Bệnh quai bị sưng ở đâu? Đặc điểm nhận biết cần lưu ý

Bị sưng mặt, đau hàm, khó ăn uống là những biểu hiện khiến nhiều người lo lắng không biết có phải đang mắc bệnh quai bị hay không. Trên thực tế, quai bị có những vị trí sưng đặc trưng và dấu hiệu khá điển hình nếu chú ý quan sát. Cùng tìm hiểu những vị trí sưng của bệnh quai bị qua bài viết dưới đây.

Bệnh quai bị sưng ở đâu?

Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus quai bị gây ra, đặc trưng bởi tình trạng viêm và sưng các tuyến ngoại tiết, đặc biệt là tuyến nước bọt. Vị trí sưng của quai bị khá điển hình nhưng trong một số trường hợp, virus có thể lan đến các cơ quan khác, gây sưng đau và tiềm ẩn nhiều biến chứng. Dưới đây là những vị trí sưng khi bị quai bị:

Sưng tuyến nước bọt mang tai

Vị trí sưng phổ biến và đặc trưng nhất của bệnh quai bị là tuyến nước bọt mang tai, nằm ở hai bên mặt, phía trước và dưới tai, gần góc hàm dưới. Khi bị nhiễm virus, tuyến mang tai bị viêm và sưng to rõ rệt, khiến khuôn mặt người bệnh trông tròn hơn, mất đường viền hàm dưới đặc trưng.

Tình trạng sưng thường khởi phát ở một bên, sau đó lan sang bên còn lại trong vòng 1-3 ngày. Khoảng 70-80% trường hợp bị sưng hai bên mang tai. Vùng sưng thường đau khi chạm vào, tăng đau khi nhai, nuốt hoặc nói chuyện. Một số người còn kèm theo đau tai, họng sưng đỏ, khó nuốt và sốt. Sưng tuyến mang tai thường kéo dài khoảng 7-10 ngày rồi giảm dần khi hết bệnh.

Các vị trí sưng khác ít gặp nhưng cần lưu ý

Ngoài tuyến nước bọt mang tai, virus quai bị có thể xâm nhập và gây viêm ở nhiều cơ quan khác trong cơ thể, đặc biệt ở người sau tuổi dậy thì. Tuyến nước bọt dưới hàm và dưới lưỡi có thể bị ảnh hưởng, gây sưng vùng dưới cằm hoặc sàn miệng, dễ nhầm với sưng hạch bạch huyết và gây khó chịu khi nói, ăn uống.

Ở nam giới sau dậy thì, quai bị có thể gây viêm tinh hoàn, biểu hiện bằng sưng, đau, nóng đỏ bìu, thường xuất hiện sau viêm tuyến mang tai khoảng 1-2 tuần. Đây là biến chứng đáng lo ngại vì có thể dẫn đến teo tinh hoàn và ảnh hưởng khả năng sinh sản nếu không được theo dõi đúng cách.

Ở nữ giới, virus có thể gây viêm buồng trứng, tuy ít gặp hơn và triệu chứng thường nhẹ, chủ yếu là đau bụng dưới, mệt mỏi, đôi khi kèm sốt. Ngoài ra, trong một số trường hợp hiếm, quai bị còn có thể gây viêm tụy, viêm màng não hoặc viêm não.

Nhìn chung, sưng tuyến mang tai là dấu hiệu điển hình nhất của bệnh quai bị. Tuy nhiên, khi xuất hiện sưng đau ở các vị trí bất thường hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và theo dõi biến chứng kịp thời.

Đặc điểm nhận biết bệnh quai bị

Quai bị là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp và đường ăn uống thông qua giọt bắn nước bọt khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bệnh diễn tiến qua nhiều giai đoạn khác nhau với các biểu hiện lâm sàng đặc trưng, tuy nhiên mức độ triệu chứng có thể thay đổi tùy từng người và có trường hợp diễn biến âm thầm, khó nhận biết.

