7 thói quen nên tránh để giảm nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ thường xảy ra bất ngờ, nhưng nguy cơ có thể âm thầm tích lũy từ lối sống hằng ngày. Nhận diện sớm các thói quen không lành mạnh là bước quan trọng để mỗi người chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch và mạch máu não tốt hơn.

7 thói quen nên tránh để giảm nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ có thể liên quan đến tuổi tác, tiền sử gia đình, bệnh nền và lối sống. Trong đó, nhiều thói quen hằng ngày có thể điều chỉnh để hỗ trợ giảm nguy cơ.

Hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít khói thuốc

Khói thuốc có thể làm tổn thương tim và mạch máu, tăng huyết áp và ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy trong máu. Người hút thuốc hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động nên cân nhắc kế hoạch cai thuốc phù hợp và trao đổi với nhân viên y tế khi cần.

Uống nhiều rượu bia

Uống rượu bia quá mức có thể làm tăng huyết áp, tăng triglyceride và góp phần làm xấu sức khỏe mạch máu. Khi các yếu tố này kéo dài, nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ có thể tăng lên.

Nếu có thói quen uống rượu bia thường xuyên, người đọc nên bắt đầu bằng cách giảm lượng uống, tránh uống dồn dập trong một lần và không xem rượu bia là cách giải tỏa căng thẳng. Người có bệnh gan, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ về mức độ phù hợp.

Ăn quá mặn, nhiều chất béo xấu và ít rau xanh

Ăn nhiều muối có thể làm tăng huyết áp, trong khi chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và cholesterol có liên quan đến bệnh tim mạch. Nên giảm nước chấm, đồ chế biến sẵn, thức ăn nhanh và tăng rau xanh, trái cây, cá, đậu, ngũ cốc nguyên hạt.

Ít vận động, ngồi lâu trong ngày

Ít vận động có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, tăng huyết áp, cholesterol cao và đái tháo đường. Đây đều là các yếu tố có liên quan đến nguy cơ đột quỵ. Với người làm văn phòng, thói quen ngồi nhiều giờ liên tục càng dễ khiến cơ thể trì trệ và khó kiểm soát cân nặng.

Bạn không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao ngay từ đầu. Đi bộ nhanh, leo cầu thang, đạp xe nhẹ, tập giãn cơ hoặc đứng dậy vận động sau mỗi khoảng thời gian ngồi lâu đều là những cách dễ bắt đầu hơn.

Để thừa cân, béo phì kéo dài

Thừa cân, béo phì có thể đi kèm tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đề kháng insulin và bệnh tim mạch. Thay vì giảm cân cấp tốc, nên đặt mục tiêu bền vững như ăn uống cân đối, giảm đồ ngọt, vận động đều và ngủ đủ hơn.

Bỏ qua việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và cholesterol

Đây là thói quen rất đáng lưu ý vì tăng huyết áp, đái tháo đường và cholesterol cao thường có thể diễn tiến âm thầm. Nhiều người chỉ phát hiện bất thường khi khám sức khỏe hoặc khi đã xuất hiện biến cố tim mạch.

Việc “thấy khỏe nên không cần kiểm tra” có thể khiến nguy cơ bị bỏ sót. Người trưởng thành, đặc biệt là người trên 40 tuổi, người thừa cân, hút thuốc, ít vận động hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch nên kiểm tra huyết áp, đường huyết và mỡ máu theo tư vấn y tế.

Xem nhẹ rối loạn giấc ngủ, căng thẳng kéo dài hoặc dùng chất kích thích

Ngưng thở khi ngủ, ngủ kém, căng thẳng thường xuyên và dùng chất kích thích có thể ảnh hưởng đến huyết áp, nhịp tim và mạch máu. Nếu ngáy to, buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi kéo dài hoặc căng thẳng khó kiểm soát, nên đi khám để được đánh giá phù hợp.

