Viêm gan tối cấp là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Không giống các dạng viêm gan thông thường, viêm gan tối cấp diễn biến nhanh, có thể dẫn đến suy gan cấp và nhiều biến chứng nguy hiểm chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và điều trị đúng cách đóng vai trò rất quan trọng.

Viêm gan tối cấp là gì?

Viêm gan tối cấp là tình trạng tổn thương gan cấp diễn tiến nhanh dẫn đến suy gan cấp, đặc trưng bởi rối loạn đông máu và bệnh não gan ở người trước đó không mắc bệnh gan mạn tính. Đây là một trong những bệnh lý gan nguy hiểm nhất vì có thể dẫn đến suy gan cấp và suy đa cơ quan chỉ trong thời gian ngắn.

Khi chức năng gan suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có nguy cơ xuất hiện phù não, hôn mê gan, bệnh não gan do tích tụ các chất độc trong máu, rối loạn đông máu và tăng nguy cơ xuất huyết nặng. Ngoài ra, suy giảm miễn dịch và rối loạn chuyển hóa cũng khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng, suy thận cấp và tổn thương nhiều cơ quan khác.

Nếu không được chẩn đoán, hồi sức tích cực và điều trị kịp thời, bao gồm cả ghép gan trong những trường hợp phù hợp, viêm gan tối cấp có tỷ lệ tử vong rất cao.

Nguyên nhân gây viêm gan tối cấp

Viêm gan tối cấp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thường gặp nhất là nhiễm virus viêm gan và tổn thương gan do thuốc hoặc ngộ độc.

Virus viêm gan

Virus viêm gan B là nguyên nhân phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á, trong khi viêm gan A và viêm gan E cũng có thể gây suy gan cấp, đặc biệt viêm gan E làm tăng nguy cơ tử vong ở phụ nữ mang thai. Đồng nhiễm virus viêm gan B và D (HBV-HDV) có thể khiến tổn thương gan diễn tiến nặng hơn. Ngoài ra, một số virus khác như Cytomegalovirus (CMV), Epstein-Barr virus (EBV) và Herpes simplex virus (HSV) cũng có thể gây viêm gan tối cấp, mặc dù ít gặp hơn.

Thuốc và ngộ độc

Nhiều loại thuốc và chất độc có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng nếu sử dụng quá liều hoặc không đúng cách. Quá liều paracetamol là nguyên nhân hàng đầu gây suy gan cấp ở nhiều nước phương Tây. Ngoài ra, một số thuốc chống lao, thuốc chống động kinh, kháng sinh, thảo dược hoặc thuốc nam không rõ nguồn gốc cũng có thể gây độc cho gan. Bên cạnh đó, ngộ độc nấm độc Amanita phalloides và tiếp xúc với một số hóa chất độc hại cũng là những nguyên nhân có thể dẫn đến viêm gan tối cấp.

Bệnh lý tự miễn và rối loạn chuyển hóa

Ngoài viêm gan tối cấp là gì, nhiều người cũng muốn biết nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Một số bệnh lý không do nhiễm trùng cũng có thể gây viêm gan tối cấp. Viêm gan tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công các tế bào gan khỏe mạnh, gây viêm và suy giảm chức năng gan. Bệnh Wilson làm đồng tích tụ quá mức trong gan, dẫn đến tổn thương gan cấp ở một số trường hợp.

Ngoài ra, gan nhiễm mỡ cấp thai kỳ và hội chứng HELLP là những biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm ở phụ nữ mang thai, có thể nhanh chóng dẫn đến suy gan nếu không được xử trí kịp thời.

Một số trường hợp không xác định được nguyên nhân

Một số trường hợp không xác định được nguyên nhân sau khi đã đánh giá đầy đủ được gọi là suy gan cấp chưa rõ nguyên nhân. Người bệnh vẫn cần được điều trị tích cực và theo dõi chặt chẽ để giảm nguy cơ biến chứng cũng như đánh giá khả năng ghép gan khi cần thiết.

Triệu chứng của viêm gan tối cấp

Ngoài tìm hiểu viêm gan tối cấp là gì, chúng ta cũng nên biết các triệu chứng của tình trạng này.

Triệu chứng trong giai đoạn sớm

Trong giai đoạn sớm, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

• Người bệnh thường cảm thấy kiệt sức, thiếu năng lượng dù không hoạt động nhiều trong thời gian dài và không cải thiện khi nghỉ ngơi.
• Cảm giác ăn không ngon miệng hoặc mất cảm giác thèm ăn xuất hiện sớm khiến người bệnh sụt cân.
• Người bệnh thường xuyên cảm thấy buồn nôn, đặc biệt sau khi ăn, làm ảnh hưởng đến khả năng ăn uống và sinh hoạt.
• Một số người có thể nôn nhiều lần trong ngày, làm tăng nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải.
• Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc tức vùng hạ sườn phải do gan bị viêm và sưng, mức độ đau có thể âm ỉ hoặc tăng dần theo thời gian.
• Một số trường hợp xuất hiện sốt nhẹ, đặc biệt khi viêm gan do virus nhưng không phải người bệnh nào cũng có triệu chứng này.

