Cảnh báo xu hướng suy thận trẻ hóa do lối sống hiện đại

Bệnh thận mạn tăng nhanh trong cộng đồng

Bệnh thận mạn đang trở thành thách thức lớn đối với hệ thống y tế khi số ca mắc có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Tại hội thảo khoa học “Lọc máu chu kỳ tại Bệnh viện Bạch Mai - chặng đường 54 năm phát triển và định hướng cho tương lai”, các chuyên gia cho biết tình trạng này gắn liền với sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch và quá trình già hóa dân số.

PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nhận định lọc máu hiện là một trong những trụ cột quan trọng trong điều trị suy thận giai đoạn cuối. Phương pháp này không chỉ giúp loại bỏ chất độc tích tụ trong cơ thể, duy trì cân bằng nội môi, kéo dài sự sống mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Riêng tại Bệnh viện Bạch Mai, đơn vị hiện quản lý khoảng 300 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Trước đây, ở thời điểm cao nhất, bệnh viện từng tiếp nhận gần 700 bệnh nhân lọc máu chu kỳ. Việc phát triển thêm các đơn vị lọc máu tại tuyến cơ sở, kể cả tuyến huyện, được xem là giải pháp giúp giảm tải cho bệnh viện tuyến trung ương.

Lối sống trẻ thúc đẩy suy thận

Đáng chú ý, bệnh suy thận mạn không còn chỉ là vấn đề của người cao tuổi. TS.BS Nghiêm Trung Dũng, Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết thực tế điều trị tại bệnh viện cho thấy bệnh suy thận mạn đang trẻ hóa.

Theo TS Dũng, tại Việt Nam, bệnh lý cầu thận và các bệnh về chuyển hóa như tiểu đường, thừa cân, béo phì là hai nhóm nguyên nhân hàng đầu dẫn tới bệnh thận giai đoạn cuối. Xu hướng trẻ hóa có liên quan đến rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là tình trạng thừa cân, béo phì ngày càng xuất hiện nhiều ở người trẻ.

“Ngoài nguyên nhân viêm cầu thận mạn, tỷ lệ trẻ hóa này còn liên quan đến các rối loạn chuyển hóa, đặc biệt là thừa cân béo phì xuất hiện ngày một nhiều ở giới trẻ”, TS Dũng cho biết. Ông cũng nhấn mạnh lối sống thiếu lành mạnh, sử dụng nhiều thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối, chất bảo quản, sinh hoạt không điều độ và ít vận động là các yếu tố thúc đẩy bệnh lý chuyển hóa, từ đó làm tăng nguy cơ suy thận mạn giai đoạn cuối.

Dấu hiệu thầm kín dễ bị bỏ qua

Một trong những khó khăn lớn trong phát hiện bệnh thận mạn là triệu chứng giai đoạn đầu thường không rõ ràng. Nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã tiến triển nặng, chức năng thận suy giảm nghiêm trọng và việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Theo chuyên gia, khi người bệnh đã xuất hiện phù, tăng huyết áp khó kiểm soát, suy tim, thiếu máu hoặc buồn nôn, bệnh có thể đã ở giai đoạn muộn. Các dấu hiệu bất thường khác cần chú ý gồm:

• Tiểu ra máu.
• Nước tiểu có nhiều bọt.
• Thay đổi lượng nước tiểu.
• Tiểu đêm thường xuyên.
• Phù mặt, phù chân.
• Mệt mỏi, buồn nôn kéo dài.
• Huyết áp tăng khó kiểm soát.

Sai lầm thường gặp là chủ quan với các biểu hiện nhẹ, tự mua thuốc điều trị hoặc chỉ kiểm tra khi triệu chứng đã ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt. Với người có bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, thừa cân béo phì hoặc gia đình có tiền sử mắc bệnh thận, việc trì hoãn thăm khám có thể làm tăng nguy cơ phát hiện muộn.

Tầm soát sớm giúp giảm nguy cơ

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Trong đó, xét nghiệm nước tiểu là bước cơ bản, chi phí không cao nhưng có thể gợi ý sớm bất thường liên quan đến bệnh thận mạn. Trường hợp cần đánh giá sâu hơn, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm về mức lọc cầu thận và chỉ số chức năng thận.

Với nhóm nguy cơ cao, việc thăm khám chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm bệnh thận mạn. Phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu giúp kéo dài thời gian điều trị bảo tồn, hạn chế nguy cơ tiến triển sang suy thận giai đoạn cuối phải điều trị thay thế bằng lọc máu chu kỳ.

Các bác sĩ cũng nhấn mạnh vai trò của việc điều chỉnh lối sống, giảm thực phẩm chế biến sẵn, kiểm soát muối trong khẩu phần, duy trì vận động phù hợp và kiểm soát cân nặng. Đây là những biện pháp cần được thực hiện sớm, nhất là ở người trẻ có dấu hiệu thừa cân, rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh nền mạn tính.

Trước xu hướng suy thận mạn trẻ hóa, các chuyên gia khuyến cáo cộng đồng không nên chờ đến khi có triệu chứng nặng mới đi khám. Chủ động tầm soát, kiểm soát bệnh nền và duy trì lối sống lành mạnh là cách quan trọng để giảm nguy cơ tổn thương thận tiến triển âm thầm.