Dị ứng da: Bệnh lý phổ biến ngoài da mà bạn cần biết

Thứ Năm ngày 17/06/2021
Dị ứng da là bệnh ngoài da thường gặp, không gây nguy hiểm tới tính mạng, những trường hợp viêm nhiễm nặng dẫn tới nhiễm khuẩn da, để lại sẹo gây mất thẩm mỹ. Do đó, nhận biết sớm các triệu chứng của viêm da cơ địa dị ứng sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và phòng tránh bệnh.

Tìm hiểu chung

Dị ứng da là gì? 

Da bị kích ứng có thể do nhiều yếu tố gây ra. Bao gồm các rối loạn hệ thống miễn dịch, thuốc và nhiễm trùng. Khi một chất gây dị ứng chịu trách nhiệm kích hoạt phản ứng của hệ thống miễn dịch, thì đó là tình trạng da dị ứng.


Triệu chứng thường gặp

Những dấu hiệu và triệu chứng của dị ứng da

Trong ACD, triệu chứng chính là ngứa dữ dội; đau thường là do trợt da hoặc nhiễm trùng. Thay đổi da bao gồm từ ban đỏ thoáng qua, mụn nước, sưng nhiều với các bọng nước, loét, hoặc cả hai.

Những thay đổi thường xảy ra trong một khuôn mẫu, sự phân bố hoặc sự kết hợp cho thấy một phơi nhiễm cụ thể, chẳng hạn như phân bố thành dải trên cánh tay hoặc chân (ví dụ, do va quệt vào cây thường xuân độc) hoặc ban đỏ quanh mắt (dưới đeo tay hoặc dây đai thắt lưng). Các đường nét tuyến tính gần như là dấu hiệu của một chất gây dị ứng bên ngoài hoặc kích thích.

Bất kỳ bề mặt nào cũng có thể có liên quan, nhưng bàn tay là bề mặt phổ biến nhất do xử lý và chạm vào các chất có nguy cơ gây dị ứng. Với phơi nhiễm không khí (ví dụ, nước hoa xịt), chủ yếu ảnh hưởng tới các vùng hở.

Viêm da thường giới hạn ở chỗ tiếp xúc nhưng sau đó có thể lan rộng do gãi và tự chàm hóa (phản ứng id). Trong viêm da tiếp xúc hệ thống, thương tổn da có thể lan tỏa trên toàn bộ cơ thể. Phản ứng thường bắt đầu trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi tiếp xúc với chất gây dị ứng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bác sĩ có thể kiểm tra xem bạn đang phản ứng với bệnh gì, nhưng việc tìm ra nguyên nhân chính xác có thể khó khăn. Kiểm tra da chỉ có thể cho biết những gì bạn nhạy cảm. Họ không thể biết những gì đã chạm vào da của bạn ở một vị trí cụ thể vào một ngày cụ thể.

Nếu có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên xảy ra, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn. Chẩn đoán và điều trị sớm sẽ giảm nguy cơ tăng nặng của bệnh và giúp bạn mau chóng hồi phục sức khỏe.


Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân dẫn đến dị ứng da

Các nguyên nhân phổ biến nhất của dị ứng da bao gồm:

  • Niken, một kim loại được sử dụng trong đồ trang sức và đính trên quần jean, đồ trang điểm, kem dưỡng da, xà phòng và dầu gội. 

  • Kem chống nắng và thuốc xịt bọ.

  • Các loại thuốc bạn bôi ngoài da, như thuốc kháng sinh hoặc kem chống ngứa.

  • Nước hoa.

  • Sản phẩm tẩy rửa.

  • Thực vật, bao gồm cây thường xuân độc.

  • Cao su, được sử dụng trong những thứ co giãn như găng tay nhựa, đàn hồi trong quần áo, bao cao su và bóng bay.

  • Các loại hóa chất.

  • Bạn có nhiều khả năng bị dị ứng da nhất định nếu bạn bị tình trạng da như chàm (bác sĩ có thể gọi là viêm da dị ứng ), viêm ở cẳng chân do máu lưu thông kém, ngứa ở vùng kín hoặc bạn thường xuyên bị tai nạn bơi lội.


Nguy cơ mắc phải

Những ai có nguy cơ mắc phải dị ứng da?

Người có tiền sử gia đình dị ứng da.

Người thường xuyên tiếp xúc với hóa chất.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải dị ứng da

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc dị ứng da, bao gồm: Thực phẩm, thời tiết, lông thú, thuốc, hóa chất, nấm mốc, côn trùng…


Phương pháp chẩn đoán và điều trị

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán dị ứng da

Đánh giá lâm sàng. Có thể thử nghiệm áp da.

Viêm da tiếp xúc thường có thể được chẩn đoán dựa vào tổn thương da và tiền sử phơi nhiễm. Nghề nghiệp của bệnh nhân, sở thích, công việc gia đình, nghỉ mát, quần áo, sử dụng thuốc tại chỗ, mỹ phẩm và các hoạt động của vợ/chồng phải được xem xét. Thử nghiệm "sử dụng", trong đó một chất nghi ngờ được sử dụng xa vùng ban đầu của viêm da, thường là trên cẳng tay, rất hữu ích khi chất nghi ngờ gây dị ứng là nước hoa, dầu gội đầu hoặc các hóa mỹ phẩm gia đình khác.

