Chẩn đoán bệnh lao dựa vào dấu hiệu nào? Khi nào cần đi khám ngay?

Lao phổi là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan qua đường hô hấp. Trên thực tế, nhiều người chủ quan với các dấu hiệu ban đầu, dẫn đến chậm trễ trong chẩn đoán và điều trị. Vậy chẩn đoán bệnh lao dựa vào những dấu hiệu nào và khi nào người bệnh cần đi khám ngay?

Chẩn đoán bệnh lao như thế nào?

Chẩn đoán bệnh lao cần được thực hiện một cách toàn diện, kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng, nhằm xác định chính xác tình trạng bệnh, tránh bỏ sót hoặc chẩn đoán nhầm với các bệnh lý hô hấp khác.

Chẩn đoán bệnh lao dựa vào các dấu hiệu lâm sàng

Ở giai đoạn đầu, bệnh lao thường biểu hiện bằng các triệu chứng không đặc hiệu. Có thể kể đến một số triệu chứng lao phổi như ho kéo dài trên 2 - 3 tuần, ho khạc đờm hoặc lẫn máu, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi đêm, mệt mỏi và sụt cân không rõ nguyên nhân. Bác sĩ sẽ khai thác kỹ tiền sử tiếp xúc với người mắc lao, điều kiện sống và các yếu tố nguy cơ để định hướng chẩn đoán ban đầu trước khi chỉ định xét nghiệm chuyên sâu.

Dựa vào xét nghiệm bệnh lao

Xét nghiệm chẩn đoán lao phổi giúp phát hiện trực tiếp vi khuẩn lao hoặc đánh giá đáp ứng miễn dịch của cơ thể với vi khuẩn lao, từ đó hỗ trợ bác sĩ xác định tình trạng nhiễm lao một cách chính xác khi kết hợp với lâm sàng. Các xét nghiệm giúp phân biệt lao với các bệnh lý hô hấp khác có triệu chứng tương tự, từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra hướng điều trị phù hợp và kịp thời. Một số xét nghiệm thường được chỉ định như:

• Soi đờm tìm vi khuẩn lao (AFB): Phát hiện trực tiếp vi khuẩn lao trong mẫu đờm, thường dùng để sàng lọc lao phổi và đánh giá khả năng lây nhiễm.
• Xét nghiệm GeneXpert (Xpert MTB/RIF): Phát hiện DNA vi khuẩn lao và tình trạng kháng rifampicin với độ chính xác cao, cho kết quả nhanh.
• Nuôi cấy vi khuẩn lao: Giúp khẳng định chẩn đoán và đánh giá độ nhạy cảm với thuốc chống lao, dù thời gian chờ kết quả kéo dài.
• Chụp X-quang phổi: Hỗ trợ phát hiện tổn thương nghi ngờ lao phổi và theo dõi tiến triển điều trị.
• Xét nghiệm Mantoux (test lao trong da): Đánh giá phản ứng miễn dịch của cơ thể với vi khuẩn lao, thường dùng trong tầm soát lao tiềm ẩn.
• Xét nghiệm IGRA: Đo lượng interferon-gamma do tế bào miễn dịch tiết ra khi tiếp xúc với kháng nguyên đặc hiệu của vi khuẩn lao, có độ đặc hiệu cao và ít bị ảnh hưởng bởi vắc xin BCG.

Bệnh lao dễ lây nhất khi nào?

Bệnh lao dễ lây nhất khi người bệnh mắc lao phổi đang ở giai đoạn hoạt động và chưa được điều trị hoặc điều trị chưa đúng cách. Cụ thể:

• Khi người bệnh ho, khạc nhổ, hắt hơi, nói chuyện lớn: Vi khuẩn lao phát tán vào không khí qua các giọt bắn li ti và có thể lây sang người xung quanh khi hít phải.
• Giai đoạn bệnh chưa được phát hiện: Người bệnh chưa dùng thuốc kháng lao nên số lượng vi khuẩn trong đờm cao, nguy cơ lây nhiễm rất lớn.
• Môi trường kín, kém thông thoáng: Nhà ở chật hẹp, phòng đông người, xe buýt, nhà xưởng… làm tăng khả năng lây lan.
• Người tiếp xúc gần, lâu dài: Người sống chung nhà, đồng nghiệp làm việc chung không gian kín có nguy cơ cao hơn.

