Sau phẫu thuật có nên uống sữa hay không? Cần lưu ý gì?

Sau khi phẫu thuật, không ít người được khuyên nên bồi bổ bằng sữa để nhanh hồi phục, nhưng cũng có ý kiến cho rằng uống sữa dễ gây khó tiêu, chướng bụng. Điều này khiến nhiều bệnh nhân và người nhà băn khoăn không biết sau mổ có nên uống sữa hay không. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của sữa sau phẫu thuật và những lưu ý cần biết để sử dụng đúng cách, tránh ảnh hưởng đến quá trình hồi phục.

Sau phẫu thuật có nên uống sữa hay không?

Về mặt y khoa và dinh dưỡng, bệnh nhân sau phẫu thuật có thể và thường được khuyến khích uống sữa như một phần của chế độ dinh dưỡng phục hồi, với điều kiện không có chống chỉ định đặc biệt và cơ thể dung nạp tốt. Sữa là thực phẩm giàu dinh dưỡng, góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục toàn diện sau can thiệp ngoại khoa.

Trước hết, sữa cung cấp protein hoàn chỉnh với đầy đủ các axit amin thiết yếu, đóng vai trò then chốt trong tái tạo mô, tăng tổng hợp collagen và thúc đẩy liền vết mổ. Bên cạnh đó, sữa còn là nguồn năng lượng dễ hấp thu, phù hợp với bệnh nhân có sức ăn kém hoặc chưa thể sử dụng thức ăn đặc sau mổ.

Ngoài protein, sữa chứa nhiều vi chất quan trọng như canxi, vitamin D, vitamin nhóm B và các khoáng chất cần thiết cho quá trình phục hồi, đặc biệt có lợi với người bệnh sau phẫu thuật xương khớp hoặc cần duy trì khối cơ. Ở dạng lỏng hoặc bán lỏng, sữa giúp giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa vốn còn nhạy cảm trong giai đoạn hậu phẫu.

Tuy nhiên, uống sữa cần được cân nhắc theo loại phẫu thuật, thời điểm sau mổ và tình trạng tiêu hóa. Người không dung nạp lactose, có đầy bụng, tiêu chảy hoặc phẫu thuật đường tiêu hóa nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn loại sữa phù hợp và thời điểm sử dụng an toàn.

Nguyên tắc chọn sữa cho người sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật, nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể tăng cao để bù đắp năng lượng đã mất, thúc đẩy lành vết thương và phục hồi chức năng các cơ quan. Tuy nhiên, hệ tiêu hóa giai đoạn hậu phẫu thường còn nhạy cảm, khả năng hấp thu giảm, vì vậy việc lựa chọn sữa cần tuân thủ những nguyên tắc y khoa và dinh dưỡng nhất định. Dưới đây là các tiêu chí quan trọng giúp lựa chọn sữa phù hợp và an toàn cho người sau mổ:

Dễ tiêu hóa, dễ hấp thu

Ưu tiên các loại sữa có cấu trúc đạm dễ hấp thu (đạm whey, đạm thủy phân một phần), chất béo dễ chuyển hóa và bổ sung chất xơ hòa tan, nhằm hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, hạn chế táo bón và rối loạn tiêu hóa sau mổ. Các acid béo thiết yếu như Omega-3, Omega-6 cũng giúp giảm viêm và hỗ trợ phục hồi mô.

Giàu dinh dưỡng, chất lượng protein cao

Sữa cho người sau phẫu thuật cần cung cấp đủ protein chất lượng cao để thúc đẩy tái tạo mô, liền vết mổ và duy trì khối cơ. Bên cạnh đó, nên lựa chọn sữa giàu vitamin (A, C, E, nhóm B) và khoáng chất như kẽm, selen, canxi, photpho, giúp hỗ trợ miễn dịch và phục hồi sau can thiệp ngoại khoa.

Phù hợp với loại phẫu thuật đã thực hiện

Mỗi loại phẫu thuật ảnh hưởng khác nhau đến cơ thể, do đó thành phần sữa cần được cân nhắc. Ví dụ:

• Sau phẫu thuật xương khớp: Ưu tiên sữa giàu canxi, vitamin D, protein.
• Sau phẫu thuật tuyến giáp: Có thể cân nhắc sữa bổ sung iod, selen theo chỉ định y tế.
• Sau phẫu thuật đường tiêu hóa: Chọn sữa ít lactose, dễ tiêu, tránh kích ứng ruột.

Lựa chọn theo từng giai đoạn hồi phục

Khi chọn sữa cho người bệnh, cần lưu ý lựa chọn theo từng giai đoạn hồi phục như:

• Giai đoạn sớm sau mổ: Ưu tiên sữa dạng lỏng, dễ uống, có bổ sung điện giải để bù nước và khoáng.
• Sau 3-5 ngày: Có thể dùng sữa ít béo, tách bơ, nồng độ loãng để giảm gánh nặng tiêu hóa.
• Giai đoạn phục hồi dài hạn: Lựa chọn sữa giàu năng lượng và protein để hỗ trợ tăng cân và phục hồi thể lực.

Ít chất béo, hạn chế gây đầy bụng

Chất béo dư thừa có thể làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, gây đầy hơi và khó tiêu. Do đó, sữa ít béo hoặc chất béo dễ tiêu sẽ phù hợp hơn cho người mới phẫu thuật.

Độ đặc vừa phải

Tránh các loại sữa quá đặc hoặc quá ngọt vì có thể gây khó tiêu, chướng bụng hoặc rối loạn nhu động ruột. Nên pha sữa đúng hướng dẫn, ưu tiên dạng lỏng hoặc bán lỏng trong giai đoạn đầu.

Phù hợp với độ tuổi và thể trạng

Để người bệnh nhanh hồi phục, khi chọn sữa cần lưu ý chọn loại sữa phù hợp với độ tuổi và thể trạng:

• Trẻ nhỏ: Chọn sữa công thức phù hợp lứa tuổi, gần với sữa mẹ.
• Người trưởng thành: Ưu tiên sữa giàu năng lượng và protein.
• Người cao tuổi: Chọn sữa dễ tiêu, giàu canxi, vitamin D, hạn chế đường và chất béo bão hòa.

Cần lưu ý gì khi uống sữa sau khi phẫu thuật?

Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi uống sữa sau phẫu thuật:

Không uống sữa khi bụng đói

Uống sữa lúc đói, đặc biệt vào buổi sáng sớm, có thể gây cồn cào dạ dày, mệt mỏi hoặc buồn ngủ. Tốt nhất nên uống sữa sau bữa ăn hoặc xen kẽ giữa các bữa chính.

Ưu tiên sữa ấm, tránh sữa lạnh

Sữa lạnh có thể kích thích nhu động ruột quá mức, dễ gây tiêu chảy hoặc đầy bụng, đặc biệt ở người mới phẫu thuật có hệ tiêu hóa còn yếu. Uống sữa ấm hoặc ở nhiệt độ phòng sẽ giúp dạ dày dung nạp tốt hơn.

Không uống quá nhiều

Sữa chỉ nên được xem là một phần trong chế độ dinh dưỡng tổng thể. Thông thường, nên sử dụng khoảng 2-3 ly sữa/ngày, tùy theo nhu cầu năng lượng và chỉ định dinh dưỡng.

Lựa chọn loại sữa phù hợp và đảm bảo an toàn

Với các sản phẩm sữa tự chế biến như sữa chua, cần sử dụng trong thời gian ngắn (khoảng 4-7 ngày) và bảo quản đúng cách để tránh nguy cơ nhiễm khuẩn, ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh hậu phẫu.

Không đun sữa ở nhiệt độ quá cao hoặc quá lâu

Sữa chứa nhiều protein và vitamin nhạy cảm với nhiệt. Đun sôi kéo dài có thể làm biến tính protein, giảm giá trị dinh dưỡng và gây khó tiêu. Chỉ nên làm ấm sữa ở nhiệt độ vừa phải, tránh đun sôi kỹ.

Theo dõi khả năng dung nạp của cơ thể

Nếu sau khi uống sữa xuất hiện các triệu chứng như đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy hoặc buồn nôn, cần điều chỉnh loại sữa (ít lactose, tách béo) hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn giải đáp thắc mắc sau phẫu thuật có nên uống sữa hay không, đồng thời cung cấp những lưu ý quan trọng để lựa chọn và sử dụng sữa đúng cách trong giai đoạn hồi phục. Người bệnh nên xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, phù hợp với thể trạng sẽ giúp cơ thể nhanh chóng phục hồi, hạn chế biến chứng và nâng cao sức khỏe.