Ai nên thực hiện tầm soát ung thư đường tiêu hóa? Lưu ý khi thực hiện

Ung thư đường tiêu hóa là nhóm bệnh lý nguy hiểm có xu hướng gia tăng và thường diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Vì vậy, việc tầm soát định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm và nâng cao hiệu quả điều trị bệnh.

Ai nên thực hiện tầm soát ung thư đường tiêu hóa?

Ung thư đường tiêu hóa thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Vì vậy, việc tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường và nâng cao hiệu quả điều trị.

Những đối tượng nên thực hiện tầm soát ung thư đường tiêu hóa gồm:

• Người trưởng thành ở mọi lứa tuổi nên khám sức khỏe và tầm soát định kỳ 1 - 2 lần/năm để phát hiện sớm các bệnh lý tiêu hóa.
• Người có tiền sử gia đình mắc đa polyp đại trực tràng hoặc ung thư đường tiêu hóa cần được theo dõi và nội soi thường xuyên hơn.
• Người từng mắc viêm loét dạ dày, polyp đại trực tràng hoặc các bệnh lý tiêu hóa mạn tính.

Người thường xuyên xuất hiện các triệu chứng như:

• Đau bụng âm ỉ, đầy hơi, khó tiêu;
• Buồn nôn hoặc nôn ra máu;
• Sụt cân không rõ nguyên nhân;
• Cơ thể mệt mỏi, suy nhược kéo dài;
• Rối loạn đại tiện, đi ngoài ra máu.

Thăm khám và tầm soát định kỳ giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường tại đường tiêu hóa, từ đó điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Các phương pháp sàng lọc ung thư đường tiêu hóa phổ biến

Tùy vào từng loại ung thư, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc phối hợp nhiều phương pháp nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến ung thư đường tiêu hóa. Dưới đây là những phương pháp thường được áp dụng:

Xét nghiệm máu trong sàng lọc ung thư tiêu hóa

Tế bào ung thư có thể tạo ra các protein hoặc hormone đặc hiệu. Thông qua việc lấy mẫu máu, bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu ấn sinh học để hỗ trợ tầm soát và chẩn đoán ung thư đường tiêu hóa.

• Sàng lọc ung thư dạ dày: CA 72-4, CA 19-9, CEA.
• Sàng lọc ung thư đại trực tràng: CA 19-9, CEA, CA 72-4.

Một số dấu ấn ung thư như CEA, CA 19-9 hoặc CA 72-4 có thể được sử dụng hỗ trợ theo dõi điều trị hoặc đánh giá thêm trong một số trường hợp nhưng không thay thế các phương pháp tầm soát tiêu chuẩn như nội soi.

Chụp X-quang có sử dụng thuốc cản quang

Đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh giúp đánh giá hình thái và cấu trúc của hệ tiêu hóa. Phương pháp này thường được chỉ định khi người bệnh xuất hiện triệu chứng nhằm tìm nguyên nhân gây bệnh. Dù có thể phát hiện một số tổn thương nhưng độ chính xác của chụp X-quang vẫn thấp hơn so với nội soi tiêu hóa.

Siêu âm hệ tiêu hóa

Siêu âm là phương pháp an toàn, dễ thực hiện, sử dụng sóng âm để khảo sát các cơ quan tiêu hóa thông qua đầu dò siêu âm. Dựa trên hình ảnh thu được, bác sĩ sẽ đưa ra nhận định và chẩn đoán phù hợp.

Kỹ thuật này cho hiệu quả tốt với các cơ quan đặc như gan hoặc thận. Tuy nhiên, do sóng siêu âm khó đi qua các cơ quan rỗng như dạ dày hay ruột, nên siêu âm thường được phối hợp với các phương pháp khác để tăng độ chính xác.

Nội soi trong tầm soát ung thư tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa là phương pháp được sử dụng rộng rãi trong phát hiện và chẩn đoán các bệnh lý đường tiêu hóa. Nhờ hệ thống hình ảnh hiện đại có khả năng phóng đại và lọc ánh sáng chuyên biệt, bác sĩ có thể quan sát rõ niêm mạc và phát hiện các tổn thương nhỏ từ rất sớm.

Khi phát hiện bất thường, bác sĩ có thể lấy mẫu mô để sinh thiết nhằm xác định có tế bào ung thư hay không. Ngoài ra, nội soi còn hỗ trợ thực hiện nhiều thủ thuật như cắt polyp hoặc lấy dị vật ngay trong quá trình thăm khám.

Lưu ý khi thực hiện tầm soát ung thư đường tiêu hóa

Để quá trình tầm soát ung thư đường tiêu hóa diễn ra thuận lợi và cho kết quả chính xác, người bệnh cần chuẩn bị đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng trước và sau khi thăm khám:

• Nên nhịn ăn từ 6 - 8 tiếng trước khi thực hiện hoặc làm theo hướng dẫn riêng của bác sĩ. Có thể uống một lượng nhỏ nước lọc hoặc nước ép táo, nhưng không nên dùng quá nhiều.
• Hạn chế ăn thực phẩm nhiều chất xơ trong vài ngày trước khi nội soi. Vào buổi tối trước ngày thực hiện, nên chọn các món nhẹ, dễ tiêu như cháo hoặc súp.
• Tránh sử dụng rượu bia, thuốc lá, cà phê và các chất kích thích khác ít nhất 4 - 6 giờ trước khi tầm soát.
• Chủ động thông báo với bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại, các loại thuốc đang dùng cũng như tiền sử bệnh lý như tim mạch, hen suyễn, bệnh thận hoặc dị ứng.
• Sau khi nội soi, nên nghỉ ngơi tại cơ sở y tế khoảng 30 phút trước khi ra về. Đồng thời tránh ăn đồ cay nóng trong khoảng 2 tiếng sau khi thực hiện.

Bài viết đã giúp giải đáp thắc mắc "Ai nên thực hiện tầm soát ung thư đường tiêu hóa?", từ đó nâng cao ý thức chủ động chăm sóc sức khỏe và phát hiện bệnh sớm. Những người có yếu tố nguy cơ, tiền sử bệnh lý tiêu hóa hoặc ở độ tuổi trung niên nên thực hiện thăm khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.