Thử nghiệm áp da được chỉ định khi nghi ngờ ACD và không đáp ứng với điều trị, cho thấy rằng chất kích hoạt chưa được xác định. Trong thử nghiệm áp da, các chất gây dị ứng tiếp xúc chuẩn được áp lên phần trên của lưng bằng cách sử dụng các miếng dán gắn kết có chứa một lượng nhỏ chất gây dị ứng hoặc nhựa (Finn) có chứa chất gây dị ứng được giữ ở vị trí với băng xốp.

Sử dụng epicutaneous lớp mỏng một cách nhanh chóng (TRUE TEST®) thử nghiệm áp da là một bộ dụng cụ đơn giản và dễ sử dụng với các chất gây dị ứng tiếp xúc phổ biến nhất có thể được áp dụng và giải thích bởi bất kỳ bác sĩ chăm sóc sức khỏe nào. Da dưới các miếng dán được đánh giá sau dán 48 giờ và 96 giờ.

Kết quả dương tính giả xảy ra khi nồng độ gây kích thích hơn là phản ứng dị ứng, khi phản ứng với một kháng nguyên gây ra phản ứng không đặc hiệu ở những người khác, hoặc với kháng nguyên chéo. Các kết quả âm tính giả xảy ra khi các vùng da có phản ứng dị ứng không bao gồm kháng nguyên nghi ngờ. Chẩn đoán đòi hỏi phải có tiền sử tiếp xúc với thuốc thử tại vùng da ban đầu bị viêm.

Phương pháp điều trị dị ứng da hiệu quả

Khi bạn có phản ứng, hãy cố gắng giảm bớt các triệu chứng và ngăn ngừa nhiễm trùng. Đừng gãi, mặc dù đó là một sự thôi thúc khó cưỡng lại. Các sản phẩm không kê đơn và phương pháp điều trị tại nhà có thể giúp giảm ngứa và hết sưng. Thử những thứ này xem:

  • Kem hydrocortisone.

  • Thuốc mỡ như kem dưỡng da calamine.

  • Thuốc kháng histamine.

  • Chườm lạnh.

  • Tắm bột yến mạch.

Nói chuyện với bác sĩ của bạn về những gì tốt nhất cho phát ban cụ thể của bạn. Ví dụ, corticosteroid tốt cho cây thường xuân, cây sồi và cây sơn độc. Họ cũng có thể kê đơn các loại thuốc mạnh hơn nếu cần.

Điều trị tại chỗ bao gồm chườm lạnh (nước muối hoặc dung dịch Burow) và corticosteroid; bệnh nhân có ACD nhẹ đến trung bình được dùng corticosteroid tại chỗ có hiệu lực từ trung bình đến cao (ví dụ, triamcinolone 0,1% thuốc mỡ hoặc kem betamethasone valerate 0,1%). Trường hợp bệnh có bọng nước, mụn nước, bệnh lan tỏa điều trị bằng Corticosteroid uống (ví dụ, prednisone 60 mg một lần/ngày trong 7 đến 14 ngày).

Thuốc kháng histamine toàn thân (ví dụ, hydroxyzine, diphenhydramine) giúp giảm ngứa; thuốc kháng histamine có hiệu lực kháng cholinergic thấp, ví dụ các thuốc chẹn H1 ít gây an thần, không hiệu quả. Băng ướt tới khô có thể làm dịu các bọng nước rỉ dịch, làm khô da và thúc đẩy quá trình lành bệnh.


Chế độ sinh hoạt và phòng ngừa

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của dị ứng da

Chế độ sinh hoạt

  • Tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ trong việc điều trị. 

  • Duy trì lối sống tích cực, hạn chế sự căng thẳng.

  • Liên hệ ngay với bác sĩ khi cơ thể có những bất thường trong quá trình điều trị.

  • Thăm khám định kỳ để được theo dõi tình trạng sức khỏe, diễn tiến của bệnh và để bác sĩ tìm hướng điều trị phù hợp trong thời gian tiếp theo nếu bệnh chưa có dấu hiệu thuyên giảm.

  • Bệnh nhân cần lạc quan. Tâm lý có ảnh hưởng rất lớn đến điều trị, hãy nói chuyện với những người đáng tin cậy, chia sẻ với những thành viên trong gia đình, nuôi thú cưng hay đơn giản là đọc sách, làm bất cứ thứ gì khiến bạn thấy thoải mái.

Phương pháp phòng ngừa dị ứng da hiệu quả

 Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

  • Tránh các dị nguyên gây bệnh.

  • Chăm sóc hỗ trợ (ví dụ, chườm lạnh, băng gạc, thuốc chống histamines).

  • Corticosteroid (thường gặp nhất là dạng tại chỗ nhưng đôi khi cả dạng uống).

  • Phòng tránh viêm da tiếp xúc bằng cách tránh yếu tố kích hoạt; bệnh nhân với viêm da tiếp xúc ánh sáng nhạy cảm phải tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.


  • Mọi thông tin trên đây chỉ mang tính chất tham khảo. Việc sử dụng thuốc phải tuân theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên môn.
Nguồn tham khảo
    1. Msdmanuals: https://www.msdmanuals.com/
    2. ACAAI: https://acaai-org.translate.goog/
    3. WEBMD: https://www-webmd-com.translate.goog/