Cận thị có tự khỏi được không? Hướng dẫn chăm sóc mắt đúng cách

Cận thị ngày càng phổ biến, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ tuổi do thói quen học tập, làm việc với thiết bị điện tử. Trên thực tế, nhiều thông tin cho rằng cận thị có thể tự khỏi nếu không đeo kính hoặc luyện tập mắt, khiến không ít người băn khoăn. Vậy thực hư chuyện này ra sao?

Cận thị có tự khỏi được không?

Cận thị là một tật khúc xạ ở mắt rất phổ biến hiện nay. Khi bị cận, trục nhãn cầu của mắt thường dài hơn bình thường hoặc giác mạc quá cong, làm hình ảnh không hội tụ đúng vào võng mạc. Chính vì thế, bạn thường nhìn rõ các vật ở gần nhưng lại thấy mờ nhòe khi nhìn xa.

Theo các chuyên gia, cận thị không thể tự khỏi theo thời gian nếu không có can thiệp y khoa phù hợp. Để hiểu vì sao cận thị không thể tự khỏi, chúng ta cần nhìn vào cấu trúc của mắt. Ở người cận thị, hình ảnh không hội tụ đúng vào võng mạc mà lại nằm ở phía trước võng mạc do hai nguyên nhân chính:

• Trục nhãn cầu quá dài: Nhãn cầu bị kéo dài hơn bình thường.
• Độ cong giác mạc quá lớn: Khiến ánh sáng bị bẻ cong quá mức khi đi vào mắt.

Vì đây là những thay đổi về cấu trúc giải phẫu nên mắt không thể tự co ngắn nhãn cầu hay tự làm phẳng giác mạc để trở lại trạng thái bình thường.

Trên thực tế, nhiều người lầm tưởng rằng việc không đeo kính sẽ giúp mắt tập luyện để khỏe hơn và tự hết cận. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn ngược lại:

• Mắt phải điều tiết quá mức: Khi không có kính hỗ trợ, mắt phải làm việc liên tục để cố gắng nhìn rõ. Điều này gây mỏi mắt, nhức đầu và thực tế còn khiến độ cận tăng nhanh hơn.
• Kính không phải là thuốc chữa bệnh: Đeo kính chỉ là phương pháp hỗ trợ giúp ánh sáng hội tụ đúng vị trí trên võng mạc để bạn nhìn rõ, chứ không có tác dụng làm thay đổi cấu trúc nhãn cầu.

Tóm lại, cận thị không thể tự phục hồi dù bạn có đeo kính hay không. Các bài tập mắt hay chế độ dinh dưỡng chỉ giúp giảm căng thẳng cho mắt và hạn chế tăng độ, chứ không thể xóa bỏ độ cận. Để điều trị triệt để, hiện nay chỉ có thể can thiệp bằng các phương pháp phẫu thuật y khoa sau khi độ cận đã ổn định.

Trường hợp nào khiến nhiều người lầm tưởng cận thị có thể tự khỏi?

Mặc dù cận thị thực sự (do cấu trúc mắt) không thể tự khỏi nhưng có một số trường hợp đặc biệt thường gây ra sự nhầm lẫn này:

Cận thị giả (cận thị tạm thời)

Cận thị giả xảy ra do các cơ trong mắt bị co thắt quá mức sau một thời gian dài làm việc tập trung (như dùng điện thoại, máy tính, đọc sách liên tục). Lúc này, bạn cũng thấy nhìn xa bị mờ và mỏi mắt giống hệt cận thị thật.

Tuy nhiên, đây chỉ là rối loạn điều tiết tạm thời, không phải do thay đổi cấu trúc nhãn cầu. Tình trạng này sẽ tự biến mất nếu bạn để mắt nghỉ ngơi hợp lý, áp dụng quy tắc 20 - 20 - 20 (cứ 20 phút nhìn gần thì nghỉ 20 giây để nhìn xa) hoặc sử dụng thuốc nhỏ mắt hỗ trợ theo chỉ dẫn của bác sĩ.

Sự bù trừ giữa cận thị và lão thị ở người lớn tuổi

Khi bước vào tuổi trung niên (thường sau 40 tuổi), mắt bắt đầu xuất hiện tình trạng lão thị (khó khăn khi nhìn gần). Đối với những người bị cận nhẹ, lão thị có thể giúp họ cảm thấy nhìn gần dễ dàng hơn mà không cần dùng kính như trước. Trên thực tế, đây chỉ là sự bù trừ giữa hai tật khúc xạ ngược nhau. Cận thị vẫn tồn tại và thị lực nhìn xa của người bệnh vẫn không thể trở lại bình thường như mắt của người khỏe mạnh.

Cận thị ổn định khi trưởng thành

Nhiều người thấy độ cận ngừng tăng sau 18 - 20 tuổi (khi nhãn cầu ngừng phát triển) nên lầm tưởng là mắt đang tự hồi phục hoặc khỏe lên. Tuy nhiên, ổn định chỉ có nghĩa là tình trạng không nặng thêm còn độ cận cũ vẫn nằm đó và mắt vẫn cần kính để nhìn rõ.

Nếu cận thị không tự khỏi, người bệnh nên làm gì?

Vì cận thị là một thay đổi về cấu trúc mắt mang tính lâu dài, mục tiêu quan trọng nhất lúc này là kiểm soát không để tăng độ và bảo vệ thị lực. Bạn nên thực hiện các biện pháp sau:

Chăm sóc y tế đúng cách

Để đảm bảo mắt luôn trong trạng thái tốt nhất, việc can thiệp y khoa đúng phương pháp là ưu tiên hàng đầu. Theo đó, bạn nên:

• Khám mắt định kỳ: Nên đi khám tại các bệnh viện mắt chuyên khoa ít nhất 6 - 12 tháng/lần. Việc này giúp bạn luôn đeo kính đúng độ và sớm phát hiện các biến chứng nguy hiểm ở đáy mắt do cận thị nặng gây ra.
• Đeo kính đúng độ: Đừng sợ đeo kính sẽ làm mắt dại hay tăng độ. Thực tế, đeo kính đúng độ giúp mắt nhìn rõ mà không phải điều tiết quá mức, từ đó giúp độ cận ổn định hơn.

Thay đổi thói quen sinh hoạt

Bên cạnh việc dùng kính, cách bạn sử dụng mắt mỗi ngày cũng quyết định rất lớn đến việc độ cận có tăng nhanh hay không. Bạn hãy:

• Quy tắc nghỉ ngơi 20 - 20 - 20: Cứ sau 20 phút làm việc với máy tính hoặc sách vở, hãy để mắt nhìn xa khoảng 6 mét (20 feet) trong ít nhất 20 giây. Đây là cách đơn giản nhất để giảm căng thẳng cho mắt.
• Giữ khoảng cách an toàn: Luôn giữ khoảng cách từ mắt đến sách hoặc màn hình tối thiểu 30 - 40cm. Đảm bảo môi trường làm việc luôn đủ ánh sáng, tránh dùng điện thoại trong bóng tối.
• Tăng cường hoạt động ngoài trời: Ánh sáng tự nhiên rất tốt trong việc làm chậm quá trình tăng độ cận, đặc biệt là ở trẻ em. Hãy dành ít nhất 1 - 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động ngoài trời.

Lưu ý quan trọng

Để bảo vệ sức khỏe đôi mắt, bạn nên:

• Cẩn thận với các phương pháp truyền miệng: Hãy cảnh giác với các lời quảng cáo về bài tập chữa hết cận hay thuốc uống xóa cận. Như đã phân tích, không có bài tập hay thực phẩm chức năng nào có thể làm thay đổi cấu trúc nhãn cầu. Chúng chỉ giúp mắt đỡ mỏi hơn chứ không thể làm bạn hết cận thị.
• Duy trì dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung thực phẩm giàu vitamin A, omega-3 (có trong cà rốt, rau xanh, cá hồi...) để nuôi dưỡng mắt khỏe mạnh từ bên trong.

Cận thị có tự khỏi được không? Câu trả lời là không. Cận thị là tật khúc xạ liên quan đến cấu trúc của mắt và không thể tự hồi phục theo thời gian. Việc hiểu đúng bản chất cận thị giúp người bệnh chủ động chăm sóc thị lực, tránh những quan niệm sai lầm và bảo vệ mắt hiệu quả lâu dài. Nếu bạn hoặc con em có dấu hiệu nhìn mờ xa, hãy đến cơ sở nhãn khoa để khám sớm. Chăm sóc mắt đúng cách không chỉ giúp nhìn rõ mà còn góp phần duy trì sức khỏe tổng thể.