Ngộ độc Paraquat là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và mức độ nguy hiểm

Theo các chuyên gia, chỉ cần uống một lượng nhỏ chất này cũng có nguy cơ tử vong rất cao do chưa nghiên cứu ra thuốc điều trị ngộ độc Paraquat. Vì vậy, việc phát hiện dấu hiệu và sơ cứu kịp thời là vô cùng quan trọng để tránh những hậu quả đáng tiếc.

Tình trạng ngộ độc Paraquat là như thế nào?

Paraquat thấm vào ruột non rất nhanh. Nồng độ trong huyết tương đạt cực đại sau 2 giờ, 5 - 10% được hấp thụ ở ruột, phần còn lại thải qua phân. Do đó, chỉ cần uống quá 40 mg Paraquat/kg (khoảng 15 ml) Paraquat 20%, có thể tử vong trong vòng 1 - 5 ngày do bỏng niêm mạc tiêu hóa hoặc bỏng thực quản. Uống từ 30 - 40mg Paraquat/kg dẫn đến tử vong trong vòng 5 ngày do hoại tử thận, xơ phổi, viêm loét ống tiêu hoá.

Ngộ độc thuốc diệt cỏ Paraquat dẫn đến tử vong rất nhanh, đã có quốc gia cấm sử dụng chất này. Phương pháp điều trị chung có vẻ hiệu quả nhất hiện nay là cấp cứu ngay trong những giờ đầu tiên sau khi bị ngộ độc đồng thời thực hiện các biện pháp giải độc, lọc máu, truyền dịch, lợi tiểu tích cực và điều trị triệu chứng.

Nguyên nhân bị nhiễm độc

Nguyên nhân chính của các trường hợp ngộ độc Paraquat là:

• Uống phải Paraquat một cách vô tình hoặc cố ý.
• Tiêu thụ thực phẩm hoặc đồ uống bị nhiễm Paraquat.
• Hít phải bụi hoặc hơi Paraquat, đặc biệt ở những người sống hoặc làm việc gần nơi sử dụng hóa chất.
• Da tiếp xúc trực tiếp với Paraquat, nhất là khi nồng độ cao.
• Ngộ độc do ý định tự tử, đặc biệt ở những nơi không kiểm soát việc sử dụng hóa chất.

Triệu chứng điển hình của ngộ độc Paraquat

Trong hệ tiêu hóa, Paraquat được cơ thể hấp thu khá nhanh nhưng với tỷ lệ thấp, chỉ khoảng 5 - 10%, và ruột non là nơi tiếp nhận phần lớn lượng chất độc này. Những biểu hiện sớm của người bị ngộ độc Paraquat ngay sau khi uống thường bao gồm:

• Cảm giác bỏng rát trong miệng.
• Họng và thực quản đau như bị phỏng.
• Niêm mạc miệng đỏ, sưng, có thể xuất hiện màng giả khiến việc nuốt trở nên khó khăn.
• Buồn nôn kèm nôn.
• Chảy máu mũi.
• Huyết áp hạ.
• Đau bụng từng đợt; khi ấn vào vùng thượng vị thì cơn đau dữ dội hơn.
• Nôn ra máu do tổn thương loét thực quản - dạ dày.
• Dấu hiệu suy hô hấp, là nguyên nhân chính gây tử vong.
• Thở gấp, tím môi, khó thở do phổi bị tổn hại.

Nếu nuốt phải lượng Paraquat lớn, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng nặng hơn như:

• Yếu liệt cơ.
• Rối loạn ý thức, lú lẫn.
• Co giật.
• Suy hô hấp cấp.
• Nhịp tim tăng nhanh bất thường.
• Rơi vào hôn mê và có thể tử vong trong thời gian ngắn.

Ngộ độc Paraquat nguy hiểm như thế nào?

