Ung thư tiêu hóa có di truyền không? Cách nhận biết nguy cơ sớm

Ung thư tiêu hóa là nhóm bệnh nguy hiểm có xu hướng gia tăng và thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Không ít người lo lắng liệu ung thư tiêu hóa có di truyền hay không, nhất là khi gia đình từng có người mắc bệnh. Hãy cùng Nhà thuốc Long Châu giải đáp thắc mắc này ngay sau đây.

Ung thư tiêu hóa có di truyền không?

Ung thư tiêu hóa có liên quan đến yếu tố di truyền, tuy nhiên tỷ lệ này không cao và không phải nguyên nhân chủ yếu trong phần lớn trường hợp. Theo nhiều nghiên cứu, chỉ khoảng 5 - 10% ca ung thư có liên quan đến đột biến gen di truyền, trong khi đa số xuất phát từ tuổi tác, môi trường sống và thói quen sinh hoạt. Về cơ chế hình thành, ung thư thường liên quan đến hai nhóm đột biến chính:

• Đột biến di truyền (đột biến dòng mầm): Xuất hiện trong toàn bộ tế bào và có khả năng truyền từ cha mẹ sang con cái
• Đột biến mắc phải: Hình thành trong quá trình sống dưới tác động của môi trường, chế độ ăn uống hoặc lối sống và không có tính di truyền

Do đó, việc trong gia đình có người mắc ung thư tiêu hóa chỉ làm tăng nguy cơ chứ không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Bên cạnh đó, một số hội chứng di truyền hiếm gặp như Hội chứng Lynch, FAP hay Hội chứng Peutz-Jeghers cũng có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt ở người trẻ tuổi. Nhìn chung, yếu tố di truyền chỉ đóng vai trò làm tăng nguy cơ, không phải yếu tố quyết định hoàn toàn sự xuất hiện của bệnh.

Một số bệnh ung thư tiêu hóa liên quan yếu tố di truyền

Một số bệnh ung thư đường tiêu hóa có liên quan đến di truyền, tuy nhiên tỷ lệ này không nhiều và thường tập trung ở một số nhóm bệnh đặc hiệu với dấu hiệu nhận biết tương đối rõ ràng:

• Ung thư đại trực tràng: Đây là loại ung thư tiêu hóa có tính di truyền phổ biến nhất. Bệnh thường liên quan đến các hội chứng như Hội chứng Lynch hoặc FAP, liên quan đến các gen MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 và APC. Đặc điểm thường gặp là khởi phát ở độ tuổi trẻ, xuất hiện nhiều polyp đại trực tràng và có nhiều thành viên trong gia đình từng mắc bệnh.
• Ung thư dạ dày: Một số trường hợp có liên quan đến yếu tố di truyền, đặc biệt là dạng ung thư dạ dày lan tỏa liên quan đến đột biến gen CDH1. Nguy cơ mắc bệnh sẽ cao hơn nếu gia đình có nhiều người từng bị ung thư dạ dày.
• Ung thư thực quản: Ít liên quan đến yếu tố di truyền hơn so với ung thư đại trực tràng hoặc ung thư dạ dày. Một số hội chứng di truyền hiếm gặp như Tylosis có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Nhìn chung, các bệnh ung thư tiêu hóa mang tính di truyền thường có xu hướng xuất hiện sớm, tái diễn ở nhiều thành viên trong gia đình và liên quan đến các đột biến gen đặc hiệu. Đây là nhóm đối tượng nên chủ động tầm soát định kỳ để phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị.

Làm thế nào để phát hiện sớm ung thư tiêu hóa?

Phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị ung thư tiêu hóa, bất kể bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền hay không. Nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, cơ hội điều trị hiệu quả và kiểm soát bệnh thường cao hơn.

Ung thư tiêu hóa thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện những dấu hiệu kéo dài như đau bụng âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, thay đổi thói quen đại tiện hoặc đi ngoài ra máu. Việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện bất thường kịp thời và hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

Bên cạnh việc theo dõi triệu chứng, chủ động tầm soát định kỳ cũng là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm ung thư tiêu hóa, đặc biệt ở những người có nguy cơ cao như:

• Có tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa.
• Người trên 40 - 50 tuổi.
• Người có polyp đường tiêu hóa hoặc bệnh lý viêm mạn tính đường ruột.
• Thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc có chế độ ăn uống thiếu lành mạnh.

Trong các phương pháp tầm soát hiện nay, nội soi tiêu hóa được xem là kỹ thuật quan trọng vì:

• Giúp quan sát trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa với độ chính xác cao.
• Có khả năng phát hiện polyp, tổn thương nhỏ hoặc dấu hiệu tiền ung thư từ giai đoạn rất sớm.
• Cho phép sinh thiết ngay trong quá trình nội soi để đánh giá bản chất tổn thương.

Ngoài nội soi, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số phương pháp hỗ trợ như siêu âm, xét nghiệm máu tìm dấu ấn ung thư như CEA hoặc xét nghiệm phân tùy từng trường hợp cụ thể. Việc lựa chọn phương pháp tầm soát sẽ phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử bệnh lý cũng như mức độ nguy cơ của mỗi người.

Bài viết trên đã giúp giải đáp thắc mắc ung thư tiêu hóa có di truyền không. Nhìn chung, yếu tố di truyền có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhưng không phải nguyên nhân chính trong đa số trường hợp. Việc chủ động tầm soát định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe thường xuyên vẫn là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị ung thư tiêu hóa.