Xét nghiệm ung thư vòm họng cần làm những gì? Ai nên thực hiện?

Nhiều người chỉ phát hiện ung thư vòm họng khi bệnh đã ở giai đoạn muộn do chủ quan với các dấu hiệu ban đầu. Thực hiện xét nghiệm đúng thời điểm, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao, sẽ giúp tăng khả năng phát hiện sớm và cải thiện tiên lượng điều trị.

Xét nghiệm ung thư vòm họng cần làm những gì?

Để chẩn đoán ung thư vòm họng chính xác, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp nhiều phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh khác nhau. Mỗi kỹ thuật sẽ giúp đánh giá đặc điểm khối u, mức độ lan rộng cũng như khả năng di căn của bệnh.

Nội soi NBI

Nội soi NBI (nội soi ánh sáng dải tần hẹp) giúp phát hiện sớm các bất thường về mạch máu tại vùng vòm họng, đặc biệt ở giai đoạn đầu khi khối u còn khu trú và chưa di căn hạch. Nhờ khả năng quan sát rõ tổn thương, phương pháp này hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị và tăng khả năng phục hồi.

Sinh thiết

Sinh thiết vòm họng được thực hiện thông qua nội soi nhằm lấy mẫu mô nghi ngờ để kiểm tra tế bào ung thư. Khi kết hợp với nội soi NBI, bác sĩ có thể xác định chính xác vị trí tổn thương và lấy mẫu mô hiệu quả hơn.

Chọc hút hạch bằng FNA

Phương pháp chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) thường được áp dụng với các hạch vùng cổ nhằm đánh giá nguy cơ di căn. Mẫu tế bào sau khi lấy sẽ được phân tích mô bệnh học để hỗ trợ chẩn đoán.

Chụp CT Scanner hoặc MRI

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như CT Scanner hoặc MRI giúp đánh giá kích thước khối u, mức độ xâm lấn và phạm vi lan rộng của bệnh đến các khu vực xung quanh.

Xét nghiệm sinh hóa

Một số xét nghiệm huyết thanh như IgA/VCA, IgA/EA hoặc IgA/EBV DNA được sử dụng trước, trong và sau điều trị nhằm theo dõi diễn tiến bệnh cũng như đánh giá tiên lượng điều trị ung thư vòm họng.

Đối tượng nên tầm soát ung thư vòm họng

Những người có nguy cơ cao mắc ung thư vòm họng nên chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh sớm và nâng cao hiệu quả điều trị. Đặc biệt, người thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc tiếp xúc với môi trường độc hại cần chú ý tầm soát thường xuyên hơn.

Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao gồm:

• Người nhiễm virus Epstein-Barr (EBV): Đây là loại virus thuộc họ Herpes, đã được tìm thấy trong nhiều tế bào ung thư vòm họng.
• Người mắc các bệnh tai mũi họng mạn tính kéo dài.
• Người làm việc trong môi trường tiếp xúc nhiều với khói bụi, hóa chất, hơi carbon, tia phóng xạ hoặc các ngành nghề như cao su, nhựa tổng hợp.
• Người có thói quen ăn thực phẩm lên men, đồ muối chua, cá muối, thịt hun khói hoặc thức ăn ôi thiu vì các thực phẩm này có thể chứa chất gây ung thư Nitrosamine.
• Người thường xuyên hút thuốc lá, uống rượu bia hoặc sử dụng chất kích thích.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vòm họng hoặc các bệnh ung thư liên quan.

Những đối tượng thuộc nhóm nguy cơ nên thực hiện tầm soát định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng hoặc di căn.

Dấu hiệu cảnh báo ung thư vòm họng

Trong quá trình tự theo dõi sức khỏe, nếu xuất hiện các triệu chứng kéo dài trên 3 tuần hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên đến cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng hoặc ung bướu để được kiểm tra. Dưới đây là những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý:

Triệu chứng liên quan đến mũi

Các triệu chứng liên quan đến mũi thường xuất hiện khá sớm nhưng dễ bị nhầm lẫn với viêm mũi hoặc cảm cúm thông thường. Người bệnh cần lưu ý dấu hiệu sau:

• Nghẹt mũi một bên: Tình trạng nghẹt mũi kéo dài chỉ ở một bên có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm do khối u gây chèn ép vùng vòm họng.
• Chảy máu mũi hoặc dịch mũi bất thường: Dịch mũi lẫn máu, chảy máu cam tái diễn hoặc dịch có mùi hôi bất thường, đặc biệt khi không liên quan đến cảm cúm hay viêm mũi.

