Bệnh nhược cơ tổng quát là một rối loạn tự miễn mạn tính gây suy giảm dẫn truyền tại điểm nối thần kinh - cơ, khiến nhiều nhóm cơ trên cơ thể bị yếu và nhanh mỏi khi hoạt động. Khác với thể nhược cơ chỉ khu trú ở cơ mắt, nhược cơ tổng quát có thể ảnh hưởng đến cơ mặt, cơ nhai nuốt, cơ tay chân và cả cơ hô hấp.

Người bệnh thường gặp khó khăn trong các hoạt động sinh hoạt hằng ngày như nói chuyện, nhai nuốt, đi lại hoặc nâng giữ tay chân. Triệu chứng có xu hướng nặng lên khi gắng sức và cải thiện phần nào sau nghỉ ngơi. Nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành cơn nhược cơ gây suy hô hấp nguy hiểm đến tính mạng.

Trên lâm sàng, bệnh nhược cơ thường được chia thành hai thể chính gồm nhược cơ mắt và nhược cơ tổng quát. Trong đó, nhược cơ tổng quát là thể bệnh mà tình trạng yếu cơ đã lan ra ngoài vùng mắt, ảnh hưởng đến nhiều nhóm cơ khác trên cơ thể. Đây cũng là thể bệnh có nguy cơ biến chứng nặng cao hơn và cần được theo dõi điều trị lâu dài.

Những dấu hiệu và triệu chứng của nhược cơ tổng quát

Triệu chứng của nhược cơ tổng quát thường tiến triển tăng dần và có đặc điểm điển hình là cơ càng hoạt động càng nhanh mỏi, nghỉ ngơi thì đỡ hơn. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Sụp mí mắt, nhìn đôi hoặc mờ mắt: Đây thường là dấu hiệu khởi phát sớm và dễ nhận thấy nhất.
• Yếu cơ mặt: Người bệnh khó biểu lộ cảm xúc, nét mặt đờ, nói khó hoặc giọng nói nhỏ dần khi nói lâu.
• Khó nhai, khó nuốt: Dễ bị sặc khi ăn uống, nuốt nghẹn hoặc cảm thấy mệt khi phải nhai lâu.
• Yếu cơ tay chân: Khó nâng tay, leo cầu thang, đứng lên ngồi xuống hoặc đi lại nhanh mỏi.
• Yếu cơ cổ: Đầu dễ gục xuống khi ngồi hoặc làm việc trong thời gian dài.
• Khó thở hoặc hụt hơi: Xuất hiện khi bệnh ảnh hưởng đến các cơ hô hấp, là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý.

Các triệu chứng thường dao động trong ngày, nặng hơn vào chiều tối, sau gắng sức hoặc khi cơ thể mệt mỏi.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh nhược cơ tổng quát

Nếu không được kiểm soát tốt, nhược cơ tổng quát có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh:

• Cơn nhược cơ: Đây là biến chứng nguy hiểm nhất, xảy ra khi cơ hô hấp và cơ nuốt yếu liệt cấp tính, có thể dẫn đến suy hô hấp đe dọa tính mạng.
• Viêm phổi hít: Khó nuốt và dễ sặc khiến thức ăn hoặc nước uống đi vào đường thở, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng phổi.
• Suy dinh dưỡng, sụt cân: Người bệnh ăn uống khó khăn kéo dài nên dễ thiếu năng lượng và suy kiệt.
• Giảm khả năng vận động: Yếu cơ kéo dài khiến người bệnh nhanh mệt, hạn chế sinh hoạt, lao động và phụ thuộc nhiều hơn vào người chăm sóc.
• Rối loạn tâm lý: Lo âu, mất ngủ hoặc trầm cảm có thể xuất hiện do bệnh mạn tính kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh nên đi khám chuyên khoa thần kinh sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Sụp mí mắt hoặc nhìn đôi kéo dài.
• Nói khó, nuốt nghẹn, dễ sặc khi ăn uống.
• Tay chân yếu nhanh bất thường.
• Mệt tăng lên rõ rệt sau khi hoạt động.

Cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay khi có các biểu hiện sau:

• Khó thở, thở yếu hoặc hụt hơi.
• Nuốt không được nước bọt.
• Nói đứt quãng, không thành tiếng.
• Yếu cơ tiến triển nhanh toàn thân.

Đây có thể là dấu hiệu của cơn nhược cơ cấp, cần được xử trí khẩn cấp để tránh suy hô hấp nguy hiểm.

Nhược cơ tổng quát là tình trạng yếu cơ lan tỏa có thể bắt nguồn từ nhiều cơ chế bệnh lý khác nhau, liên quan đến hệ thần kinh, cơ hoặc các rối loạn toàn thân. Những nguyên nhân thường gặp gồm:

• Tổn thương hệ thần kinh trung ương: Các bệnh lý như đột quỵ, u não, viêm não, viêm tủy, chèn ép tủy cổ/ngực cao, bệnh thoái hóa thần kinh hoặc bệnh mất myelin có thể làm gián đoạn đường dẫn truyền vận động từ não đến cơ.
• Tổn thương thần kinh ngoại biên: Bao gồm viêm đa rễ dây thần kinh cấp hoặc mạn như Guillain–Barré, đa dây thần kinh do đái tháo đường, suy thận, nghiện rượu, thiếu vitamin B1/B12, nhiễm độc hoặc bệnh neuron vận động.
• Rối loạn tại bản vận động thần kinh - cơ: Đây là nhóm nguyên nhân điển hình, trong đó có bệnh Myasthenia Gravis, hội chứng Lambert–Eaton hoặc ngộ độc botulinum khiến tín hiệu thần kinh không truyền hiệu quả đến cơ.
• Bệnh cơ nguyên phát: Một số bệnh lý cơ như viêm đa cơ, viêm da cơ, loạn dưỡng cơ hoặc bệnh cơ do rối loạn nội tiết – chuyển hóa có thể gây yếu cơ toàn thân.
• Bệnh cơ do thuốc và độc chất: Sử dụng kéo dài corticosteroid, statin, colchicine, chloroquine, rượu hoặc tiếp xúc hóa chất độc có thể làm tổn thương sợi cơ.
• Rối loạn điện giải và chuyển hóa: Hạ hoặc tăng kali máu, hạ calci, hạ phosphat, hạ magnesi hay rối loạn toan kiềm nặng đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến co cơ.
• Bệnh nội tiết: Các bệnh như suy giáp, cường giáp, suy thượng thận, hội chứng Cushing hoặc đái tháo đường mất kiểm soát cũng là nguyên nhân gây yếu cơ kéo dài.
• Bệnh lý toàn thân: Thiếu máu nặng, suy tim, suy gan, suy thận, nhiễm trùng nặng hoặc suy dinh dưỡng khiến cơ thể giảm sức bền và giảm khả năng vận động.
• Nguyên nhân chức năng hoặc tâm thần: Một số trường hợp yếu cơ liên quan đến rối loạn phân ly hoặc yếu cơ chức năng dù không có tổn thương thực thể rõ ràng.

Như vậy, nhược cơ tổng quát không phải là một bệnh đơn lẻ mà là biểu hiện của nhiều rối loạn khác nhau, trong đó nhóm bệnh tại bản vận động thần kinh - cơ là nguyên nhân cần được chú ý nhiều nhất.