Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị nhiễm trùng máu an toàn cha mẹ cần biết

Nhiễm trùng máu là một trong những tình trạng nhiễm khuẩn nguy hiểm nhất ở trẻ, có thể tiến triển nhanh và gây ra nhiều biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời. Bên cạnh phác đồ điều trị tại bệnh viện, việc chăm sóc trẻ đúng cách tại nhà đóng vai trò quan trọng giúp trẻ hồi phục nhanh hơn và hạn chế nguy cơ tái phát.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu ở trẻ

Nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là tình trạng nhiễm khuẩn toàn thân nghiêm trọng, có thể tiến triển nhanh và gây biến chứng nặng nếu không được phát hiện sớm. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến cha mẹ cần nhận biết:

• Vệ sinh cá nhân và môi trường kém: Da, niêm mạc và hệ tiêu hóa của trẻ còn non yếu. Vệ sinh không đảm bảo tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập qua các vết trầy xước trên da, cuống rốn hoặc đường tiêu hóa.
• Mẹ tiếp xúc môi trường ô nhiễm khi mang thai: Thai phụ sống hoặc làm việc trong khu vực có nhiều vi khuẩn gây bệnh dễ làm tăng nguy cơ truyền nhiễm sang thai nhi.
• Mẹ mắc bệnh lý nhiễm trùng trong thai kỳ: Các bệnh như viêm đường tiết niệu, Rubella, nhiễm vi khuẩn đường sinh dục… có thể khiến vi khuẩn vượt qua nhau thai, xâm nhập vào hệ tuần hoàn của thai nhi và gây nhiễm khuẩn huyết.
• Dụng cụ y tế không vô trùng khi sinh: Quy trình sinh nở không đảm bảo vô khuẩn có thể khiến trẻ sơ sinh nhiễm vi khuẩn ngay trong lúc chào đời.
• Nhiễm khuẩn do vi khuẩn gây bệnh đặc hiệu: Trẻ có thể nhiễm các tác nhân nguy hiểm như phế cầu khuẩn, liên cầu nhóm B, E.coli, Klebsiella, Pseudomonas…
• Vỡ ối sớm hoặc kéo dài: Khi màng ối bị vỡ trước thời điểm sinh, vi khuẩn đường sinh dục của mẹ có thể xâm nhập vào buồng ối. Thai nhi nuốt phải nước ối nhiễm khuẩn dễ dẫn đến viêm phổi, viêm dạ dày ruột và tiến triển thành nhiễm trùng máu.

Chăm sóc trẻ bị nhiễm trùng máu như thế nào đúng cách?

Bên cạnh việc điều trị chuyên sâu tại bệnh viện, chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng giúp trẻ hồi phục, giảm biến chứng và tăng khả năng sống sót. Dưới đây là hướng dẫn chăm sóc chi tiết để cha mẹ có thể chăm sóc trẻ hiệu quả hơn:

Kiểm soát nhiễm trùng

Ở trẻ bị nhiễm trùng máu, xử lý ngay nguồn gây bệnh là bước ưu tiên hàng đầu. Trẻ cần được khởi trị kháng sinh đường tĩnh mạch càng sớm càng tốt, nhất là trong vài giờ đầu sau khi xuất hiện nghi ngờ lâm sàng và đã lấy mẫu cấy máu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp can thiệp như dẫn lưu ổ mủ, loại bỏ mô hoại tử hoặc xử lý những ổ nhiễm khuẩn sâu nhằm giảm tải lượng vi khuẩn. Khi kết quả vi sinh xác định được tác nhân gây bệnh, phác đồ kháng sinh sẽ được điều chỉnh để đảm bảo hiệu quả tối ưu và hạn chế kháng thuốc.

Điều trị hồi sức tích cực

Bên cạnh việc kiểm soát nhiễm khuẩn, trẻ cần được hồi sức kịp thời để duy trì hoạt động của các cơ quan. Đối với trẻ có biểu hiện suy hô hấp hoặc hội chứng suy hô hấp cấp (ARDS), thở máy hoặc thông khí hỗ trợ được chỉ định sớm để đảm bảo cung cấp oxy đầy đủ. Ngoài ra, bác sĩ sẽ đánh giá và bổ sung dinh dưỡng hợp lý, cùng với các biện pháp phòng ngừa biến chứng như thuyên tắc tĩnh mạch sâu.

Phương pháp điều trị bổ sung

Trong quá trình điều trị nhiễm khuẩn huyết, trẻ có thể cần thêm các thuốc hỗ trợ như thuốc chống viêm, thuốc điều chỉnh đông máu, thuốc vận mạch hoặc thuốc kiểm soát huyết áp tùy theo diễn tiến bệnh. Đồng thời, cần đặc biệt chú ý phòng ngừa nhiễm trùng bệnh viện thông qua kiểm soát vô khuẩn nghiêm ngặt và chăm sóc theo dõi sát sao.

Nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nguy hiểm như thế nào?

Nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là một trong những tình trạng cấp cứu nhi khoa nguy hiểm nhất, có diễn tiến nhanh và khó tiên lượng. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường rất mơ hồ, dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý bẩm sinh khác như suy hô hấp, rối loạn chuyển hóa hay bệnh tim bẩm sinh. Điều này khiến việc chẩn đoán thường bị trì hoãn, dẫn đến nguy cơ biến chứng nặng và tăng tỷ lệ tử vong.

