Vitamin K3 là gì? Những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn khi sử dụng vitamin K3

Vitamin K là một vi chất dinh dưỡng thiết yếu, giữ vai trò quan trọng trong quá trình đông máu, bảo vệ xương và hỗ trợ sức khỏe tim mạch. Trong nhóm vitamin K, vitamin K3 là cái tên thường gây nhiều thắc mắc vì không phổ biến trong thực phẩm nhưng lại từng được ứng dụng trong y học và chăn nuôi. Việc hiểu rõ bản chất của vitamin K3 sẽ giúp bạn tránh những nhầm lẫn không đáng có khi bổ sung vitamin K cho cơ thể.

Vitamin K3 là gì?

Vitamin K3, còn gọi là menadione, là một dạng vitamin K tổng hợp được sản xuất hoàn toàn nhân tạo và không tồn tại tự nhiên trong thực phẩm. Điều này khác với hai dạng vitamin K phổ biến hơn là vitamin K1 (phylloquinone), chủ yếu có trong rau xanh, và vitamin K2 (menaquinone), có mặt trong thực phẩm lên men và một số sản phẩm động vật.

Một đặc điểm đáng chú ý của vitamin K3 là khả năng được chuyển hóa thành vitamin K2 trong gan. Ở một số loài động vật, quá trình chuyển đổi này diễn ra tương đối hiệu quả, cho phép vitamin K3 tham gia vào các hoạt động sinh học của vitamin K. Tuy nhiên, ở người, khả năng chuyển hóa này không ổn định và có thể đi kèm những tác dụng không mong muốn.

Chính vì lý do an toàn, vitamin K3 hiện không được phép sử dụng dưới dạng thực phẩm bổ sung cho con người tại nhiều quốc gia. Dù vậy, dạng vitamin này vẫn được dùng trong thức ăn chăn nuôi cho gia cầm, lợn và một số loại thức ăn công nghiệp cho thú cưng như chó, mèo, với liều lượng được kiểm soát nghiêm ngặt.

Những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn khi sử dụng vitamin K3

Trước đây, vitamin K3 từng được nghiên cứu với mục đích bổ sung vitamin K cho cơ thể. Tuy nhiên, theo thời gian, nhiều dữ liệu khoa học đã chỉ ra rằng dạng vitamin tổng hợp này có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe nếu sử dụng ở người.

Vitamin K3 có thể gây độc cho gan

Một trong những nguy cơ đáng lo ngại nhất là khả năng gây độc cho gan. Gan là cơ quan chính tham gia vào quá trình chuyển hóa vitamin K. Khi tiếp xúc với vitamin K3 trong thời gian dài hoặc ở liều cao, tế bào gan có thể bị tổn thương, làm suy giảm chức năng gan.

Vitamin K3 có thể gây tan máu

Ngoài ra, vitamin K3 còn được ghi nhận có thể gây tan máu, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ sơ sinh. Tan máu làm phá hủy hồng cầu, dẫn đến thiếu máu, vàng da và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác. Đây là một trong những lý do quan trọng khiến vitamin K3 không được khuyến nghị sử dụng cho trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.

Vitamin K3 có thể thúc đẩy hình thành các gốc tự do

Một vấn đề khác là vitamin K3 có thể thúc đẩy hình thành các gốc tự do trong cơ thể. Các gốc tự do này làm tăng stress oxy hóa, gây tổn thương tế bào và có thể làm nặng thêm các bệnh lý mạn tính. So với vitamin K1 và K2 có nguồn gốc tự nhiên, nguy cơ này của vitamin K3 được đánh giá là cao hơn đáng kể.

Vì những rủi ro trên, vitamin K3 hiện không được xem là lựa chọn an toàn cho việc bổ sung vitamin K ở người. Thay vào đó, các chuyên gia khuyến khích ưu tiên vitamin K từ nguồn thực phẩm tự nhiên hoặc các chế phẩm đã được kiểm chứng về độ an toàn.

