Vì sao người không hút thuốc vẫn bị ung thư phổi? Những nguyên nhân không nên bỏ qua

Nhiều người cho rằng chỉ người hút thuốc mới có nguy cơ mắc ung thư phổi. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy người chưa từng hút thuốc vẫn có thể mắc bệnh do ảnh hưởng của môi trường, di truyền hoặc các yếu tố sức khỏe khác. Hiểu rõ nguyên nhân giúp chủ động phòng ngừa và phát hiện bệnh sớm.

Người không hút thuốc có thể mắc ung thư phổi không?

Câu trả lời là có. Mặc dù hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu, nhưng đây không phải nguyên nhân duy nhất gây ung thư phổi. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư phổi có thể xảy ra ở cả những người chưa từng hút thuốc, đặc biệt là phụ nữ và người thường xuyên tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ từ môi trường.

Ở người không hút thuốc, bệnh thường liên quan đến các đột biến gen đặc hiệu, tiếp xúc kéo dài với chất gây ung thư hoặc tiền sử mắc các bệnh lý phổi mạn tính. Vì vậy, việc không hút thuốc không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ mắc ung thư phổi.

Vì sao người không hút thuốc vẫn bị ung thư phổi?

Ung thư phổi ở người không hút thuốc có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Dưới đây là những yếu tố nguy cơ đã được chứng minh.

Tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động

Người thường xuyên hít phải khói thuốc từ người khác có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn so với người không tiếp xúc. Khói thuốc thụ động chứa hàng nghìn hóa chất, trong đó có nhiều chất đã được xác định là chất gây ung thư.

Ô nhiễm không khí

Bụi mịn PM2.5, khí thải giao thông và khói từ hoạt động công nghiệp có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây viêm mạn tính và làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã xếp ô nhiễm không khí ngoài trời là tác nhân gây ung thư ở người.

Khí radon

Radon là khí phóng xạ tự nhiên sinh ra từ quá trình phân rã uranium trong đất và đá. Khí này có thể tích tụ trong nhà ở hoặc công trình kín, đặc biệt tại tầng hầm hoặc khu vực thông gió kém. Đây là nguyên nhân gây ung thư phổi đứng hàng đầu ở người không hút thuốc tại nhiều quốc gia.

Tiếp xúc với hóa chất nghề nghiệp

Một số nghề nghiệp có nguy cơ tiếp xúc với amiăng, asen, silica, crom, nickel hoặc khí thải động cơ diesel. Nếu không được bảo hộ đúng cách trong thời gian dài, nguy cơ mắc ung thư phổi có thể tăng lên.

Yếu tố di truyền và đột biến gen

Một số trường hợp ung thư phổi ở người không hút thuốc liên quan đến các đột biến gen như EGFR, ALK hoặc ROS1. Ngoài ra, người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi cũng có nguy cơ cao hơn so với dân số chung.

Tiền sử bệnh phổi hoặc xạ trị vùng ngực

Những người từng mắc bệnh phổi mạn tính như xơ phổi hoặc đã xạ trị vùng ngực để điều trị bệnh lý khác cũng có nguy cơ mắc ung thư phổi cao hơn.

Như vậy, ung thư phổi ở người không hút thuốc là kết quả của sự tác động tổng hợp từ nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, không chỉ riêng thuốc lá. Việc nhận diện và hiểu rõ các nguyên nhân này giúp mỗi người chủ động hơn trong việc phòng tránh, giảm thiểu tiếp xúc với các tác nhân gây hại và bảo vệ sức khỏe hô hấp lâu dài.

Chú thích ảnh: Ô nhiễm không khí và khói thuốc thụ động là những yếu tố nguy cơ của ung thư phổi.

Dấu hiệu ung thư phổi ở người không hút thuốc

Các triệu chứng ở người không hút thuốc tương tự như ở người hút thuốc và thường không rõ ràng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển.

Một số dấu hiệu cần lưu ý gồm:

• Ho kéo dài trên 2 - 3 tuần không cải thiện.
• Ho ra máu hoặc có đờm lẫn máu.
• Đau tức ngực kéo dài.
• Khó thở hoặc thở khò khè.
• Khàn tiếng.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Viêm phổi hoặc viêm phế quản tái phát nhiều lần.

Nếu các triệu chứng trên kéo dài hoặc ngày càng nặng, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Làm thế nào để giảm nguy cơ ung thư phổi nếu không hút thuốc?

Không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ mắc ung thư phổi, nhưng có thể chủ động giảm nguy cơ bằng các biện pháp sau:

• Tránh tiếp xúc với khói thuốc lá thụ động.
• Hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, sử dụng khẩu trang đạt chuẩn khi cần thiết.
• Tuân thủ quy định an toàn lao động nếu làm việc trong môi trường có hóa chất độc hại.
• Kiểm tra và cải thiện thông khí trong nhà nếu sống tại khu vực có nguy cơ khí radon cao.
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn và kiểm soát cân nặng.
• Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt nếu có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc từng tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ.

Phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong điều trị ung thư phổi. Nếu có triệu chứng bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người dân nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn và chỉ định các xét nghiệm phù hợp.

Vì sao người không hút thuốc vẫn bị ung thư phổi? Câu trả lời là bệnh không chỉ liên quan đến thuốc lá mà còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như khói thuốc thụ động, ô nhiễm không khí, khí radon, hóa chất nghề nghiệp, đột biến gen và tiền sử bệnh phổi. Chủ động hạn chế các yếu tố nguy cơ, theo dõi sức khỏe và khám sớm khi có dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.