Một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm

Vệ sinh an toàn thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng, tuy nhiên thực tế cho thấy thực phẩm “bẩn” vẫn còn tồn tại và được sử dụng hằng ngày. Việc tiêu thụ thực phẩm không đảm bảo an toàn không chỉ gây ngộ độc tức thời mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý nguy hiểm về lâu dài. Nhận diện những bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ giúp mỗi người nâng cao ý thức phòng tránh và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như gia đình.

Một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm

Thực phẩm không đảm bảo vệ sinh an toàn không chỉ gây ngộ độc cấp tính mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe lâu dài. Khi các chất độc hại tích tụ dần trong cơ thể, chúng có thể gây ra hàng loạt bệnh mạn tính nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều cơ quan và chất lượng sống. Dưới đây là những bệnh lý thường gặp do mất vệ sinh an toàn thực phẩm mà người dân cần đặc biệt lưu ý.

Ngộ độc kim loại nặng mạn tính

Thực phẩm nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadimi có thể gây ngộ độc mạn tính nếu sử dụng lâu dài. Các chất này tích tụ trong cơ thể, làm tổn thương gan, thận, hệ thần kinh trung ương và gây ra nhiều biểu hiện như suy giảm trí nhớ, mất ngủ, lo âu, sa sút trí tuệ. Nghiêm trọng hơn, ngộ độc kim loại nặng còn liên quan đến bệnh Parkinson, suy tủy xương, thiếu máu và giảm bạch cầu.

Rối loạn tim mạch và thần kinh do tồn dư kháng sinh

Việc tiêu thụ thực phẩm chứa dư lượng kháng sinh hoặc chất kích thích tăng trọng trong chăn nuôi có thể gây phù, ứ nước và ảnh hưởng đến tim mạch, dẫn đến rối loạn nhịp tim. Các chất này còn kích thích hệ thần kinh, gây căng thẳng, mất ngủ, lo âu kéo dài và suy nhược thần kinh. Đặc biệt, tồn dư kháng sinh làm cơ thể tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến việc điều trị bệnh sau này trở nên khó khăn hơn.

Tổn thương gan, thận và nguy cơ ung thư

Những chất vô cơ độc hại như formol, hàn the, ure thường bị lạm dụng trong thực phẩm bẩn có thể gây tổn thương gan, thận mạn tính. Việc tiếp xúc kéo dài với các chất này còn làm tăng nguy cơ ung thư và gây tổn thương tế bào não, ảnh hưởng đến chức năng nhận thức.

Vô sinh và rối loạn chức năng sinh sản

Phụ gia và chất bảo quản hóa học không được phép sử dụng hoặc dùng quá liều có thể gây tổn hại tế bào, đặc biệt là tế bào sinh sản. Điều này làm suy giảm chức năng buồng trứng và tinh hoàn, tạo ra trứng non hoặc tinh trùng dị dạng, từ đó làm tăng nguy cơ vô sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe thế hệ sau.

Mất vệ sinh an toàn thực phẩm nguy hiểm như thế nào?

Mất vệ sinh an toàn thực phẩm là tình trạng thực phẩm không đảm bảo điều kiện an toàn trong quá trình sản xuất, chế biến, bảo quản hoặc tiêu thụ. Những thực phẩm này thường bị nhiễm các tác nhân gây hại như vi khuẩn, vi sinh vật gây bệnh, độc tố nấm mốc, độc tố vi khuẩn, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc tăng trọng, chất kích thích tăng trưởng, phẩm màu công nghiệp hoặc chất bảo quản không được phép sử dụng. Khi xâm nhập vào cơ thể, các tác nhân này có thể gây hại từ mức độ nhẹ đến nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Ngộ độc thực phẩm cấp tính

Đây là hậu quả thường gặp và dễ nhận biết nhất khi ăn phải thực phẩm không an toàn. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng nhanh chóng như buồn nôn, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, sốt hoặc mệt lả. Trong những trường hợp nặng, ngộ độc có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và cần được can thiệp y tế kịp thời.

Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Việc thường xuyên tiêu thụ thực phẩm “bẩn” có thể làm tổn thương hệ tiêu hóa, gây viêm dạ dày - ruột, rối loạn tiêu hóa mạn tính, tiêu chảy tái diễn hoặc đầy hơi, chán ăn. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thu dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể.

Bệnh mạn tính do tích tụ độc tố

Các hóa chất độc hại trong thực phẩm không an toàn có thể tích tụ dần trong cơ thể theo thời gian. Điều này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính nguy hiểm như tổn thương gan, thận, rối loạn thần kinh, suy giảm trí nhớ và nhiều vấn đề sức khỏe lâu dài khác.

Nguy cơ tử vong nếu không phát hiện sớm

Trong một số trường hợp, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền, việc sử dụng thực phẩm mất vệ sinh an toàn có thể dẫn đến biến chứng nặng và tử vong nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.

Thực tế, thực phẩm không an toàn rất khó nhận biết bằng mắt thường. Dù người tiêu dùng có kinh nghiệm cũng chỉ phân biệt được phần nào. Để xác định chính xác, cần phải kiểm tra bằng các phương pháp xét nghiệm chuyên sâu, giúp phát hiện các tác nhân gây hại tiềm ẩn trong thực phẩm.

Biện pháp giữ vệ sinh an toàn thực phẩm

Giữ vệ sinh an toàn thực phẩm là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa ngộ độc, bệnh đường tiêu hóa và các bệnh mạn tính do thực phẩm không an toàn gây ra. Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, mỗi người cần chủ động thực hiện các biện pháp sau:

• Lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng: Ưu tiên mua thực phẩm tại các cửa hàng, siêu thị, chợ uy tín; chọn sản phẩm có nhãn mác, hạn sử dụng đầy đủ, tránh mua thực phẩm trôi nổi, không rõ xuất xứ.
• Kiểm tra kỹ chất lượng thực phẩm trước khi sử dụng: Không dùng thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, mốc, đổi màu, có mùi lạ hoặc bao bì bị rách, phồng, biến dạng.
• Vệ sinh tay và dụng cụ chế biến sạch sẽ: Rửa tay bằng xà phòng trước và sau khi chế biến thực phẩm; làm sạch dao, thớt, bát đũa để hạn chế vi khuẩn lây nhiễm chéo.
• Tách riêng thực phẩm sống và chín: Không để chung thực phẩm sống với thực phẩm đã nấu chín nhằm tránh lây nhiễm vi khuẩn từ thực phẩm sống sang thức ăn đã sẵn sàng sử dụng.
• Nấu chín kỹ thực phẩm: Đảm bảo thịt, cá, trứng và hải sản được nấu chín hoàn toàn; hạn chế ăn thực phẩm sống hoặc tái để giảm nguy cơ nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng.
• Bảo quản thực phẩm đúng cách: Bảo quản thực phẩm ở nhiệt độ phù hợp, sử dụng tủ lạnh đúng cách, không để thức ăn chín ở nhiệt độ phòng quá lâu.
• Sử dụng nước sạch trong ăn uống và chế biến: Chỉ dùng nước đạt tiêu chuẩn vệ sinh để rửa thực phẩm, nấu ăn và uống hằng ngày.
• Không lạm dụng phụ gia và chất bảo quản: Hạn chế sử dụng các chất phụ gia không cần thiết, tuân thủ liều lượng cho phép khi dùng gia vị và chất bảo quản.
• Giữ vệ sinh khu vực bếp: Bếp nấu, nơi chế biến và bảo quản thực phẩm cần được lau dọn thường xuyên, tránh côn trùng và động vật xâm nhập.
• Chủ động tìm hiểu kiến thức an toàn thực phẩm: Nâng cao nhận thức về vệ sinh an toàn thực phẩm giúp mỗi người biết cách phòng tránh rủi ro và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả gia đình.

Một số bệnh do mất vệ sinh an toàn thực phẩm có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể, từ rối loạn tiêu hóa đến những bệnh mạn tính nguy hiểm. Vì vậy, chủ động phòng ngừa bằng cách lựa chọn thực phẩm sạch, chế biến đúng cách và nâng cao ý thức an toàn thực phẩm là giải pháp bền vững để bảo vệ sức khỏe lâu dài cho bản thân và cộng đồng.