Giải đáp thắc mắc: Bệnh viêm mũi dị ứng có lây không?

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa viêm mũi dị ứng và cảm lạnh thông thường do các triệu chứng khá giống nhau như hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi. Điều này khiến họ lo lắng rằng bệnh có thể lây lan khi tiếp xúc gần với người mắc. Thực tế, bản chất của viêm mũi dị ứng hoàn toàn khác so với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.

Như thế nào là viêm mũi dị ứng?

Viêm mũi dị ứng là phản ứng viêm của niêm mạc mũi khi cơ thể tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng có trong không khí. Dù không phải bệnh nguy hiểm, tình trạng này có thể gây nhiều phiền toái, ảnh hưởng đến sinh hoạt và giấc ngủ của người mắc.

Phân loại viêm mũi dị ứng:

• Viêm mũi dị ứng theo mùa: Thường xuất hiện vào các thời điểm nhất định trong năm, khi phấn hoa, nấm mốc hoặc bụi trong không khí gia tăng, đặc biệt là vào mùa xuân và mùa thu.
• Viêm mũi dị ứng quanh năm: Xảy ra liên tục do các yếu tố trong môi trường sống như lông vật nuôi, bụi nhà, mạt nhà hoặc côn trùng nhỏ (bọ chét, ve). Những người nuôi chó mèo thường dễ gặp loại viêm mũi này.

Việc tiếp xúc với phấn hoa, lông thú cưng hay nấm mốc là nguyên nhân điển hình khiến bệnh khởi phát hoặc tái phát nhiều lần trong năm. Mặc dù không đe dọa tính mạng, nhưng nếu không điều trị và kiểm soát tốt, viêm mũi dị ứng có thể dẫn đến các biến chứng như viêm xoang, polyp mũi hoặc rối loạn khứu giác.

Người bệnh thường xuất hiện các dấu hiệu như ngứa mũi, hắt hơi liên tục, chảy nước mũi trong và nghẹt mũi. Ở giai đoạn kéo dài, tình trạng này có thể gây nhức đầu, ù tai, mất ngủ hoặc giảm khả năng ngửi. Một số trường hợp viêm mạn tính còn gây ngáy ngủ do tắc nghẽn đường thở kéo dài.

Bệnh viêm mũi dị ứng có lây không​?

Theo Cleveland Clinic, viêm mũi dị ứng không phải là bệnh lây từ người này sang người khác. Đây là một rối loạn liên quan đến phản ứng của hệ miễn dịch chứ không do vi khuẩn hay virus gây nên. Vì vậy, bệnh không thể truyền qua tiếp xúc gần gũi như bắt tay, ôm hôn, dùng chung vật dụng cá nhân hoặc qua giọt bắn khi ho, hắt hơi.

Khi người bệnh tiếp xúc với các yếu tố kích ứng như phấn hoa, lông thú, bụi mịn, khói thuốc hay nấm mốc, hệ miễn dịch sẽ nhận diện chúng là tác nhân có hại và giải phóng các chất trung gian để phản ứng lại. Phản ứng này khiến niêm mạc mũi sưng viêm, gây hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi và cảm giác ngứa rát khó chịu. Dù đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên, nhưng phản ứng quá mạnh lại gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày.

Trường hợp nhiều người trong một gia đình cùng bị viêm mũi dị ứng thường do cùng tiếp xúc với môi trường và dị nguyên giống nhau, không phải do lây lan. Vì vậy, người mắc không cần cách ly hay lo sợ truyền bệnh cho người khác.

