Sắt heme là gì? Lợi ích của sắt heme đối với sức khỏe

Thiếu máu do thiếu sắt là một vấn đề sức khỏe cộng đồng phổ biến trên toàn thế giới, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của hàng triệu người. Việc bổ sung sắt là giải pháp then chốt, nhưng làm thế nào để cơ thể hấp thụ sắt một cách hiệu quả nhất? Câu trả lời nằm ở sắt heme, một dạng sắt có trong các sản phẩm động vật, được biết đến với lợi ích sức khỏe vượt trội.

Sắt heme là gì?

Sắt luôn được ví như nhiên liệu vận hành của cơ thể, đóng vai trò then chốt trong việc tạo máu và vận chuyển oxy đi nuôi dưỡng tế bào. Tuy nhiên, không phải loại sắt nào nạp vào cũng giống nhau. Trong khoa học dinh dưỡng, sắt được chia làm hai loại chính, trong đó sắt heme (heme iron) là dạng sắt gắn trong cấu trúc heme của hemoglobin và myoglobin, có sinh khả dụng cao đối với cơ thể người.

Sắt heme là dạng sắt tự nhiên chỉ được tìm thấy trong các nguồn thực phẩm có nguồn gốc động vật. Tên gọi của nó xuất phát từ việc loại sắt này gắn kết chặt chẽ với hemoglobin (huyết sắc tố trong máu) và myoglobin (sắc tố trong tế bào cơ). Chính vì đặc điểm này, bạn có thể bổ sung sắt heme thông qua việc tiêu thụ các loại thịt đỏ, thịt gia cầm, cá và các loại hải sản.

Sắt heme có dễ hấp thu không?

Sắt heme không chỉ dễ hấp thu mà còn được đánh giá là dạng sắt tối ưu về khả năng tương thích với cơ thể con người. Khác với sắt có nguồn gốc thực vật, sắt heme sở hữu một cơ chế đi vào hệ tiêu hóa vô cùng thuận lợi và ổn định, cụ thể:

• Độ an toàn cao: Sắt heme được đánh giá là có độ an toàn sinh học cao, hiếm khi gây ngộ độc hay tạo áp lực cho cơ thể như các loại sắt tổng hợp.
• Khả năng hấp thu tốt: Tỷ lệ hấp thụ thực tế của sắt heme vào cơ thể rất cao, dao động từ 25% đến 30%. Hiệu suất này vượt trội hơn hẳn, gấp khoảng 2 đến 3 lần so với lượng sắt mà cơ thể có thể chắt lọc được từ rau củ hay các loại viên uống bổ sung thông thường.
• Quá trình hấp thụ diễn ra độc lập: Sắt heme rất ít bị tác động bởi các thành phần khác trong bữa ăn. Trong khi sắt thực vật dễ bị vô hiệu hóa bởi tanin trong trà, cà phê hay canxi trong sữa, thì sắt heme vẫn giữ vững giá trị dinh dưỡng để đi nuôi cơ thể.
• Vai trò cốt lõi trong việc duy trì chỉ số ferritin huyết thanh: Ferritin là thước đo phản ánh lượng sắt dự trữ thực sự bên trong cơ thể, thực tế cho thấy những người có chế độ ăn giàu thịt và cá luôn có kho dự trữ sắt dồi dào hơn so với người ăn chay trường.
• Tính sinh khả dụng cao: Sắt heme giúp xây dựng một nền tảng dự trữ máu vững chắc, giảm thiểu tối đa nguy cơ thiếu máu và tình trạng cạn kiệt năng lượng do thiếu sắt gây ra.

Lợi ích của sắt heme đối với sức khỏe

Sắt heme là nguồn nguyên liệu cần thiết để cơ thể sản xuất máu. Không chỉ dừng lại ở khả năng hấp thụ vượt trội, loại dưỡng chất này còn mang đến những tác động toàn diện cho sức khỏe, khắc phục được hầu hết các nhược điểm mà các loại thuốc sắt thông thường hay gặp phải.

Dưới đây là những lợi ích sức khỏe thiết thực mà sắt heme mang lại:

Giảm thiểu tác dụng phụ lên hệ tiêu hóa

Nỗi ám ảnh lớn nhất của nhiều người khi phải uống sắt bổ sung chính là tình trạng nóng trong, táo bón, buồn nôn hoặc đau dạ dày. Nguyên nhân là do các loại sắt vô cơ khó hấp thụ, để lại cặn dư thừa gây kích ứng đường ruột.

Sắt heme giải quyết triệt để vấn đề này nhờ cơ chế hấp thụ tự nhiên gần như trọn vẹn. Do không tồn đọng lượng dư thừa, sắt heme thân thiện hơn với dạ dày và hệ tiêu hóa, giúp người dùng cảm thấy thoải mái khi sử dụng.

Tối ưu hóa khả năng hấp thụ sắt

Sắt heme hoạt động mạnh mẽ và độc lập. Nó không cần phải uống kèm với vitamin C để tăng tác dụng và cũng không bị ức chế bởi các chất có trong trà hay cà phê. Bên cạnh đó, sự hiện diện của sắt heme trong khẩu phần ăn có thể làm tăng khả năng hấp thu sắt không heme, nhưng mức độ thay đổi phụ thuộc vào thành phần bữa ăn và tình trạng dinh dưỡng.

Ngăn ngừa thiếu máu và tái tạo năng lượng

Là thành phần cấu tạo trực tiếp nên hemoglobin, sắt heme giúp vận chuyển oxy đi nuôi khắp cơ thể một cách nhanh chóng. Nhờ đó, nó mang lại hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh thiếu máu do thiếu sắt, giúp giảm thiểu cảm giác mệt mỏi, uể oải và duy trì nguồn năng lượng dồi dào cho các hoạt động hàng ngày.

Cải thiện sức mạnh cơ bắp và trí não

Đối với hệ vận động, sắt heme tham gia vào thành phần myoglobin, giúp dự trữ oxy trong cơ bắp để duy trì sức bền khi hoạt động thể chất. Đối với hệ thần kinh, nó hỗ trợ sản xuất các chất dẫn truyền quan trọng như dopamine và serotonin, giúp não bộ phát triển, tăng cường khả năng tập trung và cải thiện trí nhớ.

Duy trì hàng rào miễn dịch

Sắt heme đóng vai trò then chốt trong việc duy trì hàng rào miễn dịch khỏe mạnh, tham gia vào quá trình tổng hợp DNA và sản xuất collagen, giúp da dẻ hồng hào và các mô liên kết luôn bền vững.

Sắt heme không chỉ là một dạng sắt thông thường mà còn là nguồn khoáng chất với công dụng đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe. Với khả năng hấp thụ vượt trội, sắt heme đóng vai trò then chốt trong việc duy trì lượng máu khỏe mạnh, hỗ trợ chức năng cơ bắp, tăng cường hệ miễn dịch và đảm bảo mức năng lượng tối ưu cho cơ thể. Việc bổ sung và duy trì mức sắt heme cân bằng thông qua chế độ ăn uống hợp lý là một chiến lược hiệu quả để phòng ngừa thiếu máu và nâng cao chất lượng sống tổng thể.