7 hiểu lầm phổ biến về bệnh gút mà bạn nên biết

Gút là một dạng viêm khớp do các tinh thể urat lắng đọng trong và quanh khớp, gây ra những đợt đau và sưng viêm. Bệnh thường xuất hiện ở ngón chân cái nhưng cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều vị trí khác. Hiểu đúng về gút giúp người bệnh chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và tuân thủ điều trị phù hợp.

Hiểu lầm số 1: Chỉ người béo phì mới bị bệnh gút

Thừa cân, béo phì là yếu tố làm tăng nguy cơ mắc gút, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để bệnh xuất hiện. Người có cân nặng bình thường vẫn có thể mắc bệnh.

Nguy cơ gút còn liên quan đến nồng độ urat trong máu, di truyền, chức năng thận, tuổi, giới tính, chế độ ăn uống, sử dụng rượu bia, một số bệnh lý và thuốc. Vì vậy, không nên dựa vào vóc dáng để cho rằng một người có hoặc không có nguy cơ mắc gút. Với người đang thừa cân hoặc béo phì, giảm cân hợp lý có thể góp phần giảm nguy cơ xuất hiện các cơn gút và hỗ trợ kiểm soát bệnh. Việc giảm cân nên được thực hiện từ từ, kết hợp chế độ ăn cân đối và vận động phù hợp.

Hiểu lầm số 2: Bệnh gút chỉ ảnh hưởng đến ngón chân cái

Ngón chân cái là vị trí rất thường gặp của cơn gút cấp tính, đặc biệt trong những lần đầu xuất hiện bệnh. Tuy nhiên, gút không chỉ xảy ra ở ngón chân cái.

Các khớp khác như cổ chân, đầu gối, bàn chân, cổ tay, ngón tay hoặc khuỷu tay cũng có thể bị ảnh hưởng. Cơn gút thường gây đau dữ dội, sưng, nóng và nhạy cảm tại khớp bị viêm. Ở người mắc bệnh gút lâu ngày và kiểm soát urat không tốt, tinh thể urat còn có thể tích tụ thành các khối gọi là hạt tophi ở quanh khớp hoặc mô mềm. Vì vậy, đau khớp ngoài ngón chân cái không đồng nghĩa có thể loại trừ bệnh gút.

Hiểu lầm số 3: Bệnh gút chỉ là một dạng viêm khớp nhẹ

Gút có thể gây những cơn đau khớp rất dữ dội. Nếu bệnh không được kiểm soát, các đợt viêm có thể tái phát thường xuyên hơn và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.

Khi tinh thể urat tích tụ kéo dài, người bệnh có thể hình thành hạt tophi và bị tổn thương khớp. Ở một số trường hợp, người mắc gút cũng có nguy cơ xuất hiện sỏi thận hoặc sỏi đường tiết niệu. Vì vậy, gút không nên được xem đơn thuần là một cơn đau khớp thoáng qua. Người bệnh có các đợt gút tái diễn cần được đánh giá và điều trị phù hợp nhằm kiểm soát bệnh lâu dài.

Hiểu lầm số 4: Bệnh gút sẽ tự biến mất theo thời gian

Một cơn gút có thể giảm dần và hết triệu chứng sau một khoảng thời gian, kể cả khi người bệnh chưa điều trị. Tuy nhiên, hết đau không có nghĩa bệnh gút đã khỏi.

Giữa các đợt cấp, người bệnh có thể hoàn toàn không đau nhưng tình trạng tăng urat và sự lắng đọng tinh thể vẫn có thể tồn tại. Nếu không được kiểm soát, các cơn gút có thể quay trở lại và ở một số người trở nên thường xuyên hoặc kéo dài hơn. Do đó, không nên ngừng theo dõi hoặc tự ý bỏ thuốc chỉ vì khớp đã hết đau. Điều trị lâu dài, khi có chỉ định, hướng đến kiểm soát urat và hạn chế các đợt gút tái phát.

Hiểu lầm số 5: Bệnh gút không có yếu tố gia đình

Di truyền có vai trò đáng kể đối với nguy cơ mắc bệnh gút. Một số biến thể gene có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể vận chuyển và đào thải urat, từ đó tác động đến nồng độ urat trong máu.

Người có thành viên trong gia đình mắc gút có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tuy nhiên, có yếu tố gia đình không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc gút. Ngược lại, người không có tiền sử gia đình vẫn có thể phát triển bệnh do nhiều yếu tố khác. Vì vậy, tiền sử gia đình chỉ là một phần trong đánh giá nguy cơ và cần được xem xét cùng với cân nặng, chức năng thận, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và lối sống.

Hiểu lầm số 6: Một đợt bệnh gút không bao giờ kéo dài hơn 10 ngày

Không có mốc cố định rằng mọi cơn gút đều phải kết thúc trong vòng 10 ngày. Một cơn gút thường kéo dài vài ngày và có thể kéo dài khoảng 1 - 2 tuần ở một số trường hợp. Thời gian thực tế khác nhau tùy mức độ viêm, vị trí khớp và việc điều trị.

Ở người mắc gút lâu năm nhưng kiểm soát chưa tốt, các đợt bệnh có thể xuất hiện thường xuyên hơn và kéo dài hơn. Nếu khớp sưng, nóng, đỏ và đau kéo dài hoặc đây là lần đầu xuất hiện triệu chứng, người bệnh nên đi khám. Những biểu hiện này không chỉ gặp ở gút mà còn có thể xuất hiện trong các bệnh khớp khác cần được chẩn đoán chính xác.

Hiểu lầm số 7: Chế độ ăn uống kém là nguyên nhân duy nhất gây ra bệnh gút

Ăn nhiều một số thực phẩm giàu purin, uống nhiều rượu bia hoặc đồ uống chứa nhiều fructose có thể làm tăng nguy cơ gút ở một số người. Tuy nhiên, chế độ ăn không phải nguyên nhân duy nhất gây bệnh. Gút xảy ra khi nồng độ urat trong cơ thể tăng đủ để hình thành và lắng đọng tinh thể urat trong và quanh khớp. Quá trình này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, trong đó có di truyền, khả năng đào thải urat của thận, cân nặng, bệnh nền và một số loại thuốc.

Chế độ ăn cân đối và duy trì cân nặng phù hợp vẫn là một phần quan trọng trong quản lý bệnh. Tuy nhiên, ở người có chỉ định điều trị hạ urat, thay đổi chế độ ăn không thể thay thế thuốc được bác sĩ kê đơn.

Hiểu rõ 7 hiểu lầm phổ biến về bệnh gút giúp bạn nhận biết bệnh chính xác hơn và tránh những quan niệm sai lệch trong quá trình chăm sóc sức khỏe. Gút cần được theo dõi và kiểm soát phù hợp để hạn chế các đợt tái phát và biến chứng. Nếu xuất hiện đau, sưng, nóng khớp bất thường, nên đi khám để được đánh giá và hướng dẫn điều trị.