Vitamin K có trong những thực phẩm nào?

Thay vì tìm đến vitamin K3, bổ sung vitamin K thông qua chế độ ăn uống hằng ngày được xem là cách tiếp cận an toàn và hiệu quả hơn. Vitamin K tự nhiên có mặt trong nhiều loại thực phẩm quen thuộc, dễ tìm và phù hợp với đa số người.

Nhóm thực phẩm giàu vitamin K1 (phylloquinone)

Vitamin K1 chiếm tỷ lệ lớn nhất trong khẩu phần ăn hằng ngày và chủ yếu đến từ thực vật, đặc biệt là rau lá xanh. Đây là dạng vitamin K quan trọng cho quá trình đông máu.

• Rau cải bó xôi, cải xoăn, cải thìa;
• Bông cải xanh, súp lơ xanh;
• Rau diếp, xà lách, rau muống;
• Các loại rau cải lá xanh đậm khác.

Vitamin K1 tan trong chất béo, vì vậy nên ăn rau cùng một lượng nhỏ dầu thực vật để tăng khả năng hấp thu.

Nhóm thực phẩm giàu vitamin K2 (menaquinone)

Vitamin K2 thường có nguồn gốc từ thực phẩm lên men hoặc sản phẩm động vật. Dạng vitamin này được đánh giá cao trong việc hỗ trợ sức khỏe xương và hạn chế canxi lắng đọng trong mạch máu.

• Đậu nành lên men;
• Phô mai (đặc biệt là phô mai lên men lâu);
• Sữa chua lên men;
• Lòng đỏ trứng;
• Gan động vật.

Vitamin K2 thường xuất hiện với hàm lượng thấp hơn K1 nhưng có hoạt tính sinh học mạnh và thời gian tồn tại trong máu lâu hơn.

Nhóm thực phẩm chứa vitamin K với hàm lượng vừa phải

Ngoài hai nhóm chính trên, một số thực phẩm khác cũng góp phần bổ sung vitamin K cho cơ thể khi được sử dụng thường xuyên.

• Dầu đậu nành;
• Dầu cải;
• Dầu ô liu;
• Một số loại hạt và ngũ cốc.

Những lưu ý cần biết khi bổ sung vitamin K cho cơ thể

Mặc dù vitamin K rất cần thiết cho quá trình đông máu và sức khỏe xương, việc bổ sung không đúng cách vẫn có thể gây ảnh hưởng không mong muốn. Khi cân nhắc bổ sung vitamin K, bạn nên lưu ý những điểm sau:

• Nguy cơ thiếu vitamin K cao hơn ở người bệnh gan, kém hấp thu chất béo, dùng kháng sinh dài ngày và trẻ sơ sinh.
• Vitamin K có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc chống đông máu.
• Không tự ý thay đổi lượng vitamin K khi đang dùng thuốc chống đông.
• Vitamin K3 không an toàn và không nên sử dụng cho người.
• Ưu tiên vitamin K từ thực phẩm tự nhiên, chỉ bổ sung khi thật sự cần thiết.

Ngoài những lưu ý trên, việc tham khảo ý kiến chuyên môn trước khi bổ sung vitamin K là rất cần thiết, đặc biệt với người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị. Bác sĩ hoặc dược sĩ sẽ giúp đánh giá nhu cầu thực tế, lựa chọn dạng vitamin K phù hợp và liều lượng an toàn, từ đó hạn chế nguy cơ tương tác thuốc và các tác dụng không mong muốn khi sử dụng lâu dài.

Vitamin K3 là một dạng vitamin K tổng hợp, không tồn tại tự nhiên và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe con người. Việc bổ sung vitamin K nên tập trung vào các nguồn thực phẩm tự nhiên giàu vitamin K1 và K2, kết hợp chế độ ăn cân đối và lối sống lành mạnh. Đây là cách an toàn và hiệu quả để hỗ trợ quá trình đông máu, bảo vệ xương và duy trì sức khỏe lâu dài.