Tuyệt đối không chủ quan với 5 bệnh truyền nhiễm này trong năm 2026

Cúm mùa (Influenza)

Cúm mùa tiếp tục là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, trong đó có từ 3-5 triệu ca bệnh nặng và khoảng 290.000-650.000 ca tử vong liên quan đến hô hấp.

Sự xuất hiện liên tục của các biến chủng cúm mới khiến nguy cơ bùng phát dịch luôn hiện hữu, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ tiêm vắc xin cúm tại nhiều quốc gia có xu hướng giảm sau đại dịch COVID-19.

Tại Việt Nam, thông tin từ Bộ Y tế cho thấy trong 11 tháng năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 3 trường hợp tử vong. Các chủng virus cúm lưu hành chủ yếu hiện nay gồm cúm A (H1N1), A (H3N2) và cúm B.

Sởi (Measles)

Sởi đang có nguy cơ trở thành mối lo ngại lớn trên toàn cầu sau nhiều năm được kiểm soát tốt nhờ vắc xin. WHO cho biết số ca sởi đã tăng ở tất cả các khu vực toàn cầu kể từ năm 2024. Tại châu Âu và Trung Á, gần 34.000 ca mắc sởi được ghi nhận trong năm 2025. WHO cảnh báo rằng tỷ lệ bao phủ vắc xin dưới 95% có thể tạo điều kiện để virus tiếp tục lưu hành và gây bùng phát dịch trong cộng đồng.

Tại Việt Nam, bệnh sởi có xu hướng bùng phát theo chu kỳ khoảng 4-5 năm. Trong giai đoạn 2024-2025, số ca mắc gia tăng đáng kể, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Các chuyên gia y tế cho rằng nguyên nhân chủ yếu liên quan đến sự gián đoạn tiêm chủng trong đại dịch COVID-19, cùng với tình trạng thiếu hụt vắc xin cục bộ tại một số địa phương trong những năm gần đây.

Bại liệt (Polio)

Bại liệt từng được xem là gần như đã bị loại trừ khỏi phần lớn thế giới nhờ chương trình tiêm chủng toàn cầu. Tuy nhiên, WHO và nhiều chuyên gia dịch tễ vẫn cảnh báo nguy cơ tái xuất hiện của căn bệnh này nếu tỷ lệ tiêm chủng suy giảm.

Hiện virus bại liệt hoang dại vẫn còn lưu hành tại Afghanistan và Pakistan. WHO nhận định chỉ cần xuất hiện “khoảng trống miễn dịch” trong cộng đồng, nguy cơ hình thành các ổ dịch mới hoàn toàn có thể xảy ra.

Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000. Tuy nhiên, trong bối cảnh giao thương và du lịch quốc tế hiện nay, nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài vẫn được ngành y tế theo dõi chặt chẽ.

Disease X

“Disease X” không phải tên của một loại virus cụ thể mà là thuật ngữ được WHO sử dụng để chỉ một tác nhân gây bệnh mới có khả năng gây dịch lớn hoặc đại dịch trong tương lai.

Khái niệm này được xây dựng nhằm thúc đẩy các quốc gia tăng cường năng lực chuẩn bị và ứng phó với các tình huống y tế công cộng khẩn cấp sau bài học từ đại dịch COVID-19. WHO cho rằng câu hỏi hiện nay không còn là “liệu có đại dịch mới hay không”, mà là “khi nào đại dịch tiếp theo sẽ xảy ra”.

Các yếu tố được cho là làm gia tăng nguy cơ xuất hiện “Disease X” bao gồm:

• Biến đổi khí hậu.
• Gia tăng tiếp xúc giữa con người và động vật hoang dã.
• Đô thị hóa nhanh.
• Tình trạng kháng kháng sinh.
• Toàn cầu hóa và di chuyển quốc tế.

Cúm gia cầm (H5N1)

Cúm gia cầm tiếp tục là mối đe dọa đáng lo ngại do khả năng lây truyền từ động vật sang người.

WHO cho biết virus cúm gia cầm hiện đã được phát hiện ở chim hoang dã, gia cầm, bò sữa và một số loài động vật có vú khác. Các chuyên gia nhận định khả năng thích nghi trên nhiều loài là dấu hiệu cần theo dõi chặt chẽ vì có thể làm gia tăng nguy cơ xuất hiện chủng virus có khả năng lây lan rộng hơn ở người.

Tại Việt Nam, dịch bệnh trên đàn gia cầm vẫn diễn biến phức tạp. Theo số liệu ngành thú y, trong năm 2025 cả nước ghi nhận 58 ổ dịch cúm gia cầm tại 16 tỉnh, thành phố, với hơn 123.000 con gia cầm bị chết hoặc buộc tiêu hủy. So với cùng kỳ năm 2024, số ổ dịch tăng hơn 3 lần.

Sự quay trở lại của nhiều bệnh truyền nhiễm trong giai đoạn này cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì tỷ lệ tiêm chủng cao, tăng cường giám sát dịch tễ, truyền thông khoa học chính xác và đầu tư vào hệ thống y tế dự phòng.