Ngược lại, người mắc lao ngoài phổi thường ít hoặc không lây, trừ trường hợp đồng thời có lao phổi hoặc tổn thương đường hô hấp. Và sau khoảng 2 - 3 tuần điều trị kháng lao đúng phác đồ, nguy cơ lây truyền giảm rõ rệt. Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị đúng là yếu tố then chốt để kiểm soát bệnh lao trong cộng đồng.

Cách phòng ngừa bệnh lao nguy hiểm

Bệnh lao hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả nếu mỗi người chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Cụ thể là:

• Tiêm vắc xin lao BCG đầy đủ, đúng lịch, đặc biệt cho trẻ sơ sinh, vì vắc xin giúp cơ thể tạo miễn dịch sớm, làm giảm đáng kể nguy cơ mắc các thể lao nặng như lao màng não, lao kê.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người mắc lao phổi đang lây, đồng thời đeo khẩu trang khi cần thiết vì vi khuẩn lao chủ yếu lây qua đường hô hấp.
• Giữ môi trường sống và làm việc thông thoáng, nhiều ánh sáng, bởi vi khuẩn lao khó tồn tại lâu trong không khí lưu thông tốt và có ánh nắng mặt trời.
• Duy trì lối sống lành mạnh, dinh dưỡng đầy đủ, không hút thuốc, để tăng đề kháng, giúp cơ thể kiểm soát vi khuẩn lao và giảm nguy cơ chuyển từ nhiễm lao sang bệnh lao.
• Tuân thủ phác đồ điều trị lao đầy đủ, dùng thuốc đúng và đủ thời gian giúp tiêu diệt vi khuẩn hoàn toàn, ngăn ngừa tái phát và tình trạng lao kháng thuốc.

Tiêm vắc xin BCG là bước phòng ngừa bệnh lao quan trọng ngay từ sớm và muốn tư vấn chi tiết, bạn có thể liên hệ đến hệ thống Trung tâm tiêm chủng Long Châu.

Những câu hỏi thường gặp về chẩn đoán bệnh lao

Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp bạn hiểu rõ hơn về chẩn đoán bệnh lao.

Chẩn đoán bệnh lao có mất nhiều thời gian không?

Thời gian chẩn đoán phụ thuộc vào phương pháp được chỉ định. Một số xét nghiệm nhanh có thể cho kết quả trong vài giờ đến 1 ngày, trong khi nuôi cấy vi khuẩn lao cần nhiều tuần để khẳng định.

Chẩn đoán bệnh lao có thể cho kết quả âm tính giả không?

Có thể xảy ra âm tính giả trong giai đoạn sớm của bệnh hoặc khi người bệnh lấy mẫu không đạt yêu cầu. Vì vậy, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp và theo dõi lâm sàng để đảm bảo độ chính xác.

Người không có triệu chứng có cần chẩn đoán bệnh lao không?

Trong một số trường hợp có nguy cơ cao như tiếp xúc gần với người mắc lao hoặc suy giảm miễn dịch, việc tầm soát và chẩn đoán vẫn cần thiết dù chưa có triệu chứng rõ ràng.

Chẩn đoán bệnh lao có ảnh hưởng đến sức khỏe không?

Hầu hết các phương pháp chẩn đoán bệnh lao hiện nay đều an toàn, xâm lấn tối thiểu và được thực hiện theo quy trình chuẩn, không gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe người bệnh.

Có thể tự chẩn đoán bệnh lao tại nhà không?

Không nên tự chẩn đoán lao tại nhà vì các triệu chứng lao dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh khác. Việc chẩn đoán chính xác cần được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên môn.

Sau khi chẩn đoán bệnh lao, người bệnh cần làm gì tiếp theo?

Người mắc bệnh lao cần tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ, dùng thuốc đúng phác đồ và tái khám định kỳ để theo dõi hiệu quả điều trị cũng như phòng ngừa lây nhiễm.

Chẩn đoán bệnh lao sớm đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát và điều trị hiệu quả căn bệnh này. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ hoặc triệu chứng kéo dài bất thường, người bệnh nên chủ động đi khám tại cơ sở y tế để được xét nghiệm và chẩn đoán chính xác, bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.