Nguyên nhân gây viêm mũi dị ứng

Tình trạng viêm mũi dị ứng xuất hiện khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với các yếu tố gây kích ứng từ môi trường. Một số dị nguyên thường gặp bao gồm:

• Phấn hoa: Thường xuất hiện nhiều vào mùa xuân và mùa hè, các hạt phấn nhỏ li ti dễ bay trong không khí, xâm nhập vào mũi và gây kích ứng niêm mạc.
• Lông thú nuôi: Lông, vảy da hoặc tế bào chết của chó mèo và các vật nuôi khác có thể bám trên quần áo, đồ đạc, từ đó gây phản ứng dị ứng kéo dài ở người nhạy cảm.
• Bụi bẩn: Các hạt bụi siêu nhỏ trong chăn, nệm, thảm, rèm cửa hoặc những nơi ít vệ sinh là môi trường lý tưởng cho mạt nhà phát triển, dễ gây kích ứng đường hô hấp.
• Bào tử nấm mốc: Khi môi trường ẩm thấp, nấm mốc sinh sôi và phát tán bào tử trong không khí, khiến người hít phải thường bị ngứa mũi, nghẹt mũi, hắt hơi quanh năm.
• Khói bụi và hóa chất: Khói xe, khói thuốc lá, chất tẩy rửa, hoặc hơi công nghiệp chứa các thành phần độc hại có thể làm niêm mạc mũi sưng viêm, dẫn đến viêm mũi dị ứng hoặc làm bệnh nặng hơn.

Cách phòng tránh viêm mũi dị ứng

Để hạn chế nguy cơ khởi phát hoặc tái phát viêm mũi dị ứng, việc chủ động chăm sóc và điều chỉnh thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò rất quan trọng. Một môi trường sống trong lành cùng lối sống khoa học sẽ giúp giảm đáng kể các tác nhân kích thích niêm mạc mũi và bảo vệ hệ hô hấp khỏe mạnh.

Giữ không gian sống sạch sẽ

Không gian sống là nơi dễ tích tụ các dị nguyên như bụi bẩn, lông động vật, phấn hoa hay nấm mốc. Nên thường xuyên vệ sinh nhà cửa, lau dọn bề mặt bằng khăn ẩm và giặt chăn ga, rèm cửa bằng nước nóng để loại bỏ bụi và mạt nhà, giúp giảm nguy cơ kích ứng mũi.

Dùng máy lọc không khí hoặc máy tạo ẩm

Thiết bị lọc không khí có thể loại bỏ các hạt bụi, phấn hoa và vi sinh vật trong môi trường, giúp không khí sạch hơn. Trong khi đó, máy tạo ẩm giúp cân bằng độ ẩm, tránh tình trạng khô mũi, nguyên nhân khiến niêm mạc dễ tổn thương và nhạy cảm hơn.

Tránh khói thuốc và hóa chất hại

Khói thuốc lá, khí thải, chất tẩy rửa hay mùi hóa chất nặng đều có thể làm niêm mạc mũi sưng viêm, khiến bệnh trở nên nghiêm trọng hơn. Giữ môi trường sống trong lành, không hút thuốc và hạn chế tiếp xúc với khói bụi là biện pháp phòng ngừa quan trọng.

Giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi

Nhiệt độ giảm hoặc thay đổi đột ngột dễ làm bệnh bùng phát. Nên mặc đủ ấm, tránh để cơ thể nhiễm lạnh và che chắn mũi khi ra ngoài trời lạnh để hạn chế kích thích niêm mạc.

Tăng cường sức đề kháng

Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, nghỉ ngơi hợp lý và tập thể dục thường xuyên giúp hệ miễn dịch hoạt động ổn định hơn. Khi cơ thể khỏe mạnh, khả năng chống lại các yếu tố dị nguyên sẽ được nâng cao, giảm nguy cơ mắc viêm mũi dị ứng.

Viêm mũi dị ứng có lây không là thắc mắc thường gặp nhưng đây không phải là bệnh truyền nhiễm. Tuy nhiên, người mắc vẫn cần chú ý loại bỏ các yếu tố gây dị ứng và chăm sóc mũi đúng cách để giảm tái phát. Việc duy trì môi trường sống sạch sẽ, ăn uống lành mạnh và tăng cường sức đề kháng sẽ giúp kiểm soát tốt bệnh, bảo vệ sức khỏe đường hô hấp lâu dài.