Ho nhiều bị đau sườn trái là do đâu? Cách nhận biết và xử trí đúng

Trong sinh hoạt hằng ngày, cơn ho kéo dài có thể gây đau vùng sườn trái do tác động lên cơ và lồng ngực. Bài viết này sẽ giúp bạn nhận biết mức độ nguy hiểm, các nguyên nhân thường gặp, cách xử lý đúng tình trạng ho kèm đau sườn trái.

Hiểu đúng triệu chứng ho nhiều bị đau sườn trái

Ho nhiều kèm theo đau sườn trái là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt trong các đợt cảm cúm, viêm đường hô hấp hoặc dị ứng kéo dài. Triệu chứng này có thể chỉ là phản ứng cơ học lành tính từ việc ho mạnh lặp lại nhiều lần nhưng cũng có trường hợp là dấu hiệu của bệnh lý sâu hơn liên quan đến phổi, màng phổi hoặc các cơ quan khác.

Cơ chế gây đau chủ yếu xuất phát từ áp lực đột ngột khi ho. Mỗi cơn ho mạnh tạo lực lớn lên thành ngực khiến các cơ liên sườn (nằm giữa các xương sườn) phải co giãn mạnh mẽ để đẩy khí ra khỏi phổi. Sự co giãn lặp đi lặp lại này dễ gây căng cơ, viêm nhẹ hoặc thậm chí tổn thương nhỏ ở mô mềm dẫn đến đau khi tiếp tục ho hoặc hít thở sâu. Ngoài ra, nếu có viêm ở màng phổi (lớp màng bao quanh phổi), hai lớp màng cọ xát vào nhau khi hô hấp cũng gây đau nhói rõ rệt.

Để phân biệt, bạn có thể chú ý:

• Đau do cơ học (lành tính): Thường âm ỉ hoặc nhói cục bộ, tăng khi ấn tay vào vùng đau, xoay người hoặc hít sâu nhưng giảm khi nghỉ ngơi hoàn toàn.
• Đau do nguyên nhân nội tạng: Đau lan tỏa hơn kèm theo các biểu hiện toàn thân như sốt, khó thở, mệt mỏi bất thường.

Vùng sườn trái đặc biệt dễ gây lo lắng vì nằm gần tim, dạ dày và lá lách. Nhiều người sợ đây là dấu hiệu của vấn đề tim mạch nhưng thực tế, ho kèm đau sườn trái do tim rất hiếm gặp và thường kèm theo các triệu chứng điển hình khác như đau lan vai trái, tay trái, khó thở nặng.

Nguyên nhân gây ho kèm đau sườn trái

Tình trạng trên có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phần lớn là lành tính, liên quan đến cơ thành ngực nhưng một số trường hợp cần cảnh giác vì có thể liên quan đến bệnh lý phổi hoặc nội tạng.

Nguyên nhân thường gặp (ít nguy hiểm)

Trong đa số trường hợp, đau sườn khi ho xuất phát từ các tổn thương cơ học đơn thuần, không gây đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Cụ thể:

• Căng hoặc viêm cơ liên sườn: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Ho mạnh và kéo dài khiến cơ liên sườn bị quá tải dẫn đến căng cơ hoặc viêm nhẹ. Đau thường xuất hiện ở một bên (trái hoặc phải), tăng khi ho, hít sâu hoặc thay đổi tư thế nhưng không kèm sốt cao hay khó thở nghiêm trọng.
• Đau thành ngực do ho kéo dài: Viêm sụn nối xương sườn với xương ức thường gặp ở bên trái, gây đau nhói khi ấn hoặc ho. Tình trạng này hay xảy ra sau các đợt ho mạnh do cảm cúm, viêm họng và thường tự cải thiện khi ho giảm.

Nguyên nhân cần lưu ý

Nếu cơn đau sườn trái không thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi, bạn cần cảnh giác với các tình trạng bệnh lý nội khoa sau:

• Viêm phổi hoặc viêm màng phổi bên trái: Nhiễm trùng phổi trái có thể gây tích tụ dịch hoặc viêm màng phổi, dẫn đến đau nhói rõ rệt khi ho hoặc thở sâu. Triệu chứng thường kèm sốt, ho có đờm, mệt mỏi.
• Tổn thương xương sườn: Ở người lớn tuổi hoặc có xương yếu, ho rất mạnh có thể gây nứt vi mô hoặc bầm xương sườn. Đau trong trường hợp này rất dữ dội, tăng khi ấn hoặc cử động.
• Một số tình trạng liên quan đến tim hoặc dạ dày: Hiếm hơn, đau có thể xuất phát từ viêm màng ngoài tim (gây đau tăng khi ho, nằm nghiêng) hoặc trào ngược dạ dày thực quản (đau lan lên ngực trái khi ho mạnh). Vấn đề về lá lách (phì đại hoặc vỡ) cũng có thể gây đau nhưng thường kèm chấn thương.

