẹ cần cho trẻ uống dung dịch bù nước đúng cách, tiếp tục cho trẻ ăn uống phù hợp và theo dõi sát các dấu hiệu mất nước như khát nhiều, môi khô, tiểu ít. Nếu tình trạng nặng lên, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Cách phòng bệnh cho trẻ khi mùa đông đến

Khi mùa đông đến, việc chủ động phòng bệnh cho trẻ là rất quan trọng để giúp bé duy trì sức khỏe và hạn chế các bệnh thường gặp như cảm lạnh, viêm họng hay viêm đường hô hấp. Dưới đây là những cách đơn giản, dễ áp dụng mà gia đình có thể thực hiện:

• Giữ ấm cơ thể cho trẻ: Ba mẹ nên mặc đủ ấm cho trẻ, đặc biệt là các vùng dễ mất nhiệt như cổ, ngực, bàn tay và bàn chân. Khi ra ngoài, nên cho trẻ đội mũ, quàng khăn và tránh để gió lạnh lùa trực tiếp vào cơ thể.
• Tăng cường dinh dưỡng hợp lý: Chế độ ăn đầy đủ chất giúp nâng cao sức đề kháng. Nên cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm như rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu đạm và uống đủ nước ấm để cơ thể hoạt động tốt hơn.
• Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Việc này giúp giảm nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn và virus.
• Giữ môi trường sống thông thoáng: Dù thời tiết lạnh, vẫn nên đảm bảo phòng ở có không khí lưu thông, sạch sẽ. Tránh để không gian quá kín vì dễ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Khuyến khích trẻ vận động nhẹ nhàng: Cho trẻ vận động phù hợp trong nhà hoặc khi trời ấm giúp tăng cường sức khỏe và cải thiện hệ miễn dịch.
• Đảm bảo giấc ngủ đầy đủ: Giấc ngủ giúp cơ thể phục hồi và tăng sức đề kháng. Trẻ cần ngủ đủ giờ theo độ tuổi để duy trì sức khỏe tốt.
• Hạn chế tiếp xúc với người đang bị bệnh: Nếu trong gia đình hoặc lớp học có người ốm, nên hạn chế để trẻ tiếp xúc gần nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm.
• Tiêm vắc xin: Giúp tăng sức đề kháng và phòng ngừa hiệu quả các bệnh thường gặp trong mùa đông như cúm và bệnh hô hấp; cha mẹ nên cho trẻ tiêm đầy đủ, đúng lịch và tham khảo ý kiến nhân viên y tế khi cần.

Tóm lại, mùa đông là thời điểm trẻ nhỏ dễ gặp nhiều vấn đề về sức khỏe do ảnh hưởng của thời tiết và sức đề kháng còn non yếu. Việc hiểu rõ các bệnh thường gặp ở trẻ vào mùa đông không chỉ giúp phụ huynh chủ động phòng ngừa mà còn kịp thời nhận biết dấu hiệu bất thường để có hướng xử lý phù hợp. Bên cạnh đó, duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, chế độ dinh dưỡng đầy đủ và môi trường sống sạch sẽ sẽ góp phần quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cho trẻ, giúp bé phát triển khỏe mạnh ngay cả trong thời điểm giao mùa nhạy cảm.