Một trong những biến chứng đáng sợ nhất của nhiễm trùng máu là sốc nhiễm khuẩn, gây suy hô hấp, suy tim, rối loạn tuần hoàn và suy đa cơ quan. Dù được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong trong sốc nhiễm khuẩn vẫn rất cao. Bên cạnh đó, trẻ có thể gặp rối loạn đông máu nặng, hình thành các huyết khối trong vi mạch khiến tổn thương các cơ quan càng trầm trọng hơn, dẫn đến nhồi máu phổi, nhồi máu não hoặc thiếu máu cơ tim.

Nguy hiểm hơn, nhiễm trùng máu có thể tiến triển thành suy đa tạng, buộc trẻ phải thở máy, lọc máu hoặc hỗ trợ chức năng gan, thận liên tục. Tỷ lệ tử vong do nhiễm khuẩn huyết ở trẻ sơ sinh được ghi nhận từ 20-50%, cao hơn đáng kể ở những trẻ sinh non, suy dinh dưỡng hoặc có bệnh nền.

Các yếu tố nguy cơ gây nhiễm trùng máu ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Ở trẻ sơ sinh, nhiễm khuẩn huyết thường liên quan mật thiết đến tình trạng sức khỏe của mẹ và quá trình chuyển dạ. Những trẻ sinh non, nhẹ cân, suy thai hoặc có thời gian ối vỡ kéo dài có nguy cơ cao bị vi khuẩn xâm nhập ngay từ trong buồng tử cung hoặc trong quá trình sinh. Bên cạnh đó, các bệnh nhiễm trùng của mẹ như rubella, herpes simplex, nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) chưa được tầm soát và điều trị trong thai kỳ cũng làm tăng đáng kể khả năng trẻ mắc nhiễm trùng huyết sớm sau sinh.

Đối với trẻ nhỏ, bệnh thường xuất hiện khi có các yếu tố làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập. Những trẻ phải đặt đường truyền tĩnh mạch dài ngày khi nằm viện, tiếp xúc với dụng cụ y tế hoặc đồ dùng không được vô khuẩn đúng cách dễ bị vi khuẩn tấn công vào máu. Ngoài ra, việc chăm sóc hằng ngày thiếu vệ sinh, đặc biệt không rửa tay đúng cách, cũng là nguồn lây nhiễm phổ biến.

Một số yếu tố hệ thống khác cũng góp phần làm tăng nguy cơ, bao gồm trẻ suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, trẻ đang điều trị corticoid kéo dài hoặc mắc các dị tật bẩm sinh. Đây đều là những yếu tố có thể kiểm soát phần lớn nếu được theo dõi y tế chặt chẽ và chăm sóc dự phòng đúng cách.

Cách phòng ngừa nhiễm trùng máu ở trẻ

Nhiễm trùng máu là tình trạng nhiễm khuẩn toàn thân tiến triển nhanh và có thể gây tử vong, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu trẻ được bảo vệ đúng cách ngay từ đầu. Cha mẹ cần hiểu rõ các biện pháp dự phòng để giảm thiểu nguy cơ khởi phát các ổ nhiễm khuẩn và ngăn bệnh diễn tiến nặng. Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả gồm:

• Điều trị triệt để các ổ nhiễm trùng sớm: Khi trẻ mắc viêm phổi, viêm tai giữa, viêm da, tiêu chảy do vi khuẩn… cha mẹ cần cho trẻ khám và điều trị dứt điểm.
• Theo dõi sát khi trẻ đang mắc bệnh nhiễm khuẩn: Trẻ đang bị viêm đường hô hấp hoặc tiêu hóa cần được chăm sóc dinh dưỡng đầy đủ, dùng thuốc theo đúng chỉ định, đồng thời theo dõi các dấu hiệu diễn tiến nặng như li bì, bú kém, thở nhanh, da tái lạnh… để đưa trẻ đi cấp cứu kịp thời.
• Tăng cường dinh dưỡng và chăm sóc miễn dịch: Trẻ cần chế độ ăn đầy đủ đạm, vitamin và khoáng chất để tăng sức đề kháng. Với trẻ bệnh, nên ưu tiên các thực phẩm mềm, dễ tiêu và uống đủ nước để hỗ trợ phục hồi.
• Thực hiện vệ sinh đúng cách: Rửa tay bằng xà phòng trước khi chăm sóc trẻ, vệ sinh núm ti, bình sữa, đồ dùng ăn uống, và giữ môi trường sống sạch sẽ giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với vi khuẩn gây bệnh.
• Tiêm chủng đầy đủ: Đây là biện pháp hiệu quả nhất trong phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm như phế cầu, HIB, sởi, thủy đậu.
• Chăm sóc thai kỳ cho mẹ bầu: Mẹ cần xét nghiệm các bệnh nhiễm trùng, tiêm vắc xin theo khuyến cáo và điều trị sớm khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn để giảm nguy cơ truyền bệnh cho trẻ sơ sinh.

Hy vọng những thông tin trên đã giúp cha mẹ hiểu đúng về cách chăm sóc trẻ bị nhiễm trùng máu an toàn, hiệu quả. Đây là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh và có thể để lại biến chứng nặng nếu không được phát hiện sớm. Khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ biến chứng và tử vong.