Vì sao những thói quen này làm tăng nguy cơ đột quỵ?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc khi mạch máu não bị vỡ. Các thói quen như hút thuốc, ăn mặn, ít vận động, uống nhiều rượu bia hoặc không kiểm soát bệnh nền có thể làm tăng nguy cơ thông qua:

• Tăng huyết áp kéo dài.
• Tổn thương thành mạch máu.
• Rối loạn mỡ máu, tăng đường huyết.
• Tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
• Gia tăng gánh nặng lên tim và hệ tuần hoàn.

Nguy cơ thường cao hơn khi nhiều yếu tố cùng xuất hiện, chẳng hạn vừa hút thuốc, ăn mặn, ít vận động, thừa cân và không kiểm tra huyết áp. Vì nhiều yếu tố nguy cơ có thể âm thầm diễn tiến, phòng ngừa đột quỵ nên bắt đầu từ sớm, trước khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không nên bỏ qua

Bên cạnh thay đổi lối sống, người đọc cũng cần nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc FAST:

• Face: Mặt méo, xệ một bên hoặc cười không cân xứng.
• Arm: Yếu, tê hoặc không nâng được một bên tay, chân.
• Speech: Nói khó, nói đớ, nói không rõ hoặc không hiểu lời nói.
• Time: Cần gọi cấp cứu 115 ngay hoặc đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt.

Một số biểu hiện khác có thể gồm đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ, lú lẫn hoặc tê yếu nửa người. Không nên cạo gió, chích máu, tự cho uống thuốc hoặc chờ người bệnh tự hồi phục vì có thể làm chậm thời gian điều trị phù hợp.

Cách thay đổi lối sống để phòng ngừa đột quỵ bền vững

Sau khi nhận diện các thói quen nên tránh, bạn có thể bắt đầu thay đổi từ những việc nhỏ, dễ duy trì như:

• Giảm muối, nước chấm và thực phẩm chế biến sẵn.
• Ăn thêm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt.
• Đi bộ 20 đến 30 phút mỗi ngày nếu sức khỏe cho phép.
• Tránh ngồi lâu, nên đứng dậy vận động nhẹ giữa giờ.
• Hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá.
• Ngủ đúng giờ và theo dõi chất lượng giấc ngủ.
• Đo huyết áp định kỳ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ.

Bên cạnh đó, khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch. Người có bệnh nền không nên tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hoặc dùng thêm sản phẩm hỗ trợ khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

Câu hỏi thường gặp về ngừa đột quỵ

Phần dưới đây giúp người đọc tự đối chiếu thêm với tình trạng của bản thân và gia đình.

Người trẻ có cần phòng ngừa đột quỵ không?

Có. Người trẻ vẫn có thể có nguy cơ nếu hút thuốc, thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, uống nhiều rượu bia hoặc có bệnh tim mạch.

Có thể ngừa đột quỵ hoàn toàn không?

Không thể phòng ngừa tuyệt đối, nhưng thay đổi lối sống và kiểm soát bệnh nền có thể giúp giảm nguy cơ.

Ăn gì để giảm nguy cơ đột quỵ?

Nên ưu tiên rau xanh, trái cây, cá, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt; đồng thời giảm muối, đường, thức ăn nhanh và món nhiều chất béo xấu.

Khi nào nên đi khám sớm?

Nên đi khám nếu thường xuyên tăng huyết áp, đau đầu hoặc chóng mặt lặp lại, tê yếu tay chân thoáng qua, tim đập bất thường, ngáy to kèm buồn ngủ ban ngày hoặc có bệnh nền tim mạch, đái tháo đường, mỡ máu cao.

7 thói quen nên tránh để giảm nguy cơ đột quỵ là lời nhắc rằng nhiều yếu tố nguy cơ có thể hình thành từ chính lối sống hằng ngày. Việc bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, ăn nhạt hơn, vận động đều, kiểm soát cân nặng, ngủ nghỉ hợp lý và khám sức khỏe định kỳ có thể góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch, chăm sóc mạch máu não và giảm nguy cơ đột quỵ về lâu dài.