Chụp OCT là gì? Vai trò trong chẩn đoán bệnh về mắt

Đôi mắt có thể xuất hiện nhiều tổn thương ở võng mạc và thần kinh thị giác mà người bệnh khó nhận biết ở giai đoạn sớm. Với công nghệ chụp OCT hiện đại, chỉ trong vài giây, bác sĩ có thể thu được hình ảnh cắt lớp chi tiết của các cấu trúc bên trong mắt, hỗ trợ phát hiện sớm và theo dõi nhiều bệnh lý nhãn khoa.

Chụp OCT là gì?

OCT là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Optical Coherence Tomography (chụp cắt lớp võng mạc mắt). Đây là một kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại sử dụng ánh sáng để tạo ra các hình ảnh cắt lớp có độ phân giải cao của các cấu trúc bên trong mắt.

Thay vì sử dụng sóng âm như siêu âm thông thường, OCT sử dụng tia sáng hồng ngoại năng lượng thấp để ghi nhận hình ảnh chi tiết của mắt. Nhờ đó, bác sĩ có thể quan sát rõ từng lớp của võng mạc, điểm vàng, giác mạc, đầu dây thần kinh thị giác và nhiều cấu trúc quan trọng khác.

Đây là phương pháp chẩn đoán không xâm lấn, không tiếp xúc trực tiếp với mắt, không gây đau và không sử dụng tia X. OCT cho phép đánh giá chi tiết cấu trúc mắt theo từng lớp, hỗ trợ phát hiện sớm nhiều bệnh lý về võng mạc và thần kinh thị giác, đồng thời giúp theo dõi hiệu quả điều trị một cách chính xác.

Chụp OCT hoạt động như thế nào?

Chụp OCT hoạt động dựa trên nguyên lý sử dụng tia sáng hồng ngoại để quét các cấu trúc bên trong mắt. Khi chùm sáng được chiếu vào võng mạc và các mô mắt, ánh sáng sẽ phản xạ lại từ từng lớp mô khác nhau. Máy OCT sẽ thu nhận các tín hiệu phản xạ này và sử dụng phần mềm chuyên dụng để tái tạo thành hình ảnh cắt lớp có độ phân giải cao.

Nhờ đó, bác sĩ có thể quan sát chi tiết từng lớp của võng mạc, đánh giá độ dày mô, phát hiện các bất thường và theo dõi sự thay đổi của bệnh lý theo thời gian. Quá trình chụp diễn ra nhanh chóng, thường chỉ kéo dài vài phút, không cần can thiệp vào mắt và không gây đau hay khó chịu cho người bệnh.

Vai trò của OCT trong chẩn đoán và theo dõi bệnh lý mắt

Ngày nay, OCT được xem là một trong những công cụ quan trọng trong chẩn đoán và theo dõi nhiều bệnh lý nhãn khoa.

Thoái hóa điểm vàng

Thoái hóa điểm vàng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực ở người lớn tuổi. OCT giúp bác sĩ phát hiện các tổn thương tại vùng điểm vàng, đánh giá mức độ tiến triển của bệnh cũng như theo dõi hiệu quả điều trị.

Bệnh võng mạc do đái tháo đường

Đái tháo đường có thể gây tổn thương các mạch máu võng mạc, dẫn đến phù hoàng điểm hoặc xuất huyết võng mạc. Chụp OCT cho phép phát hiện sớm tình trạng phù võng mạc ngay cả khi người bệnh chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt.

Glaucoma (cườm nước)

Glaucoma là bệnh lý gây tổn thương thần kinh thị giác và có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời. OCT giúp đo độ dày lớp sợi thần kinh võng mạc và đánh giá tình trạng đầu dây thần kinh thị giác, hỗ trợ phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm.

Tắc tĩnh mạch võng mạc

Khi các mạch máu võng mạc bị tắc nghẽn, dịch có thể tích tụ trong võng mạc gây phù nề. OCT giúp xác định vị trí tổn thương, mức độ phù và theo dõi đáp ứng điều trị.

Lỗ hoàng điểm và màng trước võng mạc

Đây là các bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến vùng trung tâm của võng mạc. Hình ảnh OCT giúp bác sĩ quan sát chi tiết cấu trúc điểm vàng và đưa ra chỉ định điều trị phù hợp.

Quy trình chụp OCT

Một trong những lý do khiến chụp OCT được các bác sĩ và bệnh nhân ưa chuộng là quy trình thực hiện vô cùng nhẹ nhàng, nhanh chóng. Tổng thời gian thường chỉ mất từ 5 đến 10 phút.

Bước 1: Chuẩn bị trước khi chụp

Bệnh nhân được kiểm tra thị lực và thăm khám tổng quát trước. Trong một số trường hợp, để thu được hình ảnh đáy mắt rộng và rõ nét nhất, bác sĩ có thể nhỏ thuốc giãn đồng tử vào mắt bệnh nhân. Thuốc này cần khoảng 15 - 30 phút để có tác dụng và sẽ khiến mắt hơi chói sáng, nhìn mờ tạm thời trong vài tiếng. Nếu đồng tử của bệnh nhân đủ lớn, bước này có thể bỏ qua.

Bước 2: Tiến hành chụp

Trong quá trình chụp OCT, bệnh nhân sẽ ngồi đúng tư thế trước máy, đặt cằm lên bệ đỡ và áp trán vào thanh cố định để hạn chế cử động đầu. Bác sĩ hoặc kỹ thuật viên sẽ điều chỉnh máy và hướng camera vào mắt cần chụp. Sau đó, bệnh nhân chỉ cần nhìn cố định vào điểm sáng định vị bên trong máy và cố gắng không chớp mắt trong khoảng 2 - 3 giây để hệ thống thu nhận hình ảnh võng mạc rõ nét.

Bước 3: Nhận kết quả

Thiết bị hoàn toàn không chạm vào mắt bạn, không có tia laser nóng hay cảm giác đau đớn nào. Sau khi quét xong cả hai mắt, máy tính lập tức xuất ra các bản đồ màu và biểu đồ phân tích cấu trúc để bác sĩ đọc kết quả ngay.

Những ai cần thực hiện chụp OCT?

Thông thường, chụp OCT không nằm trong danh mục khám mắt cận thị hay cắt kính thông thường. Kỹ thuật này được chỉ định cụ thể cho các đối tượng:

• Người trên 50 tuổi cần tầm soát các bệnh lý thoái hóa mắt.
• Bệnh nhân mắc bệnh nền mãn tính như đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
• Người có các triệu chứng bất thường về thị lực trung tâm: Nhìn đường thẳng hóa đường cong, nhìn mờ đột ngột, có điểm mù đen cố định ở chính giữa tầm nhìn.
• Người có tiền sử gia đình mắc bệnh Glaucoma (cườm nước).
• Bệnh nhân đang trong quá trình điều trị các bệnh lý võng mạc cần chụp OCT định kỳ để đánh giá xem thuốc tiêm hoặc laser có hiệu quả hay không.

Chụp OCT là gì? Là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh hiện đại sử dụng ánh sáng để tạo ra các hình ảnh cắt lớp chi tiết của võng mạc và các cấu trúc bên trong mắt. Nhờ tính an toàn, không xâm lấn và độ chính xác cao, OCT hiện là một trong những công cụ hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ trong việc chẩn đoán, theo dõi và điều trị các bệnh lý mắt. Việc khám mắt định kỳ và thực hiện các chỉ định cần thiết từ bác sĩ sẽ góp phần bảo vệ thị lực và duy trì sức khỏe đôi mắt lâu dài.