5 bước tự đánh giá và xử lý tại nhà khi ho đau sườn trái

Khi mới xuất hiện triệu chứng kể trên, bạn có thể tự theo dõi và xử trí tại nhà trong vài ngày đầu để giảm triệu chứng và đánh giá mức độ. Dưới đây là 5 bước cụ thể, dễ thực hiện, bạn đọc có thể tham khảo:

• Bước 1: Quan sát biểu hiện toàn thân và hơi thở: Đầu tiên, hãy chú ý đến tình trạng tổng thể. Bạn có cảm thấy mệt mỏi bất thường, chóng mặt hay rét run không? Nhịp thở có nhanh hơn bình thường, có cảm giác khó thở hoặc tức ngực không? Nếu chỉ ho thông thường kèm đau nhẹ ở sườn trái mà không có các biểu hiện toàn thân nghiêm trọng, khả năng cao là lành tính.
• Bước 2: Kiểm tra vùng đau: Thử ấn nhẹ tay vào vùng đau để xác định vị trí chính xác. Đau có tăng rõ khi ấn, xoay người, hít sâu hoặc ho không? Nếu đau chỉ khu trú và tăng theo cử động, thường là do cơ hoặc sụn. Ngược lại, nếu đau lan tỏa hoặc không liên quan đến cử động, cần cảnh giác hơn.
• Bước 3: Sử dụng thiết bị hỗ trợ nếu có: Nếu gia đình có máy đo SpO₂ (đo nồng độ oxy máu), hãy kiểm tra chỉ số (bình thường ≥ 95%). Giá trị thấp có thể báo hiệu vấn đề hô hấp. Đồng thời, sử dụng các biện pháp làm dịu cơn ho như uống nước ấm pha mật ong, hút hơi nước hoặc dùng máy tạo ẩm để giảm kích thích đường thở, gián tiếp giảm đau.
• Bước 4: Theo dõi tiến triển trong 24 - 48 giờ: Ghi chép mức độ đau, tần suất ho và các triệu chứng mới trong 1 - 2 ngày đầu. Nếu tình trạng giảm dần khi ho bớt và bạn nghỉ ngơi tốt hơn, có thể tiếp tục theo dõi tại nhà. Ngược lại, nếu đau tăng hoặc xuất hiện dấu hiệu mới, cần hành động ngay.
• Bước 5: Ghi chú triệu chứng và liên hệ hỗ trợ y tế khi cần: Hãy ghi lại chi tiết diễn biến (thời gian đau bắt đầu, mức độ, triệu chứng kèm theo) để cung cấp thông tin chính xác khi đi khám đồng thời chuẩn bị tâm lý liên hệ bác sĩ nếu triệu chứng không cải thiện hoặc có dấu hiệu bất thường.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Dù phần lớn tình trạng ho nhiều và đau sườn trái là lành tính, bạn cần gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Đau dữ dội, tăng nhanh hoặc không giảm sau vài ngày.
• Khó thở rõ rệt, thở gấp, tức ngực nặng.
• Sốt cao trên 38.5°C kéo dài kèm mệt lả hoặc rét run.
• Ho ra máu, đờm màu bất thường hoặc có mùi.
• Đau lan ra vai trái, lưng hoặc kèm buồn nôn, chóng mặt.
• Triệu chứng không cải thiện sau 5 - 7 ngày hoặc nặng hơn.

Ho nhiều bị đau sườn trái phần lớn là do nguyên nhân lành tính như căng cơ thành ngực hoặc viêm sụn do ho kéo dài nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cần được theo dõi y tế. Việc hiểu đúng triệu chứng, tự đánh giá đúng cách theo 5 bước trên và đi khám kịp thời khi cần sẽ giúp người bệnh an tâm hơn và bảo vệ sức khỏe hiệu quả. Hãy lắng nghe cơ thể và không chủ quan trước các biểu hiện bất thường.