Triệu chứng ở tai

Một số triệu chứng ở tai cảnh báo ung thư vòm họng:

• Ù tai hoặc suy giảm thính lực: Cảm giác ù tai, nghe kém ở một bên tai có thể xảy ra khi khối u ảnh hưởng đến vòi Eustache gây tắc nghẽn.
• Đau tai hoặc chảy dịch tai: Đau nhức tai hoặc xuất hiện dịch như mủ, máu trong tai dù không bị viêm tai thông thường.
• Viêm tai giữa có dịch: Tai có cảm giác nặng, khó chịu hoặc giảm khả năng nghe do dịch tích tụ trong tai giữa.
• Cảm giác đầy hoặc áp lực trong tai: Người bệnh có thể cảm thấy tai bị bí, căng tức giống cảm giác khi đi máy bay và kéo dài bất thường.

Nổi hạch vùng cổ

Xuất hiện hạch ở cổ, dưới hàm hoặc quanh tai với đặc điểm cứng, ít đau hoặc không đau và tồn tại lâu không giảm.

Triệu chứng ở họng

Ung thư vòm họng có thể gây ra nhiều biểu hiện bất thường ở vùng họng và thanh quản, tuy nhiên các dấu hiệu này thường dễ bị nhầm với bệnh viêm họng thông thường nên dễ bị bỏ qua.

• Đau họng kéo dài: Cảm giác đau rát cổ họng kéo dài nhiều tuần, dùng thuốc không cải thiện hoặc đau tăng khi nuốt.
• Khó nuốt hoặc cảm giác vướng họng: Người bệnh cảm thấy nuốt khó, nuốt nghẹn hoặc có dị vật trong cổ họng dù không ăn uống.
• Khàn tiếng hoặc mất tiếng: Giọng nói thay đổi bất thường, kéo dài dai dẳng không liên quan đến viêm họng hay nói nhiều.
• Ho kéo dài: Ho dai dẳng lâu ngày, đặc biệt nếu có đờm lẫn máu hoặc kích thích vùng cổ họng liên tục.

Triệu chứng thần kinh

Khi bệnh tiến triển, khối u có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh vùng đầu mặt cổ, gây ra nhiều triệu chứng thần kinh bất thường cần được lưu ý:

• Nhìn mờ hoặc nhìn đôi: Khối u có thể chèn ép dây thần kinh sọ, gây mờ mắt, song thị hoặc giảm thị lực một bên.
• Tê hoặc đau vùng mặt: Xuất hiện cảm giác tê bì, đau nhức, châm chích hoặc yếu cơ ở một bên mặt.
• Đau đầu kéo dài hoặc co giật: Đau đầu âm ỉ kéo dài, đau dữ dội kèm buồn nôn, chóng mặt hoặc không đáp ứng thuốc giảm đau.
• Yếu tay chân hoặc khó nói: Một số trường hợp có thể gặp tình trạng yếu chi, nói khó hoặc giảm khả năng phối hợp vận động.

Triệu chứng toàn thân

Ngoài các biểu hiện tại chỗ, ung thư vòm họng còn có thể làm người bệnh suy giảm thể lực và chất lượng cuộc sống:

• Sụt cân bất thường: Cân nặng giảm nhanh dù không thay đổi chế độ ăn uống hoặc sinh hoạt.
• Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể thường xuyên uể oải, thiếu sức sống dù đã nghỉ ngơi đầy đủ.
• Chán ăn hoặc khó chịu toàn thân: Người bệnh có thể ăn uống kém, mất cảm giác ngon miệng hoặc cảm thấy khó chịu không rõ nguyên nhân.

Các biểu hiện trên có thể gặp ở nhiều bệnh lý tai mũi họng khác nhau, không riêng ung thư vòm họng. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ngày càng nghiêm trọng, người bệnh nên chủ động đi khám để được kiểm tra kịp thời. Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ xét nghiệm ung thư vòm họng cần làm những gì cũng như tầm quan trọng của việc tầm soát sớm trong bảo vệ sức khỏe.