• Giai đoạn ủ bệnh: Thường kéo dài khoảng 18-25 ngày. Trong thời gian này, người nhiễm virus hầu như không có biểu hiện rõ ràng, nhưng vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác.
• Giai đoạn khởi phát: Người bệnh bắt đầu xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ đến vừa (khoảng 38-38,5°C), đau đầu, mệt mỏi, chán ăn, đau họng, buồn nôn hoặc nôn.
• Giai đoạn toàn phát: Sau sốt 24-48 giờ, viêm tuyến nước bọt mang tai xuất hiện. Tuyến mang tai thường sưng một bên, sau đó lan sang bên còn lại, đa số sưng hai bên nhưng không đối xứng. Vùng sưng căng, bóng, ấn đau, sờ nóng, không đỏ da và không lõm. Người bệnh có cảm giác đau hàm khi há miệng, nhai hoặc nuốt, đau có thể lan lên tai; lượng nước bọt giảm, đặc và quánh; họng thường viêm đỏ.
• Giai đoạn lui bệnh: Triệu chứng giảm dần, người bệnh hết sốt sau 3-4 ngày, tuyến mang tai xẹp dần và hồi phục hoàn toàn sau khoảng 8-10 ngày.

Đáng lưu ý, khoảng một phần ba trường hợp mắc quai bị không biểu hiện triệu chứng điển hình, không sưng tuyến mang tai, khiến bệnh dễ bị bỏ sót nếu không được theo dõi kỹ.

Biến chứng nguy hiểm của quai bị

Quai bị thường được xem là bệnh lành tính và có khả năng tự khỏi, tuy nhiên trong một số trường hợp, đặc biệt khi không được theo dõi và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản và thần kinh. Dưới đây là những biến chứng nguy hiểm:

Viêm buồng trứng và biến chứng thai kỳ

Ở nữ giới sau tuổi dậy thì, virus quai bị có thể gây viêm buồng trứng, biểu hiện chủ yếu bằng đau bụng dưới và sốt nhẹ. Đối với phụ nữ mang thai, đặc biệt trong 3 tháng đầu, quai bị có thể làm tăng nguy cơ sảy thai hoặc thai dị tật. Trong những tháng cuối thai kỳ, bệnh có thể liên quan đến sinh non hoặc thai chết lưu.

Viêm não, viêm màng não

Đây là biến chứng khá thường gặp ở trẻ em, với tỷ lệ khoảng 20-25%. Người bệnh có thể xuất hiện sốt cao, đau đầu dữ dội, nôn ói, cứng cổ, co giật hoặc rối loạn ý thức.

Viêm tinh hoàn

Viêm tinh hoàn là biến chứng thường gặp ở nam giới sau tuổi dậy thì, chiếm khoảng 20-30% các trường hợp mắc quai bị. Biến chứng này thường xuất hiện sau khi sưng tuyến mang tai khoảng 7-10 ngày, biểu hiện bằng sốt cao, ớn lạnh, buồn nôn, đau bụng và tinh hoàn sưng to, đau nhiều. Thông thường chỉ viêm một bên, nhưng cũng có thể viêm hai bên. Sau giai đoạn cấp, tinh hoàn có nguy cơ teo, với tỷ lệ khoảng 30-40%. Trường hợp teo cả hai tinh hoàn có thể dẫn đến vô sinh.

Viêm tụy cấp

Viêm tụy cấp do quai bị gặp khoảng 3-7%, thường xảy ra ở người lớn. Triệu chứng có thể bao gồm đau vùng thượng vị, nôn, đầy bụng, tiêu chảy và chán ăn. Nhiều trường hợp diễn biến âm thầm và chỉ phát hiện qua xét nghiệm.

Do hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho quai bị, việc phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và theo dõi tại cơ sở y tế sẽ giúp hạn chế tối đa các biến chứng nguy hiểm của bệnh.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ bị quai bị sưng ở đâu cũng như các đặc điểm nhận biết điển hình của bệnh quai bị qua từng giai đoạn. Khi nghi ngờ mắc quai bị, người bệnh cần nghỉ ngơi, cách ly hợp lý và đến cơ sở y tế để được thăm khám, tư vấn chăm sóc đúng cách. Chủ động tiêm vắc xin phòng quai bị đầy đủ vẫn là biện pháp hiệu quả nhất giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.