Triệu chứng trong giai đoạn tiến triển

Trong giai đoạn tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như:

• Da dần chuyển sang màu vàng do bilirubin tích tụ trong máu, là dấu hiệu cho thấy chức năng gan đang suy giảm.
• Lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng và thường xuất hiện cùng hoặc trước vàng da.
• Nước tiểu có màu vàng sẫm hoặc nâu do tăng đào thải bilirubin qua thận, thường xuất hiện trước khi vàng da rõ rệt.
• Phân có màu nhạt hoặc bạc màu do giảm lượng sắc tố mật xuống ruột, là dấu hiệu cho thấy dòng chảy của mật bị rối loạn.
• Người bệnh có thể bị ngứa toàn thân do muối mật tích tụ trong cơ thể.

Dấu hiệu suy gan nặng

Khi bị suy gan nặng, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như:

• Người bệnh có thể giảm khả năng tập trung, phản ứng chậm hoặc thay đổi hành vi, là dấu hiệu cảnh báo bệnh não gan.
• Người bệnh trở nên mất định hướng, khó ghi nhớ hoặc trả lời không chính xác, cho thấy chức năng não đang bị ảnh hưởng bởi suy gan.
• Người bệnh ngủ nhiều bất thường, khó đánh thức hoặc luôn trong trạng thái lơ mơ, là biểu hiện bệnh não gan đang tiến triển.
• Hai bàn tay run giật khi duỗi thẳng cánh tay và gập cổ tay ra sau, là dấu hiệu thần kinh đặc trưng của bệnh não gan.
• Người bệnh mất ý thức hoàn toàn và không đáp ứng với các kích thích, là biến chứng rất nặng, đe dọa tính mạng và cần điều trị hồi sức tích cực.
• Người bệnh dễ chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc chảy máu kéo dài sau va chạm nhẹ do gan không còn sản xuất đủ các yếu tố đông máu.
• Trên da có thể xuất hiện các chấm xuất huyết hoặc mảng bầm tím mà không rõ nguyên nhân, là dấu hiệu của rối loạn đông máu do suy gan.

Điều trị viêm gan tối cấp

Khi đã tìm hiểu viêm gan tối cấp là gì, chúng ta sẽ không khó hiểu khi biết tình trạng này cần được điều trị khẩn cấp tại bệnh viện có khả năng hồi sức tích cực và ghép gan. Mục tiêu điều trị là xử trí nguyên nhân, duy trì chức năng sống, hạn chế biến chứng và tạo điều kiện để gan hồi phục hoặc chuẩn bị ghép gan khi cần.

Điều trị nguyên nhân

Điều trị nguyên nhân được ưu tiên ngay khi xác định hoặc nghi ngờ căn nguyên gây bệnh.

• Với trường hợp ngộ độc paracetamol, N-acetylcysteine (NAC) cần được sử dụng càng sớm càng tốt để giảm tổn thương gan và cải thiện tiên lượng.
• Với viêm gan B cấp gây suy gan cấp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus như entecavir hoặc tenofovir.
• Nếu viêm gan tối cấp do viêm gan tự miễn, corticoid có thể được cân nhắc ở những trường hợp được lựa chọn sau khi đánh giá kỹ lợi ích và nguy cơ.
• Đối với các trường hợp do ngộ độc thuốc, hóa chất hoặc nấm độc, người bệnh sẽ được điều trị giải độc và loại bỏ tác nhân gây tổn thương gan theo từng nguyên nhân cụ thể.

Điều trị hỗ trợ

Bác sĩ sẽ theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn, bù dịch hợp lý và điều chỉnh rối loạn điện giải nhằm ổn định tình trạng toàn thân. Tùy diễn biến bệnh, người bệnh có thể được điều trị rối loạn đông máu, kiểm soát phù não, điều trị bệnh não gan và hỗ trợ chức năng hô hấp hoặc tuần hoàn khi cần. Chức năng gan, thận và các chỉ số xét nghiệm sẽ được theo dõi liên tục để kịp thời phát hiện biến chứng và điều chỉnh phác đồ điều trị.

Ghép gan

Ghép gan là phương pháp điều trị quan trọng đối với những trường hợp gan bị tổn thương quá nặng và không còn khả năng tự hồi phục. Quyết định ghép gan được đưa ra dựa trên nhiều yếu tố như nguyên nhân gây bệnh, mức độ suy gan, khả năng hồi phục tự nhiên và các tiêu chuẩn đánh giá tiên lượng.

Viêm gan tối cấp là gì là câu hỏi nhiều người quan tâm bởi đây là tình trạng tổn thương gan tiến triển rất nhanh và có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, xác định nguyên nhân và điều trị tại cơ sở y tế chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng.