Đường glucose có dùng cho người tiểu đường không? Những lưu ý khi sử dụng

Glucose là một chất dinh dưỡng thiết yếu, đóng vai trò là nhiên liệu cho mọi hoạt động của cơ thể, từ não bộ đến cơ bắp. Tuy nhiên, đối với bệnh nhân tiểu đường, việc dung nạp glucose lại là một thử thách lớn do khả năng điều tiết đường huyết bị suy giảm. Để bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống, việc nắm rõ cách sử dụng và những lưu ý quan trọng khi sử dụng đường glucose là điều không thể bỏ qua, giúp người bệnh sống chung an toàn và khỏe mạnh với căn bệnh mãn tính này.

Đường glucose có dùng cho người tiểu đường không?

Trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh đái tháo đường được khuyến cáo nên hạn chế tối đa việc nạp trực tiếp đường glucose. Lý do là loại đường này có tốc độ hấp thu cực nhanh. Ngay khi đi vào cơ thể, nó sẽ khiến chỉ số đường trong máu tăng vọt mất kiểm soát. Tình trạng đường huyết cao kéo dài chính là nguyên nhân dẫn đến các biến chứng nguy hiểm về tim mạch, thần kinh, mắt và thận.

Tuy nhiên, trong y khoa, glucose không hoàn toàn bị cấm tuyệt đối. Trong trường hợp người bệnh bị hạ đường huyết đột ngột (do nhịn ăn, dùng quá liều thuốc insulin) thì đường glucose lại là giải pháp cấp cứu. Lúc này, nạp ngay một lượng đường glucose sẽ giúp cơ thể bổ sung năng lượng tức thì, kéo mức đường huyết lên vùng an toàn và giảm nguy cơ hôn mê hoặc tử vong.

Tại sao người bị tiểu đường phải kiểm soát lượng glucose nạp vào?

Đối với người bệnh tiểu đường, việc duy trì chỉ số đường huyết ở mức ổn định được xem là mục tiêu quan trọng. Việc không kiểm soát tốt lượng glucose nạp vào sẽ dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng và nguy hiểm sau đây:

Biến chứng hạ glucose huyết

Đây là tình trạng lượng đường trong máu xuống quá thấp, thường xảy ra khi mất cân bằng giữa chế độ ăn uống, vận động và liều lượng thuốc, đặc biệt là insulin.

Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm run rẩy chân tay, vã mồ hôi, tim đập nhanh, môi tê, mắt mờ, đói cồn cào và đau đầu. Nếu không được xử lý kịp thời bằng cách nạp đường nhanh, người bệnh có thể bị ngất xỉu và hôn mê.

Biến chứng nhiễm toan Ceton

Khi cơ thể thiếu hụt insulin trầm trọng, nó không thể sử dụng đường để tạo năng lượng mà buộc phải đốt cháy mỡ. Quá trình này sinh ra một lượng lớn ceton tích tụ trong máu, gây rối loạn môi trường hóa học của cơ thể.

Hậu quả là người bệnh có thể bị mất nước nặng, phù não, suy hô hấp, thậm chí dẫn đến tử vong nếu không được cấp cứu ngay lập tức.

Biến chứng nhiễm toan axit lactic

Đây là một biến chứng nguy hiểm khác khi axit lactic tích tụ quá nhiều trong máu. Tình trạng này gây ra suy đa tạng, sốc tim, rối loạn nhịp tim và khiến người bệnh rơi vào trạng thái lú lẫn, hôn mê. Biến chứng này làm giảm khả năng bơm máu của tim và nếu không phát hiện sớm, tỷ lệ tử vong là rất cao.

Biến chứng tăng glucose huyết

Việc để đường huyết tăng cao liên tục sẽ âm thầm phá hủy cơ thể theo thời gian. Tình trạng này gây ra các tổn thương mãn tính không thể đảo ngược như mù lòa, suy thận, lở loét bàn chân khó lành, rối loạn cảm giác và làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng nghiêm trọng.

Biến chứng tổn thương mạch máu lớn

Đường huyết cao đóng vai trò như tác nhân gây xơ vữa động mạch, làm thành mạch cứng lại và hình thành các mảng bám gây tắc nghẽn. Điều này dẫn đến các bệnh lý tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ não. Bên cạnh đó, tắc nghẽn mạch máu ở chi dưới có thể gây hoại tử, dẫn đến nguy cơ phải cắt cụt chi.

Biến chứng tổn thương mạch máu nhỏ

Hệ thống vi mạch tại mắt, thận và thần kinh rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương bởi tình trạng đường huyết cao. Khi các mạch máu nhỏ này bị phá hủy, người bệnh sẽ đối mặt với nguy cơ như xuất huyết võng mạc gây mù lòa, suy giảm chức năng thận,...

Những lưu ý quan trọng khi sử dụng đường glucose

Đường glucose là nguồn năng lượng thiết yếu nhưng với người bệnh tiểu đường, việc sử dụng nó đòi hỏi sự thận trọng đặc biệt. Loại đường này có thể gây tăng đường huyết nguy hiểm nếu dùng quá mức, nhưng lại là phương án cấp cứu tối ưu khi cơ thể bị tụt đường huyết đột ngột.

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, dưới đây là những lưu ý quan trọng mà người bệnh và người nhà cần ghi nhớ:

Nguyên tắc sử dụng khi hạ đường huyết

Người bệnh chỉ nên sử dụng đường glucose tự do trong tình huống khẩn cấp khi bị hạ đường huyết. Mục đích lúc này là để nâng chỉ số đường trong máu lên mức an toàn một cách nhanh chóng nhất. Do đó, nên lưu ý:

• Tuyệt đối không lạm dụng uống quá nhiều khiến đường huyết tăng vọt ngược lại.
• Luôn đo đường huyết trước và sau khi uống để điều chỉnh liều lượng insulin hoặc thức ăn tiếp theo cho phù hợp.
• Áp dụng quy tắc 15-15 khi đường huyết xuống thấp: Nạp ngay 15 gam carbohydrate chuyển hóa nhanh (tương đương 1 thìa canh mật ong hoặc 3 đến 4 viên đường glucose). Chờ đúng 15 phút sau đó kiểm tra lại đường huyết. Nếu chỉ số vẫn dưới mức 70 mg/dL, hãy tiếp tục nạp thêm 15 gam carbohydrate nữa. Lặp lại quy trình này cho đến khi đường huyết ổn định.
• Đối với trẻ em, lượng đường cần nạp có thể thấp hơn, phụ huynh cần tham khảo ý kiến bác sĩ để có liều lượng chính xác.

Nhận biết chỉ số đường huyết mục tiêu

Để kiểm soát bệnh tốt, người bệnh cần duy trì đường huyết trong khoảng an toàn được khuyến nghị:

• Trước bữa ăn: Từ 80 đến 130 mg/dL (tương đương 4,4 đến 7,2 mmol/L).
• Sau bữa ăn 2 tiếng: Dưới 180 mg/dL (tương đương 10 mmol/L).

Tuy nhiên, các con số này không cố định mà có thể thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi, tình trạng mang thai hay các bệnh lý nền khác. Việc đo đường huyết thường xuyên tại nhà là cách tốt nhất để bạn biết phác đồ điều trị hiện tại có hiệu quả hay không.

Các loại đường thay thế an toàn hơn

Trong chế độ ăn uống hàng ngày, thay vì dùng glucose, người bệnh nên ưu tiên các loại đường ăn kiêng ít ảnh hưởng đến đường huyết:

• Đường cỏ ngọt: Chiết xuất tự nhiên, không chứa calo và an toàn cho đường huyết.
• Đường Erythritol: Có chỉ số đường huyết cực thấp, không chứa calo.
• Đường Xylitol: Một lựa chọn tự nhiên với lượng calo thấp hơn đường thường.
• Đường Sorbitol: Hỗ trợ giảm đường huyết nhưng cần dùng chừng mực vì ăn nhiều dễ gây đầy hơi hoặc tiêu chảy.

Bằng cách tuân thủ phác đồ điều trị, duy trì thói quen đo đường huyết tại nhà và linh hoạt sử dụng các loại đường ăn kiêng thay thế, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát tốt bệnh lý và tận hưởng một cuộc sống khỏe mạnh, trọn vẹn. Đừng ngần ngại tham vấn ý kiến bác sĩ để xây dựng một chế độ dinh dưỡng phù hợp cho riêng mình.

Bài viết đã giải đáp câu hỏi: “Đường glucose có dùng cho người tiểu đường không?”. Việc sử dụng đường glucose phải được kiểm soát nghiêm ngặt và tuân thủ theo chỉ định. Mối nguy hiểm không nằm ở bản thân glucose, mà ở khả năng dung nạp và điều tiết kém của cơ thể người bệnh, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như hạ glucose huyết, nhiễm toan ceton, hay tổn thương mạch máu. Do đó, người bệnh tiểu đường cần ghi nhớ những lưu ý quan trọng về cách thức sử dụng, đặc biệt là phải theo dõi đường huyết thường xuyên.