Khi bị ngộ độc thuốc diệt cỏ Paraquat, chất này được hấp thu rất nhanh qua ruột non. Nồng độ Paraquat trong máu có thể đạt mức cao nhất chỉ sau khoảng hai giờ. Khoảng 5 - 10% lượng chất độc được hấp thụ qua đường tiêu hóa, phần còn lại được đào thải qua phân. Vì vậy, chỉ cần uống vượt quá 40 mg Paraquat/kg (tương đương khoảng 15 ml dung dịch Paraquat 20%) thường gây tử vong trong vòng 1 - 5 ngày do suy đa cơ quan hoặc tổn thương, bỏng sâu niêm mạc đường tiêu hóa.

• Đường tiêu hóa: Paraquat gây tổn thương trực tiếp lên đường tiêu hóa, bao gồm cảm giác nóng rát ở miệng, bỏng thực quản và viêm loét dạ dày - ruột. Trong các trường hợp nặng, thực quản có thể bị thủng, dẫn đến viêm trung thất, đồng thời xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn và đau bụng, làm tình trạng người bệnh nguy kịch.
• Thận: Thuốc diệt cỏ này có thể gây hoại tử vỏ thận, dẫn đến suy thận cấp do độc tính trực tiếp cũng như mất nước và rối loạn điện giải. Nếu không được can thiệp bằng lọc máu kịp thời, tổn thương thận có thể tiến triển nhanh và đe dọa tính mạng bệnh nhân.
• Phổi: Paraquat tập trung với nồng độ cao tại phổi, gây viêm phổi hóa học và làm xơ hóa mô phổi tiến triển không hồi phục, đây là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong. Suy hô hấp cấp thường xuất hiện trong giai đoạn nặng, làm giảm khả năng trao đổi khí và nguy cơ tử vong tăng cao.
• Gan: Chất độc tác động lên tế bào gan, gây tổn thương trực tiếp và stress oxy hóa mạnh, dẫn đến suy giảm chức năng gan. Khi gan bị tổn thương phối hợp với các cơ quan khác, nguy cơ suy đa cơ quan và tử vong tăng đáng kể.
• Tim mạch: Paraquat tác động trực tiếp lên cơ tim, gây rối loạn nhịp tim và suy tuần hoàn. Trong các trường hợp nặng, tim không thể duy trì hoạt động bình thường, góp phần làm tình trạng bệnh nhân trở nên nghiêm trọng và tăng nguy cơ tử vong.
• Toàn thân: Ngộ độc Paraquat ở mức nặng gây suy đa cơ quan, ảnh hưởng đồng thời lên phổi, gan, thận và đường tiêu hóa. Tỷ lệ tử vong rất cao, từ 70 - 90%, ngay cả khi đã được can thiệp y khoa. Những người sống sót thường chịu di chứng lâu dài, đặc biệt là tổn thương phổi, gan, thận và đường tiêu hóa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe lâu dài.

Phòng tránh ngộ độc Paraquat

Các biện pháp phòng ngừa ngộ độc Paraquat:

• Tránh xa các khu vực đang sử dụng Paraquat hoặc thuốc diệt cỏ.
• Rửa sạch và nấu chín tất cả các thực phẩm trước khi ăn.
• Nếu công việc của bạn liên quan đến thuốc diệt cỏ, hãy tìm hiểu tất cả các thành phần và tắm rửa sạch sẽ sau khi sử dụng hoá chất.
• Nếu bạn tiếp xúc với Paraquat lỏng, hãy thay và cởi bỏ quần áo bạn đang mặc ngay lập tức. Cẩn thận không chạm vào những vùng quần áo bị nhiễm độc. Rửa vùng da bị nhiễm bẩn bằng xà phòng.
• Nếu bạn đeo kính áp tròng, hãy rửa tay thật sạch, tháo chúng ra và vứt chúng với quần áo bị nhiễm bẩn. Sau đó tắm rửa toàn bộ cơ thể bằng xà phòng.

Ngộ độc Paraquat nói chung có các triệu chứng khởi phát rất nhanh và có thể đe dọa tính mạng. Vì vậy, nếu nghi ngờ mình bị ngộ độc hóa chất này, hãy đến bệnh viện ngay lập tức. Nếu bạn thường xuyên làm việc trong môi trường sử dụng nhiều hóa chất này, hãy đảm bảo bạn tuân thủ các biện pháp bảo vệ và biết cách quản